Chronische ziekten: top 10 in Nederland met uitleg

Chronische ziekten zijn aandoeningen die langdurig aanwezig zijn, meestal langer dan enkele maanden, of die niet volledig genezen. Ze verschillen daarmee van acute ziekten, die plotseling beginnen en meestal binnen korte tijd overgaan. In Nederland komen ze op grote schaal voor: van de 75-plussers heeft 96% één of meer chronische aandoeningen. Dit artikel legt uit wat chronisch betekent, welke tien chronische ziekten in Nederland het vaakst voorkomen of de grootste impact hebben en wat het betekent om er mee te leven.

Inhoud van dit artikel:

• Wat is een chronische ziekte?
• Top 10 chronische ziekten in Nederland
• Wat betekent het als je chronisch ziek bent?
• Hoe vaak komen chronische ziekten voor?
• Welke chronische ziekten hebben de grootste impact?
• Wat zijn de vijf meest voorkomende chronische ziekten?
• Onderzoek naar chronische ziekten in 2025
• Wat kun je zelf doen?
• Veelgestelde vragen
• Wanneer medische hulp zoeken?

Wat is een chronische ziekte?

Een chronische ziekte is een aandoening die langdurig aanwezig is, meestal langer dan enkele maanden, of die niet volledig geneest. De klachten kunnen variëren van mild tot ernstig en komen vaak in periodes. Dit verschilt van een acute ziekte, die plotseling begint en meestal binnen korte tijd overgaat.

Ontdek de microbioom test

ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens

Microbioom test kit

De precieze definitie verschilt per bron: sommige registraties hanteren een duur van zes maanden of langer, andere kijken naar het feit dat een aandoening niet overgaat of blijvende behandeling vraagt. Chronische aandoeningen kunnen zowel lichamelijk zijn, zoals diabetes type 2 en COPD, als psychisch, zoals een depressie. Chronisch betekent overigens niet automatisch dat de klachten altijd even ernstig zijn of dat verbetering onmogelijk is: veel aandoeningen zijn goed te behandelen of onder controle te houden.

Top 10 chronische ziekten in Nederland

Deze ranglijst is gebaseerd op geschatte aantallen patiënten volgens het RIVM en Volksgezondheidenzorg.info. De exacte volgorde en de cijfers verschillen per bron, jaar en definitie; zie ze als indicatie, niet als officiële rangorde.

1. Hart- en vaatziekten (circa 1,7 miljoen mensen)

   Een verzamelnaam voor aandoeningen van het hart en de bloedvaten, zoals hoge bloeddruk, een hartinfarct en een beroerte. Mogelijke klachten zijn pijn of druk op de borst, kortademigheid, vermoeidheid en vochtophoping; hoge bloeddruk geeft vaak geen symptomen. Roken, weinig bewegen, een verhoogd cholesterol, diabetes en erfelijke aanleg beïnvloeden het risico. Bel bij plotselinge pijn op de borst, ernstige benauwdheid, een scheve mond of verwarde spraak direct 112.

   
   

   Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform

   Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest

   Bekijk voorbeeld aanbevelingen
2. Artrose (ruim 1 miljoen mensen)

   Een gewrichtsaandoening waarbij bewegen pijnlijk of stijf wordt, vooral in knieën, heupen, handen en rug. Pijn bij belasting en startstijfheid komen vaak voor. Leeftijd, eerdere blessures, erfelijke factoren en overbelasting spelen mee. Neem contact op met de huisarts als gewrichtsklachten aanhouden of dagelijkse activiteiten belemmeren.

3. Diabetes type 2 (circa 1,2 miljoen mensen)

   Het lichaam reageert minder goed op insuline, waardoor de bloedsuikerspiegel verhoogd kan blijven. Signalen zijn onder andere veel dorst, vaak plassen, vermoeidheid, wazig zien en wondjes die langzaam genezen; niet iedereen heeft klachten. Leeftijd, erfelijke aanleg, lichaamsgewicht en leefstijl spelen een rol. Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts.

4. Astma (ruim 1 miljoen mensen)

   De luchtwegen raken tijdelijk nauwer en reageren gevoeliger, met piepende ademhaling, hoesten en benauwdheid, vaak bij inspanning of blootstelling aan prikkels. Allergie, erfelijke aanleg, rook en luchtweginfecties kunnen bijdragen. Bij ernstige benauwdheid die snel toeneemt is spoedhulp nodig.

5. Kanker (ruim een half miljoen mensen)

   Een verzamelnaam voor ziekten waarbij cellen ongecontroleerd groeien. Klachten hangen af van het type en de plek in het lichaam. Een onverklaarde knobbel, bloedverlies, aanhoudende vermoeidheid of onbedoeld gewichtsverlies kan reden zijn om de huisarts te bellen, maar wijst niet automatisch op kanker. Roken, alcohol, UV-straling, bepaalde infecties en erfelijke aanleg spelen per kankertype een wisselende rol.

6. Depressie (jaarlijks honderdduizenden mensen)

   Meer dan tijdelijk verdriet: aanhoudende somberheid of verlies van interesse, soms met slaapproblemen, concentratieproblemen, schuldgevoelens of veranderingen in eetlust. Neem contact op met de huisarts als klachten langer dan twee weken duren of je functioneren beïnvloeden. Bij gedachten aan zelfbeschadiging of zelfdoding: neem direct contact op met de huisarts, huisartsenpost of 113 Zelfmoordpreventie.

7. COPD (ruim een half miljoen mensen)

   Een langdurige longziekte waarbij ademhalen moeilijker kan worden, met hoesten, slijm, kortademigheid en een verminderde conditie. Roken is de belangrijkste risicofactor; ook langdurige blootstelling aan schadelijke stoffen en erfelijke aanleg kunnen meespelen. Bespreek een langdurige hoest of kortademigheid met de huisarts; bij ernstige of snel erger wordende benauwdheid is spoedhulp nodig.

   2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →
8. Chronische rugklachten (aantallen wisselen per definitie)

   Rugpijn die langer aanhoudt heeft vaak meerdere oorzaken, zoals lichamelijke belasting, houding, stress en weinig beweging. Laat aanhoudende of toenemende klachten beoordelen, zeker bij koorts, onverklaard gewichtsverlies, gevoelloosheid, krachtsverlies of problemen met plassen of ontlasting. Bij plotselinge, ernstige uitvalsverschijnselen is spoedzorg nodig.

9. Dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer (circa 300.000 mensen)

   Een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij geheugen, denken of dagelijkse vaardigheden geleidelijk achteruitgaan. Vergeetachtigheid, problemen met plannen, desoriëntatie of gedragsverandering kunnen voorkomen. Leeftijd is de belangrijkste risicofactor, maar geheugenklachten hebben ook andere mogelijke oorzaken. Bespreek aanhoudende veranderingen met de huisarts.

10. Reumatoïde artritis (ruim 100.000 mensen)

    Een auto-immuunziekte waarbij ontstekingen in gewrichten ontstaan, met pijn, zwelling, langdurige ochtendstijfheid en vermoeidheid. De aandoening komt vaker bij vrouwen voor; roken en erfelijke aanleg beïnvloeden het risico. Vroege medische begeleiding is belangrijk, dus laat aanhoudende klachten tijdig beoordelen.

Staat jouw aandoening er niet bij? Er bestaan nog honderden andere chronische aandoeningen, van migraine en chronische nierschade tot langdurige darmontstekingen.

Wat betekent het als je chronisch ziek bent?

Chronisch ziek zijn betekent dat een aandoening langdurig deel uitmaakt van je leven. Wat dat concreet inhoudt, verschilt sterk per ziekte en per persoon. Op drie gebieden komen vragen vaak terug:

• Lichamelijk: aanhoudende of terugkerende klachten zoals vermoeidheid, pijn of kortademigheid, en aanpassingen in je dagelijks ritme rond medicijnen, behandelingen en rust.
• Psychisch: onzekerheid, somberheid of zorgen over de toekomst komen vaker voor bij mensen met een chronische aandoening. Herkenning en begeleiding, bijvoorbeeld via je huisarts, kunnen helpen.
• Sociaal: werk, financiën en relaties kunnen onder druk komen te staan. Praten met je omgeving, je werkgever of een patiëntenorganisatie helpt om steun en begrip te vinden.

Chronisch ziek zijn betekent niet dat je alles zelf moet oplossen. Huisarts, specialisten, praktijkondersteuners en patiëntenverenigingen kunnen samen met jou een aanpak opstellen die bij jouw situatie past.

Word lid van de InnerBuddies-community

Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt

Neem een ​​InnerBuddies-lidmaatschap

Hoe vaak komen chronische ziekten voor?

Chronische aandoeningen komen in Nederland veel voor en het aantal mensen ermee neemt toe met de leeftijd. Volgens Volksgezondheidenzorg.info van het RIVM heeft 96% van de 75-plussers één of meer chronische aandoeningen. Bij jongere volwassenen is dat aandeel kleiner, maar ook daar gaat het om een aanzienlijke groep.

• Multimorbiditeit: steeds meer mensen hebben twee of meer chronische aandoeningen tegelijk, bijvoorbeeld diabetes en hart- en vaatziekten. Dit komt vooral bij ouderen voor en maakt zorg en zelfmanagement complexer.
• Verschillen tussen vrouwen en mannen: auto-immuunaandoeningen zoals reumatoïde artritis en psychische klachten zoals depressie komen vaker bij vrouwen voor, terwijl hart- en vaatziekten op jongere leeftijd vaker bij mannen voorkomen.
• Cijfers wisselen per bron: welke aandoeningen worden meegeteld hangt af van de gebruikte definitie, registratie en meetmethode. Raadpleeg daarom actuele cijfers van het RIVM of Volksgezondheidenzorg.info.

Welke chronische ziekten hebben de grootste impact?

Er is geen universele lijst van de ergste ziekten. Impact kan worden gemeten aan sterfte, beperkingen, kwaliteit van leven en zorgbehoefte. Op populatieniveau zorgen hart- en vaatziekten, kanker, dementie en chronische longziekten in Nederland voor de grootste ziektelast. Voor een individuele patiënt kan juist een andere aandoening het meest bepalend zijn voor het dagelijks leven.

Wat zijn de vijf meest voorkomende chronische ziekten?

Er bestaat geen vaste officiële top vijf, omdat uitkomsten verschillen per registratie en definitie. Op basis van Nederlandse prevalentiecijfers horen hart- en vaatziekten, artrose, diabetes type 2, astma en kanker tot de vaakst voorkomende chronische aandoeningen. In veel overzichten staan ook COPD, chronische rugklachten en depressie hoog. Voor exacte, actuele cijfers kun je terecht bij Volksgezondheidenzorg.info of het RIVM.

Onderzoek naar chronische ziekten in 2025

Onderzoek richt zich onder meer op vroegere signalering, betere begeleiding en behandelingen die beter aansluiten bij de individuele patiënt. Veelbelovende onderzoeksrichtingen zijn geen garantie voor een beschikbare of bewezen behandeling. Drie richtingen vallen op:

• Gepersonaliseerde zorg: onderzoekers bekijken hoe medische voorgeschiedenis, leefstijl en genetische kenmerken kunnen helpen om zorg beter af te stemmen. Dat betekent niet dat iedere test een betrouwbare voorspelling voor een individu oplevert.
• Darmmicrobioom en chronische ziekten: het geheel van micro-organismen in de darm wordt onderzocht in verband met stofwisseling, immuunreacties en ontstekingsprocessen. Bij aandoeningen zoals diabetes type 2 en chronische darmontstekingen zien onderzoekers verbanden tussen de samenstelling van het microbioom en ziektetekenmerken. Zo'n verband bewijst niet dat het microbioom een ziekte veroorzaakt of dat het aanpassen ervan een ziekte kan voorkomen of behandelen. Microbioomtesten en supplementen zijn geen vervanging voor medische zorg.
• Digitale hulpmiddelen: kunstmatige intelligentie en draagbare apparaten kunnen in onderzoeks- en zorgsituaties helpen bij monitoring of signalering. Meetgegevens zijn niet altijd medisch gevalideerd en moeten worden geïnterpreteerd door een zorgprofessional.

Wat kun je zelf doen?

Een gezonde leefstijl kan je algemene welzijn ondersteunen en past soms binnen de behandeling van een chronische aandoening. De juiste aanpak verschilt per persoon en diagnose; overleg altijd met je arts over wat bij jou past.

• Eet gevarieerd en vezelrijk: kies regelmatig voor groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en noten, voor zover dit bij je situatie past.
• Beweeg passend: wandelen, fietsen of andere beweging helpt om actief te blijven. Bouw rustig op en bespreek je grenzen met een zorgprofessional bij klachten of beperkingen.
• Vermijd tabak: stoppen met roken kan gezondheidswinst opleveren. Vraag zo nodig hulp aan je huisarts of een erkende stoppen-met-rokenbegeleider.
• Let op slaap en stress: een regelmatig slaapritme en momenten van ontspanning dragen bij aan je dagelijks functioneren.
• Volg je behandelplan: stop niet zelfstandig met medicijnen en verander geen behandeling zonder overleg met je arts of apotheker.

Veelgestelde vragen over chronische ziekten

Welke chronische ziekten zijn er?

Er bestaan honderden chronische aandoeningen. Voorbeelden zijn hart- en vaatziekten, diabetes type 2, artrose, COPD, astma, kanker, depressie, dementie, reumatoïde artritis, chronische rugklachten, migraine, chronische nierschade en langdurige darmontstekingen. Ook psychische en neurologische aandoeningen kunnen chronisch van aard zijn.

2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →

Wat zijn de top 10 chronische ziekten?

Er is geen officiële wereldwijde ranglijst. In Nederland horen hart- en vaatziekten, artrose, diabetes type 2, astma, kanker, depressie, COPD, chronische rugklachten, dementie en reumatoïde artritis tot de belangrijkste en vaakst voorkomende chronische ziekten. De volgorde verschilt per bron, jaar en definitie.

Wat betekent het als je chronisch ziek bent?

Dat een aandoening langdurig aanwezig is en blijvende aandacht vraagt, bijvoorbeeld via medicijnen, controle of leefstijlaanpassingen. De impact is lichamelijk, psychisch en sociaal en verschilt per persoon. Veel mensen met een chronische ziekte functioneren goed met de juiste zorg en begeleiding.

Wat zijn de top 5 chronische aandoeningen?

Afhankelijk van bron en definitie bestaat de top vijf in Nederland uit onder meer hart- en vaatziekten, artrose, diabetes type 2, astma en kanker; in andere overzichten staan COPD, depressie of chronische rugklachten in de top vijf. Actuele cijfers vind je bij het RIVM en Volksgezondheidenzorg.info.

Is chronisch voor altijd?

Niet altijd. Sommige aandoeningen blijven langdurig aanwezig maar verbeteren sterk of geven tijdelijk geen klachten; andere vragen blijvende behandeling en controle. De prognose hangt af van de aandoening, de persoon en de behandeling.

Wanneer medische hulp zoeken?

Neem contact op met je huisarts bij aanhoudende, terugkerende of verergerende klachten, of wanneer klachten je dagelijks leven beperken. Zoek met spoed hulp bij ernstige benauwdheid, plotselinge uitvalsverschijnselen, hevige pijn op de borst of andere acute alarmsymptomen. Alleen een bevoegde zorgprofessional kan klachten en onderzoeksuitslagen in hun context beoordelen.

Dit artikel is voor het laatst herzien in 2025 en is bedoeld als algemene informatie. Het vervangt geen medisch advies.