Wat zijn metabole darmbacteriën?
Metabole darmbacteriën zijn micro-organismen die voedingsstoffen en andere beschikbare verbindingen omzetten in kleinere moleculen. Die producten, metabolieten genoemd, kunnen door andere microben worden gebruikt of in contact komen met de darmwand en de gastheer. Voorbeelden zijn korteketenvetzuren, zoals acetaat, propionaat en butyraat, en stoffen die ontstaan bij de omzetting van aminozuren of galzuren.
De term verwijst naar een functie, niet naar één afzonderlijke bacteriesoort. Verschillende micro-organismen kunnen vergelijkbare omzettingen uitvoeren, terwijl stammen binnen dezelfde soort verschillende eigenschappen kunnen hebben. De activiteit die in de darm optreedt, hangt bovendien af van onder meer beschikbare voeding, zuurstof, pH, darmpassage en de aanwezigheid van andere microben.
Waarom microbiële stofwisseling belangrijk is
De samenstelling van een darmmicrobioom vertelt welke micro-organismen in een monster zijn aangetroffen, maar laat niet altijd zien wat ze op dat moment doen. Metabole activiteit helpt verklaren hoe voedingsvezels, eiwitten en andere substraten worden omgezet. Twee mensen kunnen bijvoorbeeld verschillende microbiële gemeenschappen hebben en toch deels vergelijkbare omzettingsroutes bezitten. Dat kan komen doordat meerdere soorten vergelijkbare functies vervullen.
Een metaboliet is een molecuul dat tijdens een stofwisselingsproces wordt gevormd, gebruikt of afgebroken. Het meten van metabolieten kan aanvullende informatie geven over processen in een biologisch monster, maar bewijst op zichzelf niet welke microbe de stof heeft gemaakt of welk effect die op de gezondheid heeft.
Belangrijke stofwisselingsroutes in de darm
In de dikke darm is weinig zuurstof beschikbaar. Veel darmmicroben halen daarom energie uit fermentatie: de afbraak van voedingsstoffen zonder zuurstof als eindacceptor. Vezels en resistent zetmeel die niet in de dunne darm zijn verteerd, kunnen daarbij worden omgezet in onder meer acetaat, propionaat, butyraat en lactaat. De precieze producten zijn afhankelijk van de gebruikte voedingsstof en de aanwezige microben.
Ook eiwitten en aminozuren kunnen worden afgebroken. Daarbij ontstaan uiteenlopende verbindingen, waaronder ammoniak, vertakte vetzuren en indoolderivaten. De effecten van deze metabolieten verschillen per stof en context; het is daarom te eenvoudig om alle producten van eiwitfermentatie als gunstig of schadelijk te bestempelen.
Darmbacteriën kunnen daarnaast galzuren veranderen en bepaalde vitaminen of andere verbindingen aanmaken. Welke omzettingen daadwerkelijk plaatsvinden, verschilt tussen mensen en is niet uitsluitend uit de aanwezigheid van een bepaalde bacteriesoort af te leiden.