Welke darmbacteriën maken histamine en wat betekent dat voor de darmgezondheid?

    innerbuddies gut microbiome testing

    Syntrofie: samenwerking tussen microben uitgelegd

    Histamineproducerende darmbacteriën: wat zijn het?

    Sommige darmbacteriën kunnen histamine maken door het aminozuur histidine om te zetten. Welke bacterie dat doet, hangt vaak af van de specifieke stam en de omstandigheden in de darm. De aanwezigheid van zo’n bacterie betekent daarom niet automatisch dat iemand te veel histamine heeft of klachten krijgt.

    Histamine is een signaalstof die onder meer betrokken is bij afweerreacties en de aanmaak van maagzuur. Het darmmicrobioom kan histamine produceren of afbreken, maar de hoeveelheid die in het lichaam beschikbaar is, wordt ook beïnvloed door voeding, de darmomgeving en de eigen stofwisseling.

    Functionele groepen darmbacteriën

    Darmbacteriën worden niet alleen ingedeeld op soort, maar ook op hun functies. Eén bacterie kan meerdere functies hebben en die kunnen per stam verschillen.

    • Fermenterende bacteriën zetten voedingsvezels en andere voedingsstoffen om in onder meer korte-ketenvetzuren.
    • Boterzuurproducerende bacteriën, waaronder soorten uit de geslachten Faecalibacterium en Roseburia, dragen bij aan de productie van butyraat. Andere bacteriën kunnen butyraat vormen uit stoffen die door soortgenoten zijn geproduceerd.
    • Melkzuurproducerende bacteriën maken lactaat, dat andere microben als voedingsstof kunnen gebruiken.
    • Mucinegebruikende bacteriën benutten slijmstoffen in de darmwand. Akkermansia muciniphila is hiervan een bekend voorbeeld.
    • Bacteriën met het enzym histidinedecarboxylase kunnen histidine omzetten in histamine.

    Deze functionele groepen zijn geen vaste, strikt gescheiden categorieën. De samenstelling van het microbioom en de omstandigheden in de darm bepalen mede welke processen plaatsvinden.

    2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past
    innerbuddies gut microbiome testing

    Welke bacteriën kunnen histamine produceren?

    Bacteriële histamineproductie verloopt doorgaans via het enzym histidinedecarboxylase (HDC), dat histidine omzet in histamine. De productie is vaak stamafhankelijk: niet iedere bacterie binnen hetzelfde geslacht beschikt over een werkzame route voor histaminevorming.

    In onderzoek naar histaminevormende bacteriën worden onder meer de volgende soorten of geslachten genoemd:

    • Morganella morganii: een bekende histamineproducent die vooral is onderzocht in verband met histaminevorming in voedsel; de betekenis van een vondst in de darm hangt af van de context.
    • Raoultella-soorten, waaronder Raoultella planticola: sommige stammen kunnen histamine vormen.
    • Klebsiella-soorten: histamineproductie is bij bepaalde stammen beschreven, maar mag niet naar alle soorten of stammen worden veralgemeniseerd.
    • Enterobacter-soorten: ook binnen dit geslacht kan histaminevormend vermogen per stam verschillen.
    • Sommige Lactobacillus-soorten: bepaalde stammen kunnen histamine maken, terwijl andere stammen andere eigenschappen hebben. De naam van het geslacht alleen zegt dus niet genoeg.

    Dit is geen volledige lijst en de detectie van een bacterie bewijst niet dat die in de darm daadwerkelijk veel histamine produceert. Wetenschappelijke studies naar bacteriële histaminevorming onderzoeken onder meer HDC-genen en enzymactiviteit; laboratoriumbevindingen zijn niet zonder meer gelijk aan effecten bij mensen.

    Hoe wordt histamineproductie onderzocht?

    Onderzoekers kunnen bacteriën kweken en testen op histaminevorming, of zoeken naar genen die betrokken zijn bij de HDC-route. DNA-onderzoek kan aanwijzingen geven over welke microben of genen aanwezig zijn, maar laat op zichzelf niet zien hoeveel histamine er in de darm wordt gemaakt. Daarvoor zijn ook gegevens over activiteit, omgeving en metabolieten van belang.

    innerbuddies gut microbiome testing

    Syntrofie: samenwerking tussen microben uitgelegd

    Wat is de mogelijke rol van histamineproducerende bacteriën in de darm?

    Histamine uit bacteriën kan deel uitmaken van de lokale chemische omgeving in de darm. De hoeveelheid histamine, de plaatselijke omstandigheden en de reactie van het lichaam bepalen samen wat de mogelijke betekenis ervan is. De aanwezigheid van histamineproducerende bacteriën is op zichzelf geen bewijs van een aandoening of oorzaak van klachten.

    Histamine speelt een rol in immuun- en spijsverteringsprocessen. Onderzoek naar de relatie tussen bacteriële histamineproductie en darmklachten is nog in ontwikkeling. Bevindingen over ontsteking, prikkelbaredarmsyndroom of veranderingen in de darmbarrière mogen daarom niet worden opgevat als bewijs dat histamineproducerende bacteriën deze aandoeningen veroorzaken.

    Darmflora en histamine-intolerantie

    ‘Darmflora’ is een oudere, veelgebruikte term voor de micro-organismen in de darm; ‘darmmicrobioom’ verwijst doorgaans naar de micro-organismen en hun genetische materiaal. Histamine-intolerantie wordt vaak gebruikt om klachten te beschrijven die mogelijk ontstaan wanneer de verwerking van histamine niet in balans is. De klachten kunnen verschillende oorzaken hebben en zijn niet met één bacterietest vast te stellen.

    Kan Akkermansia muciniphila helpen bij histamine-intolerantie?

    Er is momenteel geen voldoende bewijs dat Akkermansia muciniphila histamine-intolerantie behandelt of voorkomt. Deze bacterie wordt onderzocht vanwege haar rol bij de slijmlaag en het darmmicrobioom, maar dat is geen bewijs voor een specifiek effect op histamineklachten.

    Welke darmbacteriën produceren butyraat?

    Butyraat wordt onder meer gevormd door bepaalde soorten van de geslachten Faecalibacterium, Roseburia en Anaerobutyricum. Ook andere bacteriën kunnen eraan bijdragen, soms via samenwerking waarbij ze stoffen van andere microben omzetten. De aanwezigheid van een soort alleen vertelt niet precies hoeveel butyraat er in de darm wordt geproduceerd.

    2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past
    innerbuddies gut microbiome testing

    Praktische aandachtspunten bij mogelijke histamineklachten

    Er bestaat geen bewezen voedings- of probioticabehandeling die bij iedereen histamineproducerende darmbacteriën vermindert. Bij klachten kan een zorgvuldige, stapsgewijze aanpak helpen om mogelijke verbanden te bespreken zonder onnodige beperkingen.

    • Houd tijdelijk een voedings- en klachtendagboek bij en bespreek terugkerende patronen met een arts of diëtist.
    • Vermijd langdurige, sterk beperkende diëten zonder professionele begeleiding. De hoeveelheid histamine in voedingsmiddelen kan variëren, onder meer door bereiding en bewaring.
    • Bespreek probiotica met een zorgverlener. Eigenschappen kunnen per stam verschillen en sommige bacteriestammen kunnen histamine vormen; de soortnaam alleen is geen betrouwbare gids voor de werking.
    • Gebruik antihistaminica of DAO-supplementen alleen na passend advies. Ze zijn niet voor iedereen geschikt en stellen niet vast wat de oorzaak van klachten is.
    • Gebruik antibiotica alleen wanneer ze zijn voorgeschreven. Verander voorgeschreven medicatie niet op eigen initiatief.

    Bij aanhoudende, ernstige of nieuwe klachten is beoordeling door een zorgverlener verstandig. Een microbioomtest kan de samenstelling of bepaalde genetische kenmerken van een monster beschrijven, maar kan histamine-intolerantie of de oorzaak van symptomen niet op zichzelf diagnosticeren.

    innerbuddies gut microbiome testing

    Wat onderzoek nog moet uitwijzen

    Om de rol van histamineproducerende bacteriën bij mensen beter te begrijpen, is meer onderzoek nodig naar verschillen tussen stammen, bacteriële activiteit en de omstandigheden in de darm. DNA-sequencing kan informatie geven over aanwezige microben en genen; metabolietmetingen kunnen aanvullende informatie geven over stoffen die daadwerkelijk zijn gevormd. Geen van deze methoden geeft op zichzelf een volledige verklaring voor individuele klachten.

    Onderzoek naar bacteriële histaminevorming omvat onder meer studies naar histidinedecarboxylase en histamineproducerende micro-organismen. Een bekende referentie over histamine en histamine-intolerantie is de overzichtspublicatie van Maintz en Novak (2007), “Histamine and histamine intolerance”, in The American Journal of Clinical Nutrition. Onderzoeksresultaten over voedselbacteriën of laboratoriumstammen zijn niet automatisch toepasbaar op het darmmicrobioom of op een individuele behandeling.

    Kortom: sommige darmbacteriën kunnen histamine produceren, maar dit vermogen verschilt per stam en de aanwezigheid ervan zegt niet op zichzelf wat er in de darm gebeurt. Functionele groepen en microbioomtests kunnen helpen om processen te beschrijven, maar leveren geen diagnose. Bespreek aanhoudende klachten en mogelijke dieet- of supplementaanpassingen met een gekwalificeerde zorgverlener.

    Lees meer over darmbacteriën en het darmmicrobioom