Bakterie jelitowe: jakie występują i jaką pełnią funkcję?

Bakterie jelitowe to naturalni mieszkańcy przewodu pokarmowego, którzy razem z innymi mikroorganizmami tworzą mikrobiotę jelitową. Ich skład różni się między osobami i zależy między innymi od diety, wieku, leków oraz stylu życia. W zdrowym organizmie wiele bakterii wspiera fermentację błonnika i funkcjonowanie bariery jelitowej, ale niektóre drobnoustroje lub ich szczepy mogą wywoływać zakażenia. Poniżej wyjaśniamy, jakie bakterie występują w jelitach, gdzie się znajdują i kiedy objawy wymagają konsultacji medycznej.

Jakie bakterie występują w przewodzie pokarmowym?

W przewodzie pokarmowym występują setki rodzajów bakterii. Nie ma jednej, idealnej listy bakterii obecnej u każdego człowieka, ponieważ mikrobiota jest indywidualna. Do często opisywanych grup należą między innymi:

Odkryj test mikrobiomu

Laboratorium UE z certyfikatem ISO • Próbka zachowuje stabilność podczas transportu • Dane zabezpieczone zgodnie z RODO

Test na mikrobiom

• Bifidobacterium – bakterie często obecne w jelicie grubym, które uczestniczą w fermentacji niektórych składników błonnika.
• Lactobacillus – bakterie spotykane w różnych odcinkach przewodu pokarmowego; mogą wytwarzać kwas mlekowy i brać udział w przemianach składników pokarmowych.
• Bacteroides – bakterie zdolne do rozkładania złożonych węglowodanów pochodzących z pożywienia.
• Faecalibacterium – rodzaj związany z fermentacją błonnika i powstawaniem krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, w tym maślanu.
• Escherichia coli – część szczepów żyje w jelitach bez wywoływania choroby, natomiast inne szczepy mogą być chorobotwórcze.

Obecność konkretnej bakterii nie mówi sama w sobie, czy jest ona korzystna, czy szkodliwa. Znaczenie ma między innymi szczep, liczebność, miejsce występowania oraz stan zdrowia człowieka.

Gdzie znajdują się bakterie w przewodzie pokarmowym?

Liczba i skład bakterii zmieniają się wzdłuż przewodu pokarmowego. Żołądek i początkowy odcinek jelita cienkiego mają kwaśne środowisko, żółć i szybszy przepływ treści pokarmowej, dlatego występuje tam mniej bakterii niż w jelicie grubym.

Zobacz przykładowe rekomendacje z platformy InnerBuddies

Zapoznaj się z rekomendacjami platformy InnerBuddies dotyczącymi odżywiania, suplementów, dziennika żywieniowego i przepisów kulinarnych, które mogą zostać wygenerowane na podstawie testu mikrobiomu jelitowego

Zobacz przykładowe rekomendacje

• Żołądek: kwaśne środowisko ogranicza przeżycie wielu drobnoustrojów, choć niektóre potrafią tam przetrwać.
• Jelito cienkie: bakterie występują w mniejszej liczbie niż w jelicie grubym, a ich ilość zwykle zwiększa się w kierunku jelita krętego.
• Jelito grube: to główne miejsce bytowania bakterii jelitowych, zwłaszcza tych wykorzystujących niestrawione składniki błonnika.

Co robią bakterie jelitowe?

Pożyteczne lub neutralne bakterie mogą wspierać organizm na kilka sposobów, ale ich działanie zależy od całego ekosystemu mikrobioty, a nie od jednego gatunku.

Fermentują błonnik

Człowiek nie trawi części błonnika w jelicie cienkim. Bakterie w jelicie grubym mogą fermentować jego składniki i wytwarzać krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Związki te są wykorzystywane przez komórki jelita i mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie jego środowiska.

Współtworzą barierę jelitową

Mikrobiota konkuruje z niektórymi drobnoustrojami o przestrzeń i składniki odżywcze. Wraz z błoną śluzową oraz układem odpornościowym tworzy system ochronny jelit. Nie oznacza to jednak, że bakterie jelitowe zastępują leczenie lub zapobiegają każdemu zakażeniu.

Szybki test w 2 minuty Czy test mikrobiomu jelitowego jest dla Ciebie przydatny? Odpowiedz na kilka krótkich pytań i sprawdź, czy test mikrobiomu jest dla Ciebie naprawdę przydatny. ✔ Zajmuje tylko 2 minuty ✔ Na podstawie Twoich objawów i stylu życia ✔ Jasna rekomendacja tak/nie Sprawdź, czy test jest dla mnie odpowiedni →

Uczestniczą w przemianach składników odżywczych

Bakterie jelitowe mogą uczestniczyć w przemianach niektórych składników pokarmowych oraz wytwarzaniu części związków, w tym niektórych witamin. Zakres tych funkcji zależy od składu mikrobioty i dostępnego pożywienia.

Bakterie symbiotyczne a potencjalnie chorobotwórcze

Określenie bakterie symbiotyczne opisuje mikroorganizmy, które żyją z gospodarzem w relacji korzystnej lub względnie korzystnej. W praktyce wiele bakterii jelitowych jest komensalnych, czyli korzysta ze środowiska organizmu bez wyraźnego wpływu na jego zdrowie. Niektóre mogą stać się problemem, gdy znajdą się poza jelitami, nadmiernie się namnożą albo gdy są to szczepy chorobotwórcze.

Do bakterii, które mogą powodować zakażenia przewodu pokarmowego, należą między innymi Salmonella, Campylobacter, Shigella oraz chorobotwórcze szczepy E. coli. Bakteria Clostridioides difficile może powodować problemy zwłaszcza po zaburzeniu mikrobioty, na przykład w związku z antybiotykoterapią. Sama nazwa bakterii nie wystarcza do oceny ryzyka, a obecność drobnoustroju w badaniu nie zawsze oznacza chorobę.

Po czym poznać, że ma się bakterie w jelitach?

Nie można wiarygodnie rozpoznać obecności określonej bakterii wyłącznie na podstawie objawów. Wzdęcia, gazy, ból brzucha, biegunka lub zaparcia mają wiele możliwych przyczyn i nie muszą oznaczać zakażenia bakteryjnego. Jeśli lekarz podejrzewa infekcję, może zlecić odpowiednie badania, na przykład badanie kału, zależnie od objawów i sytuacji klinicznej.

Zostań członkiem społeczności InnerBuddies

Wykonuj badanie mikrobiomu jelitowego co kilka miesięcy i śledź swoje postępy, stosując się jednocześnie do naszych zaleceń

Wykup członkostwo InnerBuddies

Po kontakcie z zakażoną żywnością częstsze objawy zakażenia mogą obejmować nagłą biegunkę, skurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty lub gorączkę. Objawy te nie wskazują jednak samodzielnie konkretnego drobnoustroju. Pilnej konsultacji wymagają między innymi krew w stolcu, silny lub narastający ból brzucha, objawy odwodnienia, wysoka gorączka, uporczywe wymioty oraz dolegliwości u małych dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży lub osób z obniżoną odpornością.

Jak wspierać różnorodność mikrobioty?

Codzienne nawyki mogą wspierać zróżnicowaną mikrobiotę, choć nie gwarantują określonego składu bakterii ani nie leczą chorób.

1. Jedz różnorodne warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, nasiona i rośliny strączkowe, zwiększając ilość błonnika stopniowo.
2. Włączaj źródła prebiotyków, takie jak cebula, czosnek, pory, cykoria, płatki owsiane lub niedojrzałe banany, jeśli są przez Ciebie dobrze tolerowane.
3. Możesz uwzględniać fermentowane produkty spożywcze, na przykład jogurt naturalny, kefir lub kiszonki. Nie są one odpowiednie dla każdego, zwłaszcza przy alergiach lub nietolerancjach.
4. Dbaj o sen, umiarkowaną aktywność fizyczną i regularność posiłków oraz ograniczaj dietę opartą głównie na żywności wysokoprzetworzonej.
5. Nie stosuj antybiotyków bez wskazań lekarza. Probiotyki i suplementy nie są uniwersalnym rozwiązaniem; ich zasadność warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęstsze pytania o bakterie jelitowe

Jakie bakterie występują w przewodzie pokarmowym?

W przewodzie pokarmowym mogą występować między innymi bakterie z rodzajów Bifidobacterium, Lactobacillus, Bacteroides i Faecalibacterium, a także różne szczepy Escherichia coli. Skład mikrobioty jest indywidualny i zmienia się w zależności od wielu czynników.

Szybki test w 2 minuty Czy test mikrobiomu jelitowego jest dla Ciebie przydatny? Odpowiedz na kilka krótkich pytań i sprawdź, czy test mikrobiomu jest dla Ciebie naprawdę przydatny. ✔ Zajmuje tylko 2 minuty ✔ Na podstawie Twoich objawów i stylu życia ✔ Jasna rekomendacja tak/nie Sprawdź, czy test jest dla mnie odpowiedni →

Jakie są groźne bakterie przewodu pokarmowego?

Potencjalnie groźne mogą być między innymi Salmonella, Campylobacter, Shigella, Clostridioides difficile oraz chorobotwórcze szczepy E. coli. O ryzyku decydują jednak konkretny szczep, dawka, miejsce występowania i stan zdrowia. Rozpoznanie zakażenia wymaga oceny objawów, a czasem także badań.

Po czym poznać, że ma się bakterie w jelitach?

Same wzdęcia, bóle brzucha, biegunka lub zaparcia nie potwierdzają obecności konkretnej bakterii. Przy nagłych, nasilonych lub utrzymujących się objawach skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, czy potrzebna jest diagnostyka.

Jakie są niebezpieczne bakterie w jelitach?

Niebezpieczne mogą być bakterie chorobotwórcze lub ich toksyny, między innymi wybrane szczepy E. coli, Salmonella, Campylobacter i Shigella. Nie należy oceniać zagrożenia wyłącznie na podstawie listy bakterii ani samodzielnie rozpoczynać leczenia antybiotykiem.