Verhoogde calprotectine: wat betekent het en wat zijn de oorzaken?
Een verhoogde calprotectine in de ontlasting betekent meestal dat er mogelijk ontstekingsactiviteit in de darmen is. De test kan helpen om aandoeningen zoals een darminfectie of inflammatoire darmziekte (IBD) verder te onderzoeken, maar de uitslag geeft op zichzelf geen diagnose. De betekenis hangt af van de hoogte van de waarde, je klachten, medicijngebruik en eventueel aanvullend onderzoek.
Wat is calprotectine?
Calprotectine is een eiwit dat vooral vrijkomt uit neutrofielen, een type witte bloedcel. Bij ontsteking of beschadiging van het darmslijmvlies kunnen deze cellen naar de darmwand trekken en calprotectine afgeven. Het eiwit blijft relatief stabiel in de ontlasting en kan daarom met een ontlastingstest worden gemeten.
De test is niet-invasief en wordt vaak gebruikt om onderscheid te helpen maken tussen klachten waarbij geen duidelijke darmontsteking wordt verwacht, zoals typisch prikkelbare darmsyndroom (PDS), en aandoeningen waarbij ontsteking waarschijnlijker is. De test kan ook worden gebruikt om een bekende darmontsteking te volgen. De uitslag moet altijd in de medische context worden beoordeeld.
Wat betekent een verhoogde calprotectine?
Een verhoogde waarde wijst op mogelijke ontsteking of irritatie in het maag-darmkanaal. Dat kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld na een darminfectie, maar ook passen bij een chronische aandoening zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Calprotectine zegt niet waar de ontsteking precies zit en ook niet wat de oorzaak is.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Een arts beoordeelt daarom meestal het totaalbeeld: je klachten, de duur ervan, bloedonderzoek, eventueel onderzoek naar ziekteverwekkers in de ontlasting en soms een coloscopie of beeldvorming. Bij een onverwachte of licht verhoogde uitslag kan een herhalingstest worden overwogen, afhankelijk van je situatie.
Wat is een gezonde calprotectinewaarde?
De referentiewaarden verschillen per laboratorium, leeftijd en soms per testmethode. Bij volwassenen wordt een calprotectinewaarde onder ongeveer 50 µg/g vaak als normaal beschouwd. Veel laboratoria gebruiken daarnaast een grensgebied, bijvoorbeeld van ongeveer 50 tot 200 of 250 µg/g. Boven die grens is de waarde duidelijker verhoogd, maar ook dan is de uitslag niet automatisch een diagnose.
- Onder 50 µg/g: vaak binnen de gebruikelijke referentiewaarde voor volwassenen.
- Ongeveer 50–200/250 µg/g: licht verhoogd of onduidelijk gebied; herhaling of aanvullend onderzoek kan worden besproken.
- Boven ongeveer 200–250 µg/g: duidelijker verhoogd en aanleiding om de oorzaak medisch te laten beoordelen.
Deze grenzen zijn slechts algemene richtlijnen. Kinderen, jonge baby’s en soms ouderen kunnen andere referentiewaarden hebben. Gebruik daarom de referentiewaarden van het laboratorium en bespreek je persoonlijke uitslag met je huisarts of specialist.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Bij welke ziekten kan calprotectine verhoogd zijn?
Inflammatoire darmziekten: de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa
Bij IBD is er sprake van terugkerende of aanhoudende ontsteking in het maag-darmkanaal. Zowel de ziekte van Crohn als colitis ulcerosa kan leiden tot een verhoogde calprotectinewaarde. De waarde kan hoger zijn wanneer de ontsteking actiever of uitgebreider is, maar er bestaat geen vaste calprotectinewaarde die de ernst bij iedereen betrouwbaar voorspelt.
Calprotectine wordt bij IBD onder andere gebruikt om ontstekingsactiviteit te volgen en om het effect van behandeling te beoordelen. Een lage waarde sluit niet elke vorm van IBD uit en een hoge waarde bewijst niet automatisch dat iemand IBD heeft.
Darminfecties en infectieuze colitis
Bacteriën zoals Campylobacter, Salmonella, Shigella en Clostridioides difficile kunnen een ontstekingsreactie in de darm veroorzaken. Ook sommige parasieten en virussen kunnen de waarde verhogen. Bij een darminfectie kan de verhoging tijdelijk zijn en later weer afnemen. Bij acute diarree, koorts of bloed bij de ontlasting kan een arts aanvullend ontlastingsonderzoek naar ziekteverwekkers aanvragen.
Diverticulitis
Bij diverticulitis zijn uitstulpingen in de dikke darm ontstoken. Daarbij kan calprotectine verhoogd zijn, afhankelijk van de ernst en omvang van de ontsteking. Bij diverticulose zonder ontsteking is een duidelijke verhoging minder kenmerkend.
Ischemische colitis
Een tijdelijke vermindering van de bloedtoevoer naar een deel van de dikke darm kan het slijmvlies beschadigen en ontsteking veroorzaken. Ischemische colitis gaat vaak gepaard met buikpijn en soms bloed bij de ontlasting. Calprotectine kan hierbij verhoogd zijn, maar de diagnose wordt op basis van het volledige klinische beeld gesteld.
Microscopische colitis
Microscopische colitis veroorzaakt vaak langdurige, waterdunne diarree. De darm kan er bij een kijkonderzoek normaal uitzien; de ontsteking wordt vastgesteld in weefsel dat onder de microscoop wordt onderzocht. Calprotectine kan normaal of licht verhoogd zijn. Een normale waarde sluit microscopische colitis dus niet volledig uit.
Medicijngebruik
NSAID’s, zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac, kunnen het maag-darmkanaal irriteren of beschadigen en daardoor een verhoogde calprotectinewaarde geven. Ook protonpompremmers worden in sommige onderzoeken in verband gebracht met een lichte verhoging, hoewel de onderbouwing niet altijd eenduidig is. Stop niet zelf met voorgeschreven medicatie, maar meld al je medicijnen en supplementen aan je arts.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Coeliakie en andere oorzaken
Onbehandelde coeliakie kan soms samengaan met een lichte verhoging. Daarnaast zijn er minder vaak voorkomende oorzaken, zoals bestraling van de darm, graft-versus-host-ziekte, eosinofiele maag-darmziekten, cystische fibrose en pouchitis na een ileoanale pouchoperatie. Bij te vroeg geboren baby’s kan necrotiserende enterocolitis een belangrijke oorzaak zijn.
Is calprotectine verhoogd bij PDS?
PDS veroorzaakt doorgaans geen duidelijke darmontsteking en gaat daarom meestal niet gepaard met een verhoogde calprotectine. Dat maakt de test nuttig bij het verdere onderzoek van buikpijn, diarree of veranderde stoelgang. Een normale uitslag kan geruststellend zijn, maar sluit niet iedere aandoening uit.
Een lichte, tijdelijke verhoging bij iemand met PDS-klachten kan bijvoorbeeld samenhangen met een recente infectie of medicijngebruik. Bij aanhoudende klachten, bloedverlies, gewichtsverlies of een duidelijk verhoogde waarde is medische beoordeling belangrijk.
Kan darmkanker calprotectine verhogen?
Calprotectine kan bij verschillende aandoeningen verhoogd zijn, waaronder sommige darmaandoeningen en mogelijk ook darmkanker. De test is echter niet specifiek genoeg om darmkanker vast te stellen of uit te sluiten. Een verhoogde waarde betekent dus niet automatisch dat er sprake is van kanker.
Bij klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarde bloedarmoede, onbedoeld gewichtsverlies, een blijvende verandering in het ontlastingspatroon of nieuwe klachten op latere leeftijd bepaalt een arts welke onderzoeken nodig zijn. Calprotectine vervangt geen bevolkingsonderzoek of gericht medisch onderzoek.
Hoe hoog is calprotectine bij de ziekte van Crohn?
Bij actieve ziekte van Crohn kan calprotectine duidelijk verhoogd zijn, maar er is geen universele waarde die bij iedereen bij Crohn hoort. De hoogte hangt onder andere af van de plaats en ernst van de ontsteking, de gebruikte test en het moment van meten. Een arts vergelijkt de waarde daarom vaak met eerdere uitslagen, symptomen en andere onderzoeken.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Een dalende waarde kan passen bij minder ontstekingsactiviteit, maar moet samen met het klinische beeld worden geïnterpreteerd. Verander medicatie nooit op basis van alleen een calprotectine-uitslag.
Welke klachten kunnen samengaan met een verhoogde waarde?
- Buikpijn of buikkrampen
- Diarree of een dringende aandrang
- Bloed of slijm bij de ontlasting
- Onbedoeld gewichtsverlies
- Vermoeidheid of tekenen van bloedarmoede
- Koorts, vooral bij een acute infectie of actieve ontsteking
Deze klachten zijn niet specifiek. Sommige mensen met een verhoogde waarde hebben weinig klachten, terwijl darmklachten ook kunnen voorkomen zonder duidelijke verhoging. De uitslag en symptomen moeten daarom samen worden beoordeeld.
Hoe betrouwbaar is de calprotectinetest?
Calprotectine is een nuttige marker voor ontstekingsactiviteit in de darm, maar de waarde kan schommelen. Een recente infectie, intensieve lichamelijke inspanning, leeftijd en bepaalde medicijnen kunnen invloed hebben. Ook kan de test minder geschikt zijn om sommige aandoeningen, zoals microscopische colitis, uit te sluiten.
Volg de instructies van het laboratorium voor het verzamelen van het ontlastingsmonster. Bij een onverwachte uitslag kan de arts besluiten de test te herhalen of andere onderzoeken te doen. Een thuistest kan een indicatie geven, maar een arts moet de uitslag in de juiste context beoordelen.
Wat doe je bij een verhoogde calprotectine?
- Bespreek de uitslag met je huisarts of specialist. Vraag welke referentiewaarden het laboratorium gebruikt en wat de waarde betekent in combinatie met je klachten.
- Noteer je klachten en medicijngebruik. Vermeld ook recente infecties, NSAID-gebruik en supplementen.
- Volg het voorgestelde vervolgonderzoek. Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit een herhalingstest, bloedonderzoek, onderzoek naar infecties, een coloscopie of beeldvorming.
- Zoek sneller medische hulp bij alarmsymptomen. Neem contact op met een arts bij veel bloedverlies, hevige of toenemende buikpijn, aanhoudende koorts, uitdrogingsverschijnselen, flauwvallen of snel onbedoeld gewichtsverlies.
Pas je voeding niet drastisch aan en stop niet met medicatie zonder overleg. Bij aanhoudende diarree of gewichtsverlies kan een arts of diëtist helpen om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.
De mogelijke rol van het darmmicrobioom
Het darmmicrobioom bestaat uit bacteriën, schimmels en andere micro-organismen in de darm. Het speelt een rol bij de darmbarrière en de wisselwerking met het immuunsysteem. Onderzoek naar de relatie tussen het darmmicrobioom en darmontsteking is volop in ontwikkeling. Een verstoorde samenstelling kan met ontstekingsactiviteit samenhangen, maar betekent niet automatisch dat dit de oorzaak van een verhoogde calprotectine is.
Een microbioomtest kan informatie geven over bepaalde kenmerken van het onderzochte monster, zoals de samenstelling en diversiteit. De test stelt geen diagnose, bepaalt niet de oorzaak van een verhoogde calprotectine en vervangt geen huisarts, specialist, coloscopie of andere medische beoordeling. Bespreek de resultaten met een gekwalificeerde zorgverlener voordat je grote veranderingen in voeding of supplementgebruik overweegt. Lees meer over de InnerBuddies microbioomtest.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Veelgestelde vragen
Wat betekent een verhoogde calprotectine?
Een verhoogde calprotectine wijst op mogelijke ontstekingsactiviteit of irritatie in de darmen. De oorzaak kan een infectie, medicijngebruik, IBD of een andere aandoening zijn. De waarde is geen diagnose op zichzelf.
Wat is een gezonde calprotectinewaarde?
Bij volwassenen wordt onder ongeveer 50 µg/g vaak als normaal gebruikt, maar laboratoria kunnen andere grenzen hanteren. Leeftijd en testmethode spelen mee. Controleer daarom altijd het verslag van jouw laboratorium.
Is je calprotectine hoog bij darmkanker?
Dat kan voorkomen, maar calprotectine is niet specifiek genoeg om darmkanker aan te tonen of uit te sluiten. Bij bloed bij de ontlasting, onverklaarde bloedarmoede, gewichtsverlies of blijvende veranderingen in de stoelgang is gericht medisch onderzoek nodig.
Hoe hoog is de calprotectine bij Crohn?
Bij actieve ziekte van Crohn kan de waarde duidelijk verhoogd zijn, maar er bestaat geen vaste grens die voor iedereen geldt. De uitslag moet worden vergeleken met klachten, eerdere metingen en ander onderzoek.
Kan stress de calprotectinewaarde verhogen?
Stress kan darmklachten beïnvloeden, maar stress alleen is geen bewezen verklaring voor een duidelijke calprotectineverhoging. Laat een afwijkende of aanhoudende uitslag daarom niet uitsluitend aan stress worden toegeschreven.
Conclusie
Een verhoogde calprotectine is een aanwijzing voor mogelijke ontstekingsactiviteit in de darmen, maar vertelt niet automatisch welke aandoening de oorzaak is. Darminfecties, medicijngebruik, diverticulitis, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa behoren tot de mogelijke verklaringen. Ook bij darmkanker kan de waarde soms verhoogd zijn, maar de test is daarvoor niet specifiek. Bespreek de uitslag en alarmsymptomen met een arts. Een microbioomtest kan aanvullende informatie geven, maar vervangt geen medische diagnostiek.