Sommige darmbacteriën kunnen gamma-aminoboterzuur (GABA) produceren. Voorbeelden van soorten die in onderzoek met GABA-productie in verband worden gebracht, zijn Levilactobacillus brevis (voorheen Lactobacillus brevis), Lacticaseibacillus rhamnosus (voorheen Lactobacillus rhamnosus), Bifidobacterium dentium en Bifidobacterium adolescentis. Ook bij andere soorten, waaronder bepaalde stammen van Lactiplantibacillus plantarum, is GABA-productie onderzocht.
Deze lijst is niet voor elke stam of situatie hetzelfde: GABA-productie verschilt per bacteriestam en hangt mede af van de omstandigheden waarin de bacteriën groeien. De aanwezigheid van een soortnaam alleen bewijst dus niet dat een bacterie in de darm daadwerkelijk veel GABA maakt.
Voorbeelden van onderzochte soorten
Levilactobacillus brevis: een veel onderzochte GABA-producerende soort, onder meer in fermentatieonderzoek.
Lacticaseibacillus rhamnosus: sommige stammen zijn onderzocht op GABA-productie en mogelijke interacties met de darm-hersenas.
Bifidobacterium dentium en Bifidobacterium adolescentis: soorten waarbij GABA-productie is beschreven.
Lactiplantibacillus plantarum: bepaalde stammen kunnen GABA produceren, maar eigenschappen verschillen per stam.
Een bekende route is de omzetting van glutamaat in GABA door het enzym glutamaatdecarboxylase (GAD). Bacteriën die deze route gebruiken, kunnen glutamaat als grondstof benutten. De activiteit hangt onder meer af van de bacteriestam en de groeiomstandigheden, zoals de zuurgraad en beschikbaarheid van voedingsstoffen.
Een bacterie kan GAD-genen bezitten zonder dat daaruit volgt hoeveel GABA zij onder omstandigheden in de menselijke darm produceert. Genetische aanwijzingen, productie in een laboratorium en daadwerkelijke activiteit in het lichaam zijn verschillende soorten bewijs.
Wat betekent microbiële GABA-productie voor de darm-hersenas?
De darm en hersenen communiceren via verschillende routes, waaronder zenuw-, immuun- en hormonale signalen. Darmmicroben kunnen stoffen produceren die relevant zijn voor deze communicatie. Dat maakt microbiële GABA-productie een interessant onderzoeksgebied, maar het bewijst niet dat GABA uit de darm rechtstreeks de hersenen bereikt of daar de werking van GABA verandert.
Onderzoek naar GABA-producerende bacteriën omvat laboratoriumstudies en dieronderzoek; voor veel mogelijke effecten bij mensen is het bewijs nog beperkt. Resultaten uit diermodellen of tests buiten het lichaam tonen niet op zichzelf aan dat een bacterie angst, depressie of een andere aandoening kan voorkomen of behandelen.
Voeding en fermentatie kunnen invloed hebben op welke microben groeien en welke stoffen ze produceren. Sommige micro-organismen maken GABA tijdens de fermentatie van voedingsmiddelen. De samenstelling en hoeveelheid kunnen variëren per product, bereidingswijze en gebruikte stam. De aanwezigheid van GABA in een gefermenteerd product zegt niet automatisch iets over de GABA-productie in de darm na consumptie.
Probiotica zijn stamgebonden: effecten die voor één specifieke stam zijn onderzocht, gelden niet automatisch voor andere stammen van dezelfde soort. Een product met een genoemde bacteriesoort garandeert daarom niet dat die bacterie GABA in de darm produceert of een effect op stemming heeft. Raadpleeg bij vragen over supplementen of gezondheidsklachten een arts of andere bevoegde zorgverlener.
Verschillende bacteriën, waaronder bepaalde stammen van Levilactobacillus brevis, Lacticaseibacillus rhamnosus, Bifidobacterium dentium, Bifidobacterium adolescentis en Lactiplantibacillus plantarum, zijn onderzocht op hun vermogen om GABA te produceren. De productie verschilt per stam en omgeving. Hoewel microbiële GABA en de darm-hersenas wetenschappelijk interessant zijn, is er nog onvoldoende bewijs om uit een bacteriesoort of GABA-productie alleen conclusies te trekken over effecten op de mentale gezondheid.
