Darmbacteriën maken serotonine niet simpelweg aan of verhogen het rechtstreeks. Ze kunnen wel het metabolisme van tryptofaan en de omgeving in de darm beïnvloeden. Dat is relevant omdat tryptofaan een bouwsteen is voor serotonine, maar de omzetting ervan in het lichaam vooral door menselijke cellen wordt geregeld.
Serotonine is een signaalstof die onder meer betrokken is bij darmbewegingen en andere lichaamsfuncties. Het grootste deel van de serotonine in het lichaam bevindt zich in de periferie, waaronder de darm. Serotonine uit de darm passeert de bloed-hersenbarrière niet zomaar; serotonine in de hersenen wordt daar afzonderlijk aangemaakt.
Tryptofaan en 5-HTP
Tryptofaan is een essentieel aminozuur dat via voeding wordt opgenomen. In menselijke cellen kan het via meerdere stappen worden omgezet in serotonine. 5-hydroxytryptofaan (5-HTP) is een tussenproduct in die route. Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen bacteriën die tryptofaan of afgeleide stoffen metaboliseren en de serotoninesynthese door het lichaam.
Onderzoekers bestuderen verschillende bacteriegroepen, waaronder Lactobacillus en Bifidobacterium, vanwege hun mogelijke invloed op het tryptofaanmetabolisme. Sommige bacteriën kunnen tryptofaan omzetten in andere stoffen, zoals indoolderivaten. Welke stoffen worden gevormd, verschilt per soort en stam en hangt ook af van de omstandigheden in de darm.
Dat betekent niet dat alle Lactobacillus- of Bifidobacterium-bacteriën serotonine of 5-HTP produceren. Resultaten over één bacteriestam kunnen niet zonder meer worden toegepast op een hele bacteriegroep of op een probioticum met een andere samenstelling.
Is Lactobacillus een bacterie?
Ja. Lactobacillus is een geslacht van bacteriën. Bacteriën binnen dit geslacht zijn niet allemaal hetzelfde: hun eigenschappen kunnen per soort en stam verschillen. Sommige stammen worden als probioticum gebruikt, maar de naam Lactobacillus alleen zegt niet welk effect een product heeft.
Hoe darmbacteriën het tryptofaanmetabolisme kunnen beïnvloeden
Darmbacteriën kunnen voedingsstoffen afbreken en omzetten in microbiële metabolieten. Bij tryptofaan gaat het onder meer om indoolverbindingen. Deze stoffen kunnen in onderzoek samenhangen met processen in de darm, zoals signalering tussen microben en gastheercellen. De precieze effecten zijn afhankelijk van de stof, de bacteriestam en de context.
Ook kunnen microbiële metabolieten en interacties in de darm invloed hebben op de manier waarop gastheercellen met tryptofaan omgaan. Dit is een onderzoeksgebied; het bewijst niet dat een bepaalde bacterie bij mensen de serotoninespiegel verhoogt.
De aanmaak van serotonine in de darm wordt grotendeels door menselijke cellen gereguleerd. Enzymen in die cellen zetten tryptofaan via tussenstappen om. Het is daarom onnauwkeurig om te stellen dat darmbacteriën in het algemeen tryptofaan rechtstreeks omzetten in serotonine of dat bacteriële 5-HTP-productie een vaststaand effect heeft.
Wat betekent dit voor darm- en mentale gezondheid?
De darm en de hersenen communiceren via verschillende routes, waaronder zenuw-, immuun- en hormonale signalen. Darmbacteriën kunnen onderdelen van die omgeving beïnvloeden, maar de relatie tussen het microbioom, serotonine en stemming is complex. Bevindingen uit laboratorium- of dieronderzoek tonen niet automatisch aan dat een bacterie bij mensen een psychisch of lichamelijk gezondheidsprobleem voorkomt of behandelt.
De rol van serotonine in de darm is bovendien niet hetzelfde als de rol ervan in de hersenen. Darmserotonine is betrokken bij lokale lichaamsprocessen, waaronder de darmbeweging. Het is geen directe maat voor de hoeveelheid serotonine in de hersenen.
Wat is de werking van probiotica?
Probiotica zijn levende micro-organismen die, wanneer ze in voldoende hoeveelheden worden ingenomen, een gezondheidsvoordeel kunnen bieden. Een mogelijk effect is afhankelijk van de specifieke stam, hoeveelheid en toepassing. Probiotica zijn geen algemene manier om de serotoninespiegel te verhogen en vervangen geen medische beoordeling of behandeling.
Voeding, gefermenteerde producten en de stand van het onderzoek
Yoghurt kan levende culturen bevatten, maar de aanwezige micro-organismen en hoeveelheden verschillen per product. Niet elke yoghurt is daarom automatisch een probioticum met een aangetoond effect. Ook een gefermenteerde drank of een product met bacterieculturen garandeert geen verandering in serotonine of stemming.
Onderzoek naar darmbacteriën en serotoninesignalering ontwikkelt zich verder. Om mogelijke effecten goed te beoordelen, zijn studies nodig die specifieke bacteriestammen, microbiële metabolieten en uitkomsten bij mensen onderzoeken. De huidige kennis ondersteunt geen claims dat een bepaald voedingsmiddel, probioticum of bacteriesoort serotonine kan verhogen of een aandoening kan behandelen.
Kort samengevat
Darmbacteriën kunnen het tryptofaanmetabolisme en de darmomgeving beïnvloeden. Serotonine wordt echter vooral door menselijke cellen aangemaakt, en de effecten verschillen per bacteriesoort, stam en situatie. De relatie tussen microbiota en serotonine is interessant, maar levert op zichzelf geen bewijs voor een behandeling of een voorspelbaar effect op de stemming.
