16S-rDNA-analyse: zo wordt je darmmicrobioom in kaart gebracht
16S-rDNA-analyse is een methode waarmee onderzoekers kunnen bepalen welke bacteriën in een monster, zoals ontlasting, aanwezig zijn. De techniek leest een specifiek bacterieel gen dat voldoende overeenkomsten en verschillen bevat om bacteriën meestal op het niveau van familie of geslacht te herkennen. Zo ontstaat een profiel van de samenstelling en diversiteit van het darmmicrobioom.
In dit artikel lees je hoe 16S-rDNA-sequencing werkt, wat de uitslag kan betekenen en welke beperkingen belangrijk zijn bij de interpretatie. Een microbiometest is een bron van gezondheidsinformatie en geen hulpmiddel om een aandoening vast te stellen of te behandelen.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Wat is 16S-rDNA?
16S-rDNA is het DNA van het gen dat codeert voor 16S-rRNA. Dit RNA-onderdeel maakt deel uit van de ribosomen van bacteriën, de structuren die betrokken zijn bij de eiwitproductie. Bij sequencing wordt het DNA gelezen. Daarom is 16S-rDNA-analyse technisch een nauwkeurige benaming, hoewel ook de term 16S-rRNA-sequencing veel wordt gebruikt.
Het 16S-rRNA-gen is een bacterieel gen. Het zit niet in menselijke cellen en verwijst dus niet naar je eigen genetische materiaal. Wanneer een ontlastingsmonster wordt onderzocht, wordt gekeken naar het DNA van micro-organismen in het monster.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Waarom wordt het 16S-gen gebruikt?
Het 16S-gen is nuttig voor bacteriële identificatie door een combinatie van eigenschappen:
- Geconserveerde regio's: bepaalde delen lijken bij veel bacteriën op elkaar. Daardoor kunnen primers het overeenkomstige gen in verschillende monsters helpen vermenigvuldigen.
- Variabele regio's: andere delen verschillen tussen bacteriegroepen. Die verschillen helpen bij het vergelijken en indelen van de gevonden sequenties.
De methode is daardoor geschikt om de bacteriële samenstelling van een gemeenschap te beschrijven. De mate van detail hangt onder meer af van het gekozen laboratoriumprotocol, de gesequencede regio's en de gebruikte referentiedatabase.
Hoe werkt 16S-rDNA-sequencing?
- Monsterafname: je verzamelt thuis een ontlastingsmonster volgens de instructies van de testkit.
- DNA-extractie: het laboratorium haalt DNA uit het monster. Dat DNA kan afkomstig zijn van verschillende micro-organismen en van restmateriaal uit het monster.
- PCR: primers worden gebruikt om een gekozen deel van het 16S-gen te vermenigvuldigen, zodat het geschikt is voor verdere analyse.
- Sequencing: de DNA-fragmenten worden gelezen op een sequencingplatform. Dit levert veel korte DNA-sequenties, ook wel reads genoemd.
- Bio-informatica: de reads worden gecontroleerd op kwaliteit, verwerkt en vergeleken met een referentiedatabase. Zo worden bacteriële groepen toegewezen.
- Rapportage: de uitkomsten worden samengevat in onder meer een overzicht van bacteriële groepen en diversiteitsmaten.
Wat meet een 16S-analyse wel?
Een 16S-analyse kan een momentopname geven van de bacteriële gemeenschap in het onderzochte monster. Afhankelijk van de test kan het rapport informatie bevatten over:
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →- de bacteriële families en geslachten die relatief veel of weinig worden aangetroffen;
- de biodiversiteit binnen het monster en de verschillen tussen bacteriële groepen;
- overeenkomsten en verschillen met een gekozen referentiegroep;
- mogelijke patronen die aanleiding kunnen geven tot meer aandacht voor voeding en leefstijl.
De uitslag beschrijft doorgaans relatieve hoeveelheden. Een hoger percentage van één groep betekent niet automatisch dat het absolute aantal bacteriën is toegenomen. Ook kunnen voeding, medicatie, ziekte, stress, stoelgang en het moment van monsterafname invloed hebben op de samenstelling.
Wat meet een 16S-analyse niet?
De methode heeft belangrijke grenzen:
- Beperkte identificatiediepte: bacteriën worden vaak tot op het niveau van geslacht of familie herkend. Identificatie tot op soort- of stamniveau is niet altijd betrouwbaar.
- Primerbias: de gekozen primers kunnen sommige bacteriegroepen beter detecteren dan andere.
- Geen directe functiemeting: de aanwezigheid van een bacteriële groep bewijst niet welke stoffen die groep op dat moment produceert of welke functie actief is.
- Geen diagnose: een profiel kan op zichzelf geen ziekte, tekort of verstoorde darmfunctie vaststellen.
- Geen compleet beeld van alle micro-organismen: 16S-analyse richt zich op bacteriën en brengt bijvoorbeeld virussen en schimmels niet op dezelfde manier in kaart.
16S-rDNA en 16S-rRNA: wat is het verschil?
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar verwijzen naar verschillende biologische vormen. 16S-rDNA is het DNA-gen. 16S-rRNA is het RNA-molecuul dat door dat gen wordt gecodeerd en onderdeel is van een bacterieel ribosoom. Omdat bij deze laboratoriumtechniek meestal het DNA wordt vermenigvuldigd en gelezen, is 16S-rDNA-sequencing de technisch precieze term.
Wat kun je met de resultaten?
Een rapport kan helpen om de bacteriële samenstelling van één monster beter te begrijpen. Het is verstandig om de uitslag als algemene gezondheidsinformatie te bekijken en niet als een op zichzelf staande beoordeling van je gezondheid. Een enkele lage of hoge waarde zegt niet automatisch dat er iets mis is en vormt geen reden om zelf medicatie te wijzigen.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Bij InnerBuddies kan het microbioomprofiel worden weergegeven met visuele overzichten en algemene voedingssuggesties. Als een bepaalde bacteriële groep relatief weinig wordt aangetroffen, kan het rapport bijvoorbeeld aandacht besteden aan vezelrijke en prebiotische voedingsmiddelen zoals haver, banaan, prei, peulvruchten, groenten en fruit. Of zulke voedingsmiddelen bij je passen, hangt af van je persoonlijke situatie, tolerantie en totale voedingspatroon. Veranderingen kun je het beste geleidelijk doorvoeren.
Veelgestelde vragen over 16S-rDNA-analyse
Wat is 16S-rDNA-analyse?
Het is een DNA-techniek die een deel van het bacteriële 16S-gen leest om bacteriële groepen in een monster te herkennen. De methode wordt onder meer gebruikt om de samenstelling van het darmmicrobioom te beschrijven.
Wat is 16S-PCR?
16S-PCR is de polymerasekettingreactie waarmee een gekozen deel van het 16S-rDNA wordt vermenigvuldigd. Daardoor is er voldoende materiaal beschikbaar voor sequencing en verdere analyse.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Hoe lang is het bacteriële 16S-gen?
Het volledige 16S-rRNA-gen is ongeveer 1.500 basenparen lang. Laboratoria lezen vaak slechts een of meer delen van dit gen. De gekozen fragmenten beïnvloeden hoeveel detail de identificatie oplevert.
Is een 16S-analyse een medische test?
Een 16S-microbioomtest voor consumenten is geen medische diagnose. De resultaten kunnen gezondheidsinformatie en algemene voedingsinzichten bieden, maar zijn niet bedoeld om ziekten vast te stellen, te behandelen of te genezen. Bespreek aanhoudende, ernstige of verergerende klachten met een arts of andere gekwalificeerde zorgprofessional.
De belangrijkste conclusie
16S-rDNA-analyse is een manier om de bacteriële samenstelling van een ontlastingsmonster te onderzoeken. De techniek kan inzicht geven in aanwezige bacteriële groepen en diversiteit, maar laat niet alles zien wat bacteriën doen en vervangt geen medische beoordeling. Met die context kan een microbioomrapport een praktisch startpunt zijn om bewuster naar voeding en leefstijl te kijken.