FMT: wat is fecale microbiota-transplantatie en hoe werkt het?
FMT staat voor fecale microbiota-transplantatie. Bij deze medische behandeling wordt verwerkt ontlastingsmateriaal van een zorgvuldig gescreende donor toegediend aan een patiënt. Het doel is om de samenstelling van het darmmicrobioom te beïnvloeden. In Nederland wordt FMT vooral toegepast in gespecialiseerde ziekenhuizen bij terugkerende infecties met Clostridioides difficile. Voor andere aandoeningen is de behandeling meestal nog onderwerp van onderzoek.
Wat is FMT precies?
Bij FMT wordt een bereiding van donormateriaal in het maag-darmkanaal van een ontvanger gebracht. Het materiaal bevat een complexe gemeenschap van micro-organismen, waaronder bacteriën. De donor wordt vooraf uitgebreid beoordeeld en getest volgens medische protocollen. FMT is geen behandeling die je zelf thuis kunt uitvoeren en hoort uitsluitend onder verantwoordelijkheid van een gekwalificeerd medisch team plaats te vinden.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
De precieze werkwijze hangt af van de patiënt, de medische indicatie en het protocol van het ziekenhuis. Toediening kan bijvoorbeeld plaatsvinden via een colonoscopie, een klysma of capsules die daarvoor medisch zijn ontwikkeld.
Waar is FMT legaal in Nederland?
FMT is in Nederland een gereguleerde medische behandeling. De toepassing vindt plaats binnen de zorg en onder medisch toezicht, met name voor terugkerende C. difficile-infecties. Of FMT in een specifieke situatie beschikbaar en passend is, hangt af van de indicatie, actuele richtlijnen en de beoordeling door een specialist.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
De regels en de praktische beschikbaarheid kunnen per land verschillen en in de loop van de tijd veranderen. Wie FMT overweegt, doet er daarom goed aan informatie in te winnen bij een ziekenhuis of maag-darm-leverarts. Koop geen donormateriaal online en probeer geen ongereguleerde vorm van FMT toe te passen.
Waarvoor wordt FMT gebruikt?
De best onderbouwde toepassing van FMT ligt bij bepaalde patiënten met een terugkerende C. difficile-infectie, vooral wanneer standaardbehandeling onvoldoende resultaat geeft of de infectie terugkomt. De keuze voor FMT wordt door een arts gemaakt op basis van de medische situatie.
Er wordt ook onderzoek gedaan naar FMT bij onder andere:
- prikkelbaredarmsyndroom (PDS);
- inflammatoire darmziekten, zoals colitis ulcerosa;
- aanhoudende darmklachten na antibioticagebruik;
- bepaalde stofwisselingsaandoeningen.
Voor deze toepassingen is FMT niet automatisch een standaardbehandeling. Onderzoeksresultaten verschillen per aandoening en protocol. Bespreek daarom met een specialist of deelname aan een klinisch onderzoek of een andere behandeling aan de orde is.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Hoe verloopt een FMT-behandeling?
- Beoordeling van de patiënt: een medisch team beoordeelt de klachten, diagnose, voorgeschiedenis en geschiktheid van FMT.
- Selectie en screening van de donor: de donor wordt gecontroleerd op medische risico’s en mogelijke overdraagbare infecties volgens het geldende protocol.
- Verwerking van het donormateriaal: het materiaal wordt in een daarvoor geschikte zorg- of laboratoriumomgeving bereid.
- Toediening: het bereide materiaal wordt toegediend via een methode die het behandelteam geschikt vindt, zoals colonoscopie, klysma of capsules.
- Opvolging: de patiënt wordt gecontroleerd op klachten, bijwerkingen en het verloop van de oorspronkelijke aandoening.
Is FMT veilig?
Zoals bij iedere medische behandeling zijn er mogelijke risico’s. Hoewel donorselectie en laboratoriumcontroles bedoeld zijn om risico’s te beperken, kunnen bijwerkingen of overdracht van micro-organismen nooit los van de individuele situatie worden beoordeeld. De arts bespreekt vooraf de mogelijke voordelen, onzekerheden en risico’s.
Neem na een behandeling contact op met het behandelteam bij ernstige of toenemende klachten, koorts, bloedverlies, uitdroging of andere symptomen die zorgen baren. FMT mag niet worden gezien als vervanging van professionele zorg.
De rol van een microbioomtest rond FMT
Een darmmicrobioomtest kan de gemeten samenstelling van micro-organismen in een ontlastingsmonster beschrijven. Sommige mensen gebruiken een meting vóór en na een medische behandeling om veranderingen in kaart te brengen. Zo’n test geeft geen diagnose, bepaalt niet of FMT is geslaagd en vervangt geen controle door een arts.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Voor FMT: een uitgangsmeting
Een meting vóór de behandeling kan een persoonlijk uitgangspunt opleveren. Afhankelijk van de test kunnen daarbij bijvoorbeeld diversiteit, bepaalde bacteriegroepen en micro-organismen die betrokken zijn bij de productie van korteketenvetzuren (SCFA’s) worden gerapporteerd. De betekenis van deze metingen moet voorzichtig worden geïnterpreteerd, omdat resultaten kunnen variëren door voeding, medicatie, recente antibiotica en het moment van monsterafname.
Na FMT: veranderingen volgen
Een herhaalde test kan laten zien hoe de gemeten microbiële samenstelling op een later moment verschilt van de uitgangsmeting. Er bestaat geen universeel testschema voor iedereen. Een arts kan adviseren of en wanneer een controle passend is, bijvoorbeeld enkele weken of maanden na de behandeling. Gebruik testresultaten niet om zelfstandig medicatie te wijzigen of een medische behandeling te stoppen.
Wat kan een microbioomtest wel en niet zeggen?
| Onderdeel | Wat de test mogelijk laat zien | Belangrijke beperking |
|---|---|---|
| Microbiële diversiteit | Een beschrijving van de gemeten variatie in het monster | Een hogere of lagere waarde is niet op zichzelf een diagnose of behandeladvies |
| Bacteriegroepen | De aanwezigheid of relatieve hoeveelheid van bepaalde groepen | De betekenis verschilt per testmethode en persoonlijke context |
| SCFA-gerelateerde bacteriën | Een indicatie van gemeten bacteriën die met SCFA-productie worden geassocieerd | Dit is niet hetzelfde als een directe meting van SCFA’s of darmgezondheid |
| Verschil tussen meetmomenten | Veranderingen tussen twee monsters | Een verschil bewijst niet dat FMT de oorzaak is of dat klachten zullen verbeteren |
Veelgestelde vragen over FMT
Waar staat FMT voor?
FMT staat voor fecale microbiota-transplantatie, in het Engels faecal microbiota transplantation. Het is een medische procedure waarbij verwerkt donormateriaal wordt toegediend aan een patiënt.
Bij welke infectie wordt FMT het meest toegepast?
FMT wordt vooral toegepast bij bepaalde patiënten met een terugkerende infectie met Clostridioides difficile. Een specialist bepaalt of de behandeling passend is.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Kan FMT worden gebruikt bij PDS of IBD?
Daar wordt onderzoek naar gedaan, maar FMT is voor PDS en IBD niet algemeen een standaardbehandeling. De beschikbare opties en geschiktheid moeten met een arts worden besproken.
Kan ik met een microbioomtest controleren of FMT werkt?
Een microbioomtest kan veranderingen in een ontlastingsmonster beschrijven, maar kan het klinische effect of de veiligheid van FMT niet zelfstandig beoordelen. Medische opvolging blijft noodzakelijk.
Een Innerbuddies-test gebruiken
- Bestel de testkit via de website.
- Neem thuis een monster volgens de meegeleverde instructies.
- Stuur het monster terug met de meegeleverde envelop.
- Bekijk het persoonlijke rapport zodra de analyse beschikbaar is.
Een Innerbuddies-rapport kan een aanvullend hulpmiddel zijn om bepaalde veranderingen in het darmmicrobioom te volgen. Het rapport is geen diagnose en vervangt geen onderzoek, behandeling of advies van een arts. Bespreek aanhoudende, ernstige of verergerende klachten altijd met een gekwalificeerde zorgverlener.