Zrozumienie dysbiozy i jej roli w zdrowiu psychicznym

Dysbioza odnosi się do zaburzenia równowagi lub nieprawidłowego dostosowania mikrobiomu jelitowego, czyli złożonej społeczności mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy. Coraz więcej dowodów wskazuje na głębokie powiązanie między zdrowiem mikrobioty jelitowej a dobrostanem psychicznym. Ta skomplikowana relacja jest centralnym elementem rozwijającej się dziedziny, jaką jest , podkreślającej, jak zmiany w populacjach mikroorganizmów mogą wpływać, a nawet napędzać zaburzenia zdrowia psychicznego.

Czym jest dysbioza?

Dysbioza występuje, gdy naturalna równowaga bakterii jelitowych zostaje zaburzona przez czynniki takie jak antybiotyki, zmiany diety, stres, infekcje lub choroby przewlekłe. Ta nierównowaga może prowadzić do przerostu szkodliwych bakterii przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby korzystnych mikroorganizmów, co osłabia funkcjonowanie układu trawiennego oraz zdrowie ogólne.

Główne objawy dysbiozy to dyskomfort trawienny, stan zapalny oraz zaburzenia wchłaniania składników odżywczych. Jednak jej skutki wykraczają poza jelita, wpływając na odległe narządy, szczególnie mózg. Badania sugerują, że dysbioza może modulować produkcję neuroprzekaźników, odpowiedź immunologiczną, a nawet przepuszczalność bariery krew-mózg.

Mikrobiom jelitowy a zdrowie psychiczne

Mikrobiom jelitowy składa się z bilionów bakterii, grzybów, wirusów i innych mikroorganizmów. Pełni on kluczowe funkcje, m.in. wspomaga trawienie, syntetyzuje witaminy oraz reguluje układ odpornościowy. Co ważne, komunikuje się dwukierunkowo z mózgiem za pośrednictwem nerwów, układu hormonalnego i immunologicznego.

Badania wykazują, że mikroorganizmy jelitowe produkują i wpływają na dostępność kluczowych neuroprzekaźników, takich jak serotonina, dopamina czy kwas gamma-aminomasłowy (GABA), które odgrywają istotną rolę w regulacji nastroju i funkcji poznawczych. Serotonina, często nazywana „hormonem szczęścia”, w około 90% powstaje w jelitach, co podkreśla kluczową rolę mikrobiomu w emocjach.

Dowody łączące dysbiozę z zaburzeniami psychicznymi

Nowe badania dokumentują związek dysbiozy z różnymi zaburzeniami psychicznymi, w tym z depresją, lękiem, spektrum autyzmu oraz schizofrenią. Na przykład pacjenci z depresją często wykazują odmienne profile mikrobioty jelitowej w porównaniu do osób zdrowych, charakteryzujące się mniejszą różnorodnością oraz zmniejszoną liczbą bakterii przeciwzapalnych.

Modele zwierzęce dostarczają mocnych dowodów: myszy pozbawione mikrobioty (germ-free) wykazują zmienione reakcje na stres i zachowania przypominające lęk i depresję. Co więcej, przeszczepy mikrobioty kałowej (FMT) od chorych ludzi do gryzoni skutecznie przenoszą cechy behawioralne, co dodatkowo potwierdza udział mikrobiomu w tych procesach.