Bekende bacteriën: 25 namen, soorten en hun rol
Kort antwoord: bekende bacteriën zijn onder andere Escherichia coli (E. coli), Staphylococcus aureus, Salmonella, Streptococcus, Lactobacillus en Helicobacter pylori. Sommige bacteriën leven normaal in of op het lichaam en kunnen daar een nuttige of neutrale rol hebben. Andere kunnen onder bepaalde omstandigheden infecties veroorzaken. Hieronder vind je een overzicht van 25 bekende bacteriën, hun vormen, vindplaatsen en mogelijke betekenis voor de gezondheid.
Wat zijn bacteriën?
Bacteriën zijn eencellige micro-organismen. Ze komen onder meer voor in de bodem, het water, voedsel, op de huid en in het spijsverteringskanaal. Veel bacteriën zijn onschadelijk of maken deel uit van het normale microbioom. Andere soorten kunnen ziekte veroorzaken, vooral wanneer ze in een lichaamsdeel terechtkomen waar ze niet thuishoren, zich sterk vermenigvuldigen of schadelijke stoffen produceren.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
De naam van een bacterie verwijst vaak naar een geslacht en een soort, zoals Escherichia coli. Binnen één soort kunnen verschillende stammen bestaan. Die stammen hoeven niet dezelfde eigenschappen te hebben: sommige E. coli-stammen zijn normaal in de darm, terwijl andere diarree of een urineweginfectie kunnen veroorzaken.
25 bekende bacteriën op een rij
De tabel is een praktisch overzicht, geen volledige lijst. Er bestaan veel meer bacteriesoorten. De vermelde aandoeningen zijn voorbeelden van mogelijke associaties en betekenen niet dat iedere drager ziek wordt.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
| Bacterie | Vorm of kenmerk | Waar komt ze voor? | Mogelijke rol of associatie |
|---|---|---|---|
| Escherichia coli (E. coli) | Bacil | Darmen, water en voedsel | Veel stammen zijn normaal in de darm; sommige kunnen diarree of een urineweginfectie veroorzaken |
| Staphylococcus aureus | Kok | Huid en neus; ook zorgomgevingen | Kan huidinfecties en andere infecties veroorzaken; MRSA is een resistente variant |
| Clostridioides difficile | Bacil | Darm en omgeving | Kan na antibioticagebruik diarree en darmontsteking veroorzaken |
| Klebsiella pneumoniae | Bacil | Darm en zorgomgeving | Kan onder meer long- en urineweginfecties veroorzaken |
| Pseudomonas aeruginosa | Bacil | Water, bodem en vochtige omgevingen | Vooral een opportunistische ziekteverwekker bij kwetsbare mensen |
| Acinetobacter baumannii | Bacil | Vooral zorgomgevingen | Kan ziekenhuisinfecties veroorzaken, soms met antibioticaresistentie |
| Helicobacter pylori | Gebogen of spiraalvormig | Maagslijmvlies | Is geassocieerd met maagontsteking en maagzweren |
| Salmonella enterica | Bacil | Dieren, eieren, gevogelte en voedsel | Kan voedselinfecties veroorzaken; sommige typen veroorzaken buiktyfus |
| Campylobacter jejuni | Gebogen of spiraalvormig | Gevogelte, dieren en water | Een veelvoorkomende oorzaak van gastro-enteritis |
| Listeria monocytogenes | Bacil | Voedsel en de omgeving | Kan listeriose veroorzaken; extra aandacht is nodig tijdens de zwangerschap |
| Streptococcus pneumoniae | Kok in ketens | Neus- en keelholte | Kan longontsteking, oorontsteking of hersenvliesontsteking veroorzaken |
| Streptococcus pyogenes | Kok in ketens | Keel en huid | Kan keelontsteking, roodvonk en huidinfecties veroorzaken |
| Mycobacterium tuberculosis | Slanke, zuurvaste bacil | Vooral de luchtwegen | Veroorzaakt tuberculose |
| Neisseria meningitidis | Diplokok | Neus- en keelholte | Kan meningitis en bloedbaaninfecties veroorzaken |
| Borrelia burgdorferi | Spiraalvormig | Via teken | Veroorzaakt de ziekte van Lyme |
| Chlamydia trachomatis | Intracellulaire bacterie | Geslachtsorganen en ogen | Kan chlamydia en trachoom veroorzaken |
| Treponema pallidum | Spiraalvormig | Geslachtsorganen en slijmvliezen | Veroorzaakt syfilis |
| Clostridium botulinum | Bacil | Bodem en verkeerd bewaard voedsel | Kan botulisme veroorzaken |
| Bacillus anthracis | Bacil | Bodem en dieren | Veroorzaakt miltvuur |
| Vibrio cholerae | Komvormige vibrio | Water en schaal- of schelpdieren | Kan cholera veroorzaken |
| Lactobacillus acidophilus | Bacil | Darm, mond en gefermenteerde producten | Een bacterie die in sommige voedingsmiddelen en supplementen voorkomt; effecten verschillen per stam en product |
| Bifidobacterium bifidum | Vertakte bacil | Darmen | Onderdeel van het darmmicrobioom; kan bijdragen aan de verwerking van voedingsstoffen |
| Nuttige stammen van Escherichia coli | Bacil | Darmen | Kunnen deel uitmaken van het normale darmmicrobioom |
| Bacteroides fragilis | Bacil | Darmen | Betrokken bij de afbraak van voedingsstoffen; sommige stammen kunnen ook ziekte veroorzaken |
| Faecalibacterium prausnitzii | Bacil | Darmen | Kan bij de fermentatie van vezels en de vorming van butyraat betrokken zijn |
Welke vormen hebben bacteriën?
Er is niet één universele indeling in precies drie of vier vormen. In basisuitleg worden vaak deze vier hoofdvormen genoemd:
- Kokken: ronde bacteriën, zoals Staphylococcus en Streptococcus.
- Bacillen: staafvormige bacteriën, zoals E. coli en Salmonella.
- Spiraalvormige bacteriën: waaronder spirillen en spirocheten, zoals Treponema.
- Vibrio’s: gebogen of kommavormige bacteriën, zoals Vibrio cholerae.
Sommige leerboeken voegen gebogen vormen samen met spiraalvormige bacteriën of gebruiken een andere indeling. Naast vorm kunnen bacteriën worden beschreven met kenmerken zoals gramkleuring, zuurstofbehoefte, stofwisseling en genetische verwantschap.
Welke goede bacteriën zijn er?
Met goede bacteriën worden meestal bacteriën bedoeld die normaal in het lichaam voorkomen en daar onder bepaalde omstandigheden een nuttige of neutrale rol kunnen hebben. Bekende voorbeelden zijn Lactobacillus, Bifidobacterium en Faecalibacterium prausnitzii. Darmbacteriën helpen onder meer bij de verwerking van voedingsstoffen en de fermentatie van bepaalde vezels. De samenstelling van het microbioom verschilt per persoon en een bacterie is niet in iedere situatie automatisch gunstig.
Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende vezelrijke producten kan de normale darmwerking en een divers voedingsaanbod voor darmbacteriën ondersteunen. Dat is geen behandeling voor een ziekte. Probiotica en supplementen hebben bovendien stam- en productspecifieke effecten; bespreek het gebruik ervan met een zorgprofessional als je zwanger bent, een aandoening hebt of medicijnen gebruikt.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Nuttige, neutrale en ziekmakende bacteriën
Dezelfde bacteriesoort kan verschillende stammen omvatten. Daarom is de indeling nuttig, neutraal of ziekmakend een vereenvoudiging. Nuttige bacteriën kunnen bijdragen aan normale processen in het microbioom. Neutrale bacteriën veroorzaken meestal geen klachten, maar kunnen onder veranderde omstandigheden toch problemen geven. Ziekmakende bacteriën kunnen infecties veroorzaken wanneer ze het lichaam binnendringen of zich ongecontroleerd vermenigvuldigen.
De aanwezigheid van een bacterie betekent dus niet automatisch dat iemand ziek is. Klachten, de plaats van de bacterie, de bacteriestam en de afweer van de persoon spelen allemaal een rol.
Welke bacteriële infecties komen vaak voor?
Bacteriële infecties kunnen verschillende delen van het lichaam treffen. Voorbeelden zijn:
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
- Urineweginfecties: vaak betrokken zijn bepaalde stammen van E. coli.
- Voedselinfecties: bijvoorbeeld door Salmonella, Campylobacter of Listeria.
- Longinfecties: bijvoorbeeld door Streptococcus pneumoniae of, bij kwetsbare mensen, Klebsiella.
- Huid- en wondinfecties: bijvoorbeeld door Staphylococcus aureus of Streptococcus pyogenes.
- Keelontsteking: soms door Streptococcus pyogenes.
- Seksueel overdraagbare infecties: bijvoorbeeld chlamydia of syfilis.
- Infecties van het zenuwstelsel: sommige stammen van Neisseria meningitidis kunnen meningitis veroorzaken.
De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst. Antibiotica werken tegen bepaalde bacteriën, maar niet tegen virussen. Gebruik antibiotica alleen zoals voorgeschreven en verander een behandeling niet zonder overleg met een arts. Bij ernstige, snel erger wordende of aanhoudende klachten is medische beoordeling belangrijk.
Bacteriën, virussen, schimmels en parasieten
Bacteriën zijn levende eencellige organismen die zich onder geschikte omstandigheden zelfstandig kunnen vermenigvuldigen. Virussen hebben gastheercellen nodig om zich te vermenigvuldigen. Schimmels zijn andere organismen, waaronder gisten, en parasieten leven in of op een gastheer. Deze groepen vragen om een verschillende aanpak. Antibiotica zijn daarom niet werkzaam tegen virusinfecties en zijn niet bedoeld als behandeling voor schimmels of parasieten.
Veelgestelde vragen over bacteriën
Welke bacteriën zijn er allemaal?
Er zijn zeer veel bacteriesoorten en stammen. Een volledige lijst past niet in één praktisch gezondheidsoverzicht. Bekende groepen zijn onder meer kokken, bacillen, spiraalvormige bacteriën en vibrio’s. In de tabel hierboven staan 25 voorbeelden uit het darmmicrobioom, voedsel, de omgeving en de medische praktijk.
Welke soorten bacteriële infecties zijn er?
Voorbeelden zijn urineweginfecties, voedselinfecties, longinfecties, huidinfecties, keelontsteking, seksueel overdraagbare infecties en meningitis. De mogelijke bacteriële oorzaak verschilt per infectie. Alleen een zorgprofessional kan op basis van klachten en eventueel onderzoek beoordelen wat er aan de hand is.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Wat zijn de drie vormen van bacteriën?
Als een indeling in drie hoofdvormen wordt gebruikt, gaat het meestal om kokken, bacillen en spiraalvormige bacteriën. Andere indelingen noemen vibrio’s apart en spreken daarom van vier hoofdvormen. Beide indelingen zijn vereenvoudigingen; bacteriën hebben in werkelijkheid meer variatie in vorm.
Welke goede bacteriën zijn er?
Voorbeelden zijn bepaalde stammen van Lactobacillus, Bifidobacterium, Faecalibacterium en sommige darmstammen van E. coli. Hun mogelijke rol hangt af van de stam, de plek in het lichaam en de omstandigheden. Een probioticum of supplement is daarom niet automatisch geschikt voor iedereen.
Belangrijk om te onthouden
Bacteriën zijn geen homogene groep: sommige zijn onderdeel van het normale microbioom, andere kunnen infecties veroorzaken. De naam, vorm en vindplaats geven nuttige basisinformatie, maar zeggen op zichzelf niet of een bacterie goed of slecht is. Let bij gezondheidsklachten op het verloop en zoek professionele hulp bij ernstige, aanhoudende of verontrustende symptomen.