In Nederland ontvangen mensen doorgaans vanaf 55 jaar tot en met 75 jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker, meestal eens per twee jaar. Deze leeftijdsgrenzen gelden voor de landelijke screening van mensen zonder klachten. Klachten of een verhoogd risico kunnen aanleiding zijn voor een andere beoordeling of timing.

Vanaf welke leeftijd krijg je in Nederland een uitnodiging?

De gebruikelijke startleeftijd voor uitnodigingen is 55 jaar. Daarna worden mensen doorgaans om de twee jaar uitgenodigd, tot en met 75 jaar. De persoonlijke planning kan verschillen. Raadpleeg bij twijfel de informatie van het officiële screeningsprogramma. Deze uitnodigingsleeftijd is geen persoonlijk advies voor iedereen, bijvoorbeeld niet automatisch voor mensen met klachten of een verhoogd risico.

Hoe werkt het Nederlandse bevolkingsonderzoek?

Na een uitnodiging kun je thuis een ontlastingstest doen: de FIT-test. Die test onderzoekt of er bloed in de ontlasting aanwezig is. Volg de instructies bij de test en de uitslagbrief. Is de uitslag afwijkend, dan kan vervolgonderzoek worden aangeboden, doorgaans een darmkijkonderzoek. Een afwijkende uitslag betekent niet dat je kanker hebt. Vraag bij een positieve uitslag de zorgverlener of het screeningsprogramma naar het aangeboden vervolg. Voor een vervangende test kun je de contactgegevens of officiële digitale omgeving gebruiken die op de uitnodiging en actuele informatie van de overheid staan.

• Ontvang de uitnodiging en controleer de bijbehorende instructies.
• Voer de FIT-test thuis uit en stuur deze volgens de instructies terug.
• Wacht de uitslag af en bespreek het aangeboden vervolg als de uitslag afwijkend is.

Wat zegt een FIT-testuitslag wel en niet?

De FIT-test spoort bloed in de ontlasting op, maar stelt zelf geen diagnose van darmkanker. Bij een afwijkende uitslag is het belangrijk het aangeboden vervolgonderzoek te volgen. Een niet-afwijkende uitslag sluit toekomstige klachten niet uit.

Wie kan eerder of met een ander schema onderzoek nodig hebben?

Sommige mensen kunnen vanwege hun medische of familiegeschiedenis individueel advies nodig hebben. Denk aan:

• Darmkanker of relevante darmpoliepen bij een naaste verwant
• Bekende erfelijke aanleg of een erfelijk kankersyndroom
• Eerder gevonden darmpoliepen
• Langdurige inflammatoire darmziekte

Welk onderzoek en wanneer dat nodig is, hangt onder meer af van de precieze familiegeschiedenis, diagnose en persoonlijke medische voorgeschiedenis. Bespreek mogelijke risicofactoren met je huisarts of behandelaar in plaats van alleen op de reguliere uitnodiging te wachten. Deelname aan het bevolkingsonderzoek is iets anders dan individuele controle of medisch vervolgonderzoek.

Waarom verschillen de startleeftijden per land en richtlijn?

Landen kunnen verschillen in startleeftijd, eindleeftijd, testmethode en uitnodigingsschema. Buitenlandse leeftijdsadviezen gelden niet automatisch voor het Nederlandse bevolkingsonderzoek; zo is 45 jaar niet de gebruikelijke startleeftijd voor de Nederlandse uitnodigingen. Leeftijdsadviezen kunnen veranderen. Woon je buiten Nederland, raadpleeg dan de actuele officiële richtlijn van jouw land.

Klachten zijn reden voor beoordeling, niet voor wachten op screening

Het bevolkingsonderzoek is bedoeld voor mensen zonder klachten. Er is geen vaste lijst van signalen waarmee je darmkanker kunt vaststellen; klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Mogelijke signalen zijn:

• Bloed bij de ontlasting
• Een aanhoudende verandering in de stoelgang
• Aanhoudende buikpijn
• Onverklaard gewichtsverlies
• Aanhoudende vermoeidheid of vastgestelde bloedarmoede

Neem bij aanhoudende, ernstige of zorgwekkende klachten contact op met een zorgverlener, ongeacht je leeftijd of uitnodigingsstatus. Ook na 75 jaar moeten nieuwe klachten worden beoordeeld; stoppen met uitnodigingen betekent niet dat klachten onbeoordeeld moeten blijven. Microbioomtesten stellen geen diagnose van darmkanker en vervangen geen FIT-test of medisch onderzoek.