Wat is bèta-glucaan en wat doet deze voedingsvezel?

Vezelrijke voeding: soorten vezels en effect op je spijsvertering

Wat is bèta-glucaan?

Bèta-glucaan is een verzamelnaam voor polysachariden: lange ketens van glucosemoleculen die van nature voorkomen in onder meer haver, gerst, gist en paddenstoelen. De precieze structuur verschilt per bron. Daardoor kunnen bèta-glucanen ook verschillende eigenschappen en effecten hebben.

In haver en gerst bestaat bèta-glucaan vooral uit glucose-eenheden met bèta-(1→3)- en bèta-(1→4)-bindingen. De oplosbare vezel kan water binden en een stroperige oplossing vormen. Bèta-glucanen uit gist en paddenstoelen hebben een andere structuur, vaak met bèta-(1→3)-bindingen en zijtakken. Deze typen zijn niet zonder meer uitwisselbaar met bèta-glucaan uit granen.

Wat zijn de belangrijkste soorten?

De belangrijkste voedingsbronnen zijn haver en gerst. Daarnaast komen andere typen voor in de celwanden van bepaalde gisten en paddenstoelen. Bron en structuur zijn van belang: de effecten die zijn onderzocht voor haver- of gerstbèta-glucaan gelden niet automatisch voor gist- of paddenstoelensupplementen.

Order a test! Order annual subscription with 2 or 3 tests!

2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past

Waar zit bèta-glucaan in?

Haver en gerst zijn praktische bronnen van bèta-glucaan. De hoeveelheid verschilt per product en verwerking. Kies bij voorkeur volkorenproducten en controleer het etiket als de hoeveelheid bèta-glucaan belangrijk voor je is.

Haver: havervlokken, haverzemelen en andere volkoren haverproducten.
Gerst: hele gerst, gerstevlokken en producten met gerst.
Gist: bèta-glucaan komt voor in de celwand van bepaalde gisten en kan als ingrediënt in supplementen zitten.
Paddenstoelen: sommige soorten bevatten bèta-glucanen; de hoeveelheid en structuur verschillen per soort en product.

Voedingsmiddelen met haver of gerst leveren naast bèta-glucaan ook andere voedingsstoffen. Supplementen kunnen een andere bron, samenstelling en dosis hebben.

Hoe werkt bèta-glucaan uit haver en gerst?

De stroperigheid van bèta-glucaan uit granen kan de vertering en opname van voedingsstoffen beïnvloeden. In de dikke darm kunnen darmbacteriën een deel van deze vezel fermenteren. Daarbij ontstaan onder meer korteketenvetzuren. Hoe sterk dit gebeurt, hangt onder andere af van de structuur, hoeveelheid en verwerking van de vezel en van iemands darmmicrobioom.

Appelpectine: een oplosbare vezel en hoe die werkt Resistent zetmeel: bronnen, soorten en mogelijke voordelen

Vezelrijke voeding: soorten vezels en effect op je spijsvertering

Mogelijke voordelen van bèta-glucaan

Cholesterol

Voor bèta-glucaan uit haver en gerst is onderzocht of de stroperige vezel kan bijdragen aan een verlaging van het LDL-cholesterol. In de Europese Unie is voor bèta-glucaan uit haver en gerst een toegestane gezondheidsclaim gekoppeld aan een dagelijkse inname van 3 gram. Dit is geen garantie voor een individueel resultaat en vervangt geen medische behandeling of een gevarieerd voedingspatroon.

Darmgezondheid

Als voedingsvezel kan bèta-glucaan bijdragen aan de totale vezelinname en door darmbacteriën worden gefermenteerd. De samenstelling van het microbioom en de reactie op vezels verschillen per persoon. Er is daarom geen reden om te stellen dat bèta-glucaan bij iedereen de diversiteit van het microbioom verhoogt of darmklachten behandelt.

Immuunsysteem

Bèta-glucanen uit gist en paddenstoelen worden onderzocht vanwege hun interactie met het immuunsysteem. De uitkomsten hangen af van het type bèta-glucaan en de toepassing. Onderzoek naar mogelijke effecten betekent niet dat supplementen infecties voorkomen, ziekten behandelen of de afweer bij iedereen verbeteren.

Order a test! Order annual subscription with 2 or 3 tests!

2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past

Hoeveel bèta-glucaan heb je nodig?

Er is geen universele aanbevolen dosis voor alle soorten bèta-glucaan of supplementen. Voor de toegestane Europese claim over het behoud van een normaal cholesterolgehalte geldt een dagelijkse inname van 3 gram bèta-glucaan uit haver of gerst. De hoeveelheid in voedingsmiddelen verschilt; volg bij supplementen de productinformatie en vraag bij twijfel advies aan een zorgprofessional.

Veiligheid en mogelijke bijwerkingen

Bèta-glucaan in gewone voedingsmiddelen is voor de meeste mensen een gebruikelijke voedingsvezel. Een plotselinge verhoging van de vezelinname kan bij sommige mensen gasvorming, een opgeblazen gevoel of veranderingen in de stoelgang veroorzaken. Verhoog de inname geleidelijk en drink voldoende.

Heb je een haver- of gerstallergie, vermijd dan producten met het betreffende ingrediënt en controleer het etiket.
Bij coeliakie kan haver besmet zijn met gluten uit andere granen. Kies alleen haver die als glutenvrij is gecertificeerd en bespreek de geschiktheid zo nodig met je zorgverlener.
Supplementen met gist- of paddenstoel-bèta-glucaan kunnen afwijken van bèta-glucaan uit granen. Overleg vóór gebruik met een arts of apotheker als je een aandoening hebt, geneesmiddelen gebruikt of twijfelt of het supplement geschikt is.

Supplementen zijn geen vervanging voor voorgeschreven medicatie. Neem contact op met een zorgprofessional bij aanhoudende klachten of vragen over persoonlijk gebruik.

Appelpectine: een oplosbare vezel en hoe die werkt Resistent zetmeel: bronnen, soorten en mogelijke voordelen

Veelgestelde vragen over bèta-glucaan

Wat zijn de belangrijkste bestanddelen van bèta-glucaan?

Bèta-glucaan is opgebouwd uit glucosemoleculen die met bèta-glycosidische bindingen aan elkaar vastzitten. De soort bindingen en eventuele zijtakken verschillen per bron. Haver- en gerstbèta-glucaan heeft een andere structuur dan bèta-glucaan uit gist of paddenstoelen.

Welke voedingsmiddelen leveren bèta-glucaan?

Haver en gerst zijn belangrijke bronnen van bèta-glucaan uit granen. Ook bepaalde gisten en paddenstoelen bevatten andere typen. De hoeveelheid verschilt per voedingsmiddel en product.

Wie kan bèta-glucaan beter niet gebruiken?

Mensen met een allergie voor een bron, zoals haver of gerst, moeten die bron vermijden. Wie coeliakie heeft, kan alleen gecertificeerd glutenvrije haver overwegen om kruisbesmetting te beperken. Voor supplementen is extra voorzichtigheid verstandig bij aandoeningen of medicijngebruik; vraag dan eerst advies aan een arts of apotheker.

Wat doen bèta-glucaan-supplementen?

De werking hangt af van de bron, structuur en dosis. Supplementen kunnen een geconcentreerde vorm van bèta-glucaan leveren, maar de effecten van haver- en gerstvezels mogen niet automatisch worden toegeschreven aan supplementen uit gist of paddenstoelen. Een supplement is geen bewezen behandeling voor een ziekte.

Bronnen en verder lezen

Voor informatie over de onderbouwing van bèta-glucaan kun je de beoordelingen van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) over bèta-glucaan uit haver en gerst raadplegen. PubMed bevat daarnaast wetenschappelijke publicaties over de verschillende bronnen en toepassingen. Let bij het beoordelen van onderzoek op het type bèta-glucaan, de gebruikte dosis en de onderzochte uitkomst.

Appelpectine: een oplosbare vezel en hoe die werkt Resistent zetmeel: bronnen, soorten en mogelijke voordelen

Find more details about Soorten voedingsvezels

You can find more information on the related topics below.

Lees meer over bèta-glucaan, vezels en darmgezondheid

Bekijk meer artikelen