Negen heilige kruiden: de Nine Herbs Charm uitgelegd
Kort antwoord: de negen heilige kruiden zijn bijvoet, weegbree, waterkers, kamille, brandnetel, wilde appel, kervel, venkel en een omstreden negende kruid dat in het Oudengels attorlothe wordt genoemd. Betonie is hiervoor een veelgenoemde kandidaat, maar de identificatie staat niet vast. De kruiden worden genoemd in de Anglo-Saksische Nine Herbs Charm, een combinatie van plantenkennis, ritueel en gebed uit de middeleeuwen.
In dit artikel lees je waar de tekst vandaan komt, wat elke plant historisch betekende en hoe je traditionele toepassingen voorzichtig kunt plaatsen naast moderne kennis. Historische gebruiken zijn geen bewijs dat een kruid een ziekte behandelt of dat een ritueel medisch werkzaam is.
Wat is de Nine Herbs Charm?
De Nine Herbs Charm, in het Nederlands ook wel de negenkruidenbezwering genoemd, is overgeleverd in het Oudengelse manuscript Lacnunga. Die naam betekent ongeveer ‘remedies’ of ‘geneesmiddelen’. Het manuscript werd waarschijnlijk rond het jaar 1000 samengesteld en bevat medische recepten, gebeden en bezweringen in het Latijn en Oudengels.
De tekst combineert voorchristelijke Germaanse motieven met christelijke gebeden. In het verhaal speelt Woden, de Oudengelse tegenhanger van Odin, een rol. De kruiden worden ingezet tegen zogenoemd ‘vliegend gif’: een historisch beeld voor onzichtbare oorzaken van ziekte, vergiftiging of spirituele schade. Dit begrip is niet hetzelfde als een moderne medische diagnose.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Hoe was de bezwering opgebouwd?
De tekst bestaat uit een praktisch recept en een rituele tekst. De negen planten werden fijngewreven en volgens de overgeleverde instructies gemengd met zeep, vet of reuzel en zout. Het mengsel werd als een zalf gebruikt en er werd meerdere keren over gezongen of gesproken. Het getal drie, en daarmee ook negen als drie maal drie, had een symbolische betekenis in religieuze en magische tradities.
De afsluiting bevat een christelijke zegen waarin om gezondheid wordt gevraagd. De Nine Herbs Charm laat daardoor zien dat lichamelijke verzorging, religie, folklore en plantenkennis in de Anglo-Saksische wereld nauw met elkaar verbonden waren.
De negen heilige kruiden op een rij
De precieze botanische identificatie van enkele Oudengelse namen is onderwerp van wetenschappelijk debat. Onderstaande lijst volgt de meest gebruikelijke interpretaties, maar moet niet worden gelezen als absolute zekerheid.
- Bijvoet (Artemisia vulgaris)
- Grote weegbree (Plantago major)
- Waterkers (Nasturtium officinale)
- Kamille, vaak geïnterpreteerd als roomse kamille (Chamaemelum nobile)
- Grote brandnetel (Urtica dioica)
- Wilde appel, mogelijk wilde appelboom (Malus sylvestris)
- Kervel (Anthriscus cerefolium)
- Venkel (Foeniculum vulgare)
- Attorlothe, mogelijk betonie (Stachys betonica)
1. Bijvoet
Bijvoet wordt in de tekst verbonden met de naam mucgwyrt en met het idee van het oudste of eerste kruid. In Europese volksgeneeskunde kreeg bijvoet uiteenlopende toepassingen, onder meer rond spijsvertering, menstruatie en slaap. Zulke historische toepassingen weerspiegelen traditie en observatie, maar bewijzen niet dat bijvoet deze klachten behandelt.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Bijvoet bevat aromatische stoffen en andere plantenbestanddelen die in laboratoriumonderzoek worden bestudeerd. De hoeveelheid en werking kunnen sterk verschillen per preparaat. Mensen met een allergie voor composieten, zoals ambrosia, kunnen ook op bijvoet reageren. Gebruik bijvoet niet tijdens de zwangerschap zonder uitdrukkelijk medisch advies; in geconcentreerde vorm is extra voorzichtigheid geboden.
2. Grote weegbree
De Oudengelse naam wegbrade betekent ongeveer ‘breed langs de weg’. De plant groeit vaak op paden en was daardoor gemakkelijk beschikbaar. Traditioneel werden gekneusde bladeren uitwendig gebruikt bij kleine huidirritaties, insectenbeten en oppervlakkige wondjes.
Extracten van Plantago major worden onderzocht op onder meer ontstekingsremmende en antimicrobiële eigenschappen. Dat laboratorium- en dieronderzoek is niet hetzelfde als bewezen werkzaamheid bij mensen. Gebruik geen wildgeplukte bladeren op een diepe, vuile of ernstig bloedende wond. Reinig kleine wondjes eerst en zoek medische hulp bij tekenen van infectie.
3. Waterkers
Waterkers wordt gekoppeld aan het Oudengelse stune en groeit van nature in of bij stromend water. Historisch werd de plant vooral als voedsel en voorjaarsgroente gewaardeerd. Tegenwoordig is waterkers een voedzame bladgroente die onder andere vitamine C, vitamine K en verschillende mineralen bevat.
Waterkers bevat glucosinolaten, plantenstoffen die in voedingsonderzoek belangstelling krijgen. Dat betekent niet dat waterkers kanker voorkomt of behandelt. Eet waterkers uit een betrouwbare voedselbron en was de groente goed. Rauwe wilde waterplanten kunnen besmet zijn met micro-organismen of parasieten.
4. Kamille
Kamille, in de tekst waarschijnlijk aangeduid als maythen, is traditioneel gebruikt in thee en uitwendige kompressen. Veel mensen drinken kamillethee als rustgevend avondritueel of bij lichte spijsverteringsklachten.
Kamillethee is doorgaans mild, maar onderzoek naar kamille gebruikt soms gestandaardiseerde extracten die sterker zijn dan thee. Kamille kan bij sommige mensen allergische reacties veroorzaken, vooral bij een allergie voor composieten. Wees ook voorzichtig met geconcentreerde producten en mogelijke wisselwerkingen met medicijnen; vraag bij twijfel advies aan een apotheker of arts.
5. Grote brandnetel
De brandnetel, wergulu in het Oudengels, stond bekend als een plant met een pijnlijke prik maar ook als voedzame voorjaarsplant. Gedroogde of gekookte brandnetel wordt in verschillende tradities gebruikt in thee, soep en andere gerechten.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Brandnetelbladeren bevatten onder meer mineralen en plantenstoffen. Er is onderzoek naar brandnetelpreparaten bij bijvoorbeeld hooikoortsklachten en gewrichtscomfort, maar de uitkomsten zijn niet voldoende om voor iedereen een behandeling aan te bevelen. Verse brandnetel kan de huid irriteren. Gebruik voor consumptie alleen correct geïdentificeerde, gewassen en gekookte of gedroogde bladeren. Brandnetel kan invloed hebben op vochtbalans en bloeddruk; overleg bij medicijngebruik met een zorgprofessional.
6. Wilde appel
Æppel is het Oudengelse woord voor appel. De tekst kan daarmee naar een wilde appel of algemener naar een appelplant verwijzen. Appels hadden in de Anglo-Saksische cultuur zowel voedingskundige als symbolische waarde en werden verbonden met leven, vruchtbaarheid en bescherming.
Appels bevatten vezels, waaronder pectine, en verschillende plantenstoffen. De samenstelling van wilde appels varieert en de vruchten zijn vaak zuur. Eet alleen vruchten die betrouwbaar zijn geïdentificeerd. Appelpitten bevatten van nature verbindingen die bij grote hoeveelheden ongeschikt zijn; kauw of eet geen grote hoeveelheden pitten.
7. Kervel
Kervel wordt vaak verbonden met fille of cerfille. Het kruid werd als keukenkruid en als traditionele voorjaarsplant gebruikt. De zachte smaak past bij soepen, salades en sauzen.
Wetenschappelijk onderzoek naar kervel als geneesmiddel is beperkt. Kervel in normale culinaire hoeveelheden is iets anders dan een geconcentreerd extract. Gebruik geen onbekende schermbloemige plant als vervanging: sommige verwante wilde planten zijn giftig. Wees extra terughoudend met hoge doseringen tijdens zwangerschap of borstvoeding.
8. Venkel
Venkel verschijnt als finule in de tekst. Vooral de zaden werden historisch na de maaltijd gebruikt vanwege hun anijsachtige smaak. Venkelthee wordt traditioneel gedronken bij een opgeblazen gevoel of lichte buikkrampen.
Venkel bevat vluchtige oliën, waaronder anethol. Sommige studies onderzoeken venkel bij spijsverteringsklachten en menstruatiepijn, maar een thee of supplement is geen gegarandeerde behandeling. Gebruik geen grote hoeveelheden etherische olie zonder professionele begeleiding. Mensen met een allergie voor schermbloemigen of een hormoongevoelige aandoening kunnen het best eerst medisch advies vragen.
9. Attorlothe: het onzekere negende kruid
Het negende kruid wordt in de tekst attorlothe genoemd. De naam wordt vaak uitgelegd als ‘gifhater’ of ‘iemand die gif verafschuwt’. De naam alleen is echter onvoldoende om de plant met zekerheid te identificeren.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Betonie (Stachys betonica, vroeger ook Betonica officinalis) is een belangrijke kandidaat. De plant had een goede reputatie in middeleeuwse kruidenkennis en werd traditioneel in verband gebracht met hoofdpijn, spijsvertering en bescherming.
Andere voorgestelde kandidaten zijn bepaalde grassoorten, zoals hanenpootgras, en slangenkruid (Echium vulgare). Voor deze interpretaties bestaat geen volledige overeenstemming. Daarom is het nauwkeuriger om te zeggen dat betonie een plausibele kandidaat is, niet dat de identiteit definitief is opgelost.
Historisch gebruik en modern gebruik zijn niet hetzelfde
De Nine Herbs Charm is vooral waardevol als historisch document. De zalf en de bezwering weerspiegelen de kennis en overtuigingen van hun tijd. Je kunt de tekst bestuderen of een niet-medische historische reconstructie maken, maar gebruik geen middeleeuws recept rechtstreeks op een wond of als inwendig geneesmiddel.
Moderne, laag-risico toepassingen zijn bijvoorbeeld:
- waterkers als gewassen voedingsmiddel;
- brandnetel als gekookte groente of gedroogde thee;
- venkel of kamille als milde kruidenthee, binnen normale hoeveelheden;
- culinaire kervel en appel;
- een commercieel bereid uitwendig product waarvan ingrediënten en gebruiksaanwijzing duidelijk zijn.
Zelf tincturen, etherische-olieproducten of zalven maken brengt extra risico’s mee door verkeerde plantidentificatie, besmetting, doseringsfouten en interacties. Een natuurlijk product is niet automatisch veilig.
Wat heeft dit met het darmmicrobioom te maken?
Het darmmicrobioom is de gemeenschap van micro-organismen in het spijsverteringskanaal. Deze micro-organismen helpen bij de verwerking van bepaalde voedingsstoffen en staan in wisselwerking met het immuunsysteem. De samenstelling verschilt sterk per persoon en wordt onder andere beïnvloed door voeding, leeftijd, medicatie en leefstijl.
Sommige planten bevatten vezels of andere stoffen die in de darm door micro-organismen kunnen worden afgebroken. Dat betekent niet dat een specifiek kruid een ‘disbalans’ herstelt of een darmziekte behandelt. Klachten zoals een opgeblazen gevoel, diarree, obstipatie en buikpijn hebben veel mogelijke oorzaken en geven op zichzelf geen betrouwbare informatie over de samenstelling van het microbioom.
Een microbioomtest kan bepaalde kenmerken van een ontlastingsmonster beschrijven, maar is geen algemene diagnose en voorspelt niet automatisch welke thee, voeding of kruiden voor jou werken. Bespreek aanhoudende of verontrustende klachten met een arts. Gebruik testresultaten niet als reden om voorgeschreven medicatie te stoppen of een behandeling uit te stellen.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Veelgestelde vragen
Wat is het negende kruid in de Nine Herbs Charm?
Het negende kruid heet attorlothe. Betonie is een veelgenoemde interpretatie, maar hanenpootgras en slangenkruid zijn ook voorgesteld. De bron geeft onvoldoende details voor een definitieve identificatie.
Welke kruiden gebruikte Jezus?
Er is geen betrouwbare historische of Bijbelse bron die aantoont dat Jezus een specifieke plant uit de Nine Herbs Charm gebruikte. Bijbelse planten zoals hysop, mirre en wierook horen bij andere tradities en zijn niet dezelfde lijst.
Wat zijn de negen onsterfelijke kruiden?
‘Negen onsterfelijke kruiden’ is geen vaste, algemeen aanvaarde naam voor de Nine Herbs Charm. De term wordt online soms verward met andere Europese of Aziatische plantenlijsten. De Anglo-Saksische lijst bestaat uit negen planten of plantnamen waarvan de laatste niet zeker is geïdentificeerd.
Hoe maak je een zalf volgens de Nine Herbs Charm?
De historische tekst beschrijft een mengsel van fijngemaakte kruiden, zeep, vet en zout, gecombineerd met een rituele voordracht. Maak dit recept niet na voor gebruik op wonden. Voor een hedendaagse huidzalf is een gecontroleerd, correct gelabeld product veiliger dan een zelfgemaakt mengsel met wilde planten.
Zijn de negen heilige kruiden veilig?
Veiligheid hangt af van de plant, dosis, bereiding en gezondheid van de gebruiker. Vermijd inwendig gebruik van onbekende planten en wees voorzichtig tijdens zwangerschap, borstvoeding, bij allergieën en bij medicijngebruik. Raadpleeg een arts of apotheker bij twijfel.
Belangrijkste punten
- De negen heilige kruiden komen uit de Anglo-Saksische Nine Herbs Charm in het manuscript Lacnunga.
- De lijst omvat bijvoet, weegbree, waterkers, kamille, brandnetel, wilde appel, kervel, venkel en attorlothe.
- Betonie is een plausibele, maar niet bewezen identificatie van het negende kruid.
- Historische toepassingen en moderne onderzoeksresultaten zijn niet hetzelfde als bewezen medische behandelingen.
- Kruiden kunnen bijwerkingen, allergieën en wisselwerkingen met medicijnen hebben.
- Het darmmicrobioom verschilt per persoon; een test geeft informatie, maar geen diagnose of persoonlijk behandelplan.
Wil je meer leren over je darmmicrobioom? Bekijk dan de InnerBuddies-darmgezondheidstest voor informatie over het product en de beperkingen van microbiomeetgegevens.
Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene, educatieve informatie. Het vervangt geen advies, diagnose of behandeling door een arts of andere gekwalificeerde zorgprofessional. Neem contact op met een zorgprofessional bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten.