Microbiologisch onderzoek van het microbioom: zo werkt het
Kort antwoord: microbiologisch onderzoek is de analyse van micro-organismen in een monster, zoals ontlasting. Bij onderzoek van het darmmicrobioom wordt meestal gekeken welke bacteriën aanwezig zijn en hoe hun relatieve verhoudingen en diversiteit eruitzien. Dat gebeurt bijvoorbeeld met kweektechnieken of DNA-analyse. De uitslag kan educatief inzicht geven in je darmmicrobioom, maar is op zichzelf geen medische diagnose.
In dit artikel lees je wat een microbiologische test inhoudt, hoe een microbioomanalyse verloopt, welke technieken worden gebruikt, hoe lang het kan duren en hoe je de resultaten voorzichtig kunt interpreteren.
Wat is microbiologisch onderzoek?
Microbiologisch onderzoek bestudeert microscopisch kleine organismen, zoals bacteriën, schimmels en virussen. In de gezondheidscontext kan het onderzoek gericht zijn op één specifieke ziekteverwekker of op een breder overzicht van micro-organismen, bijvoorbeeld in het darmmicrobioom.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Een onderzoek van het darmmicrobioom kan informatie geven over de samenstelling en microbiële diversiteit van een ontlastingsmonster. De betekenis van die informatie hangt af van de gebruikte methode, de kwaliteit van het monster en de context van de persoon. Een microbioomprofiel vertelt daarom niet automatisch wat de oorzaak van klachten is of welke behandeling nodig is.
Wat is een microbiologische test?
Een microbiologische test is een concrete procedure waarbij een biologisch monster wordt verzameld en onderzocht. Voor een darmmicrobioomtest gaat het meestal om een ontlastingsmonster dat thuis wordt afgenomen met een testkit en naar een laboratorium wordt verzonden.
Afhankelijk van het doel van de test kan het laboratorium bijvoorbeeld:
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
- een specifieke micro-organisme of ziekteverwekker opsporen;
- de relatieve aanwezigheid van bepaalde bacteriegroepen in kaart brengen;
- de microbiële diversiteit berekenen;
- genetisch materiaal analyseren met sequencing.
Een gerichte medische ontlastingstest en een bredere microbioomanalyse zijn dus niet hetzelfde. Een arts kan een specifieke test aanvragen op basis van klachten of een medische vraag. Een commerciële thuistest is meestal bedoeld voor algemene informatie en vervangt geen beoordeling door een zorgprofessional.
Hoe wordt het darmmicrobioom onderzocht?
- Monster afnemen: je verzamelt ontlasting volgens de instructies van de aanbieder. Gebruik de meegeleverde materialen en voorkom dat het monster met urine of water in aanraking komt.
- Monster bewaren: volg de aanwijzingen over temperatuur en bewaartijd. Die kunnen per kit verschillen.
- Monster verzenden: verpak het monster zoals aangegeven en verstuur het binnen de voorgeschreven termijn.
- Laboratoriumanalyse: het laboratorium gebruikt bijvoorbeeld kweek, gerichte DNA-detectie, 16S rRNA-sequencing of shotgun-metagenomics.
- Rapportage: de meetgegevens worden verwerkt in een rapport. Daarin kunnen onder meer relatieve verhoudingen, diversiteit en algemene voedings- of leefstijlinformatie staan.
De betrouwbaarheid van de uitslag wordt mede beïnvloed door de monsterafname, opslag, analysemethode en gebruikte referentiedatabase. Resultaten van verschillende aanbieders zijn daarom niet altijd rechtstreeks met elkaar te vergelijken.
Welke microbiologische analyses bestaan er?
Kweekonderzoek
Bij kweekonderzoek probeert het laboratorium bepaalde micro-organismen onder geschikte omstandigheden te laten groeien. Deze methode kan nuttig zijn voor specifieke organismen, maar brengt niet alle micro-organismen uit een complex ecosysteem in beeld. Veel darmbacteriën groeien bijvoorbeeld niet gemakkelijk buiten hun natuurlijke omgeving.
16S rRNA-sequencing
Bij 16S rRNA-sequencing wordt een kenmerkend bacterieel gen onderzocht. Deze techniek kan een overzicht geven van de bacteriële samenstelling en relatieve verhoudingen. De methode is vooral gericht op bacteriën en geeft niet automatisch een volledig beeld van schimmels, virussen of de activiteit van micro-organismen.
Shotgun-metagenomics
Shotgun-metagenomics analyseert een bredere verzameling genetisch materiaal in een monster. Daarmee kunnen meer soorten micro-organismen en bepaalde mogelijke functies worden onderzocht. Een gevonden gen of micro-organisme bewijst echter niet dat het in jouw lichaam een bepaalde functie uitvoert of een klacht veroorzaakt.
Na de laboratoriumanalyse worden de gegevens met bio-informatica verwerkt. Het rapport kan bijvoorbeeld relatieve abundantie, diversiteit of mogelijke functionele kenmerken tonen. Deze uitkomsten zijn afhankelijk van de testmethode en moeten niet als absolute metingen van de volledige darmflora worden gelezen.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Hoe lang duurt microbiologisch onderzoek?
De doorlooptijd verschilt per test, laboratorium en verzendproces. Voor een uitgebreide microbiologische analyse kan de periode van monstername tot rapport volgens de aanbieder bijvoorbeeld ongeveer twee tot zes weken bedragen. Controleer altijd de actuele levertijd van de gekozen test, want een gerichte medische test kan een ander tijdschema hebben.
Vertraging kan ontstaan door onvolledige registratie, een ongeschikt monster, transportproblemen of extra laboratoriumcontroles. Wanneer een monster niet bruikbaar is, kan soms een nieuwe afname nodig zijn.
Wat betekent microbiële diversiteit?
Microbiële diversiteit beschrijft hoeveel verschillende micro-organismen in een monster worden aangetroffen en hoe gelijkmatig zij voorkomen. Een hogere diversiteit wordt in onderzoek vaak in verband gebracht met een veerkrachtig ecosysteem, maar meer diversiteit is niet in elke situatie automatisch beter. De samenstelling, functies en persoonlijke context zijn ook relevant.
Een microbioomrapport geeft meestal relatieve verhoudingen: het percentage van de ene groep kan stijgen doordat een andere groep daalt, zonder dat het absolute aantal precies bekend is. Kijk daarom niet naar één afzonderlijk micro-organisme zonder de methode en het volledige rapport in aanmerking te nemen.
Hoe kun je je microbioom algemeen ondersteunen?
Er bestaat geen universele aanpak om het microbioom te verbeteren. Algemene gewoonten die de darmgezondheid kunnen ondersteunen zijn:
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
- gevarieerd eten met voldoende vezelrijke producten, zoals groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten en zaden, voor zover je die goed verdraagt;
- vezels geleidelijk opbouwen en voldoende drinken, omdat een plotselinge verandering tijdelijk een opgeblazen gevoel kan geven;
- regelmatig bewegen, voldoende slapen en aandacht besteden aan ontspanning;
- medicatie, supplementen en probiotica alleen gebruiken volgens de bijsluiter of na overleg met een arts of apotheker.
Deze adviezen zijn algemeen en geen behandeling voor een aandoening. Bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten, bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies, koorts of hevige pijn is het verstandig medische hulp te zoeken.
Wat is het verschil tussen een microbioomtest en probiotica?
Een microbioomtest onderzoekt een monster en levert informatie over de aanwezige micro-organismen. Probiotica zijn levende micro-organismen die in voedingsmiddelen of supplementen kunnen voorkomen. Het ene is dus een analyse, het andere een product of voedingscomponent. Een microbioomtest bepaalt niet automatisch of probiotica nodig zijn, en probiotica veranderen niet gegarandeerd de uitslag of klachten. Bespreek het gebruik ervan met een zorgprofessional als je zwanger bent, een aandoening hebt of medicijnen gebruikt.
Wat zijn mogelijke symptomen van een verstoord microbioom?
Klachten zoals een opgeblazen gevoel, veranderde stoelgang, buikpijn of winderigheid kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Ze bewijzen niet dat je microbioom verstoord is. Ook kan een microbioomtest op zichzelf meestal niet vaststellen wat de oorzaak van zulke symptomen is.
Neem contact op met een arts als klachten aanhouden, terugkeren, ernstig zijn of gepaard gaan met alarmsymptomen. Een arts kan je klachten, medische voorgeschiedenis en zo nodig gerichte onderzoeken samen beoordelen.
Wat kun je met een microbiologisch rapport?
Gebruik een rapport vooral als educatieve informatie over het onderzochte monster. Let op welke methode is gebruikt, of de uitslag relatieve of absolute waarden toont en welke beperkingen de aanbieder vermeldt. Een diëtist, arts of andere gekwalificeerde zorgprofessional kan helpen om de informatie in de juiste context te plaatsen, vooral wanneer je klachten hebt.
Wil je een thuistest voor het darmmicrobioom bekijken, dan vind je meer informatie over de darmflora-testkit met voedingsadvies. Controleer vóór aankoop wat precies wordt gemeten, hoe het monster wordt verwerkt en hoe lang de rapportage duurt.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Veelgestelde vragen
Wat is een microbioom?
Het microbioom is het geheel van micro-organismen en hun genetische materiaal in een bepaalde omgeving, zoals de darm. In dagelijks taalgebruik wordt met microbioom soms ook de gemeenschap van micro-organismen zelf bedoeld. De samenstelling verschilt per persoon en kan in de tijd veranderen.
Hoe kan ik mijn microbioom verbeteren?
Je kunt je darmgezondheid algemeen ondersteunen met gevarieerde, vezelrijke voeding, voldoende beweging, slaap en ontspanning. Bouw veranderingen rustig op en kies wat je verdraagt. Er is geen standaardplan dat voor iedereen werkt en een testuitslag geeft niet automatisch persoonlijk behandeladvies.
Wat is het verschil tussen microbioom en probiotica?
Het microbioom is de gemeenschap van micro-organismen in een omgeving. Probiotica zijn specifieke levende micro-organismen in bepaalde voedingsmiddelen of supplementen. Probiotica zijn dus geen synoniem voor microbioom en zijn niet voor iedereen noodzakelijk.
Wat zijn de symptomen van een verstoord microbioom?
Er is geen vaste lijst met symptomen waarmee je zelf een verstoord microbioom kunt vaststellen. Spijsverteringsklachten kunnen meerdere oorzaken hebben. Laat aanhoudende of zorgwekkende klachten beoordelen door een arts in plaats van alleen op een microbioomtest af te gaan.
Zijn thuistests even betrouwbaar als tests via een arts?
Dat hangt af van de test, het laboratorium, de monsterafname en het doel. Een thuistest kan een gestandaardiseerd laboratoriumrapport opleveren, maar een medische test via een arts wordt gekoppeld aan klachten en medische voorgeschiedenis. De twee soorten onderzoek zijn daarom niet altijd uitwisselbaar.