Co jeść przy IBD, a co ograniczać?
Nie istnieje uniwersalna lista produktów zakazanych przy IBD. Wybieraj pokarmy, które dostarczają potrzebnych składników i są dobrze tolerowane. W zależności od objawów i zaleceń mogą sprawdzić się:
- Źródła białka, takie jak jajka, ryby, drób, tofu, jogurt lub inne tolerowane produkty mleczne.
- Warzywa i owoce w formie oraz porcjach, które nie nasilają objawów; przy gorszej tolerancji niektórym osobom łatwiej jeść je po ugotowaniu lub obraniu.
- Ryż, ziemniaki, pieczywo i inne produkty zbożowe dobrane do tolerancji oraz zaleceń dotyczących błonnika.
- Oliwa z oliwek i inne źródła nienasyconych tłuszczów, jeśli są dobrze tolerowane.
Tłuste lub smażone potrawy, alkohol, ostre przyprawy, duże ilości kofeiny, napoje bardzo słodkie czy słodziki takie jak sorbitol mogą nasilać dolegliwości u części osób. Ograniczaj przede wszystkim te produkty, po których regularnie obserwujesz objawy. Nie oznacza to, że są przyczyną IBD ani że każdy musi ich unikać.
Błonnik, białko i składniki odżywcze
Błonnika nie trzeba automatycznie eliminować. Jego ilość i rodzaj dobiera się do tolerancji, aktywności choroby oraz ewentualnych zwężeń. Białko jest ważnym elementem codziennego żywienia; przy zmniejszonym apetycie lub większych potrzebach żywieniowych lekarz albo dietetyk może pomóc dobrać odpowiednie źródła i porcje. Przy biegunce, ograniczeniach dietetycznych lub utracie masy ciała warto omówić ryzyko niedoborów, m.in. żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego, witaminy D i wapnia.
Dieta śródziemnomorska, IBD-AID, CDED i low FODMAP
Dieta śródziemnomorska to elastyczny wzorzec oparty na różnorodnych produktach roślinnych, rybach, oliwie i mało przetworzonej żywności. Można go dostosować do tolerancji, ale nie należy traktować go jako samodzielnego leczenia IBD.
IBD-AID to proponowany, etapowy model żywienia, który kładzie nacisk na produkty minimalnie przetworzone, dobór błonnika do tolerancji oraz ograniczanie niektórych produktów. Nie ma jednej listy dozwolonych i zakazanych pokarmów dla wszystkich, a dostępne dane nie uzasadniają traktowania tej metody jako sprawdzonego zamiennika leczenia. Jej zastosowanie warto omówić z zespołem medycznym.
CDED, czyli dieta wykluczająca w chorobie Crohna, oraz żywienie dojelitowe mogą być rozważane w określonych sytuacjach klinicznych, m.in. u niektórych dzieci. To zaplanowane interwencje wymagające nadzoru specjalisty. Dieta low FODMAP może czasem pomóc ograniczyć wybrane objawy, takie jak wzdęcia czy ból, ale nie leczy zapalenia. Jej ograniczający etap powinien być czasowy i obejmować kontrolowane ponowne wprowadzanie produktów, najlepiej pod opieką dietetyka.
