Postbiotyki: czym są i jak wspierają zdrowie jelit?

Postbiotyki to nieżywe składniki mikroorganizmów lub związki powstające podczas ich aktywności, które mogą korzystnie oddziaływać na organizm. W jelitach powstają między innymi wtedy, gdy bakterie fermentują składniki błonnika. Najlepiej poznane przykłady to krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak maślan, octan i propionian. Nie są one żywymi bakteriami, dlatego różnią się od probiotyków.

W praktyce na zdrowie mikrobiomu wpływa nie jeden składnik, lecz całe środowisko jelitowe: różnorodna dieta, odpowiednia ilość błonnika, nawodnienie i indywidualna tolerancja produktów.

Odkryj test mikrobiomu

Laboratorium UE z certyfikatem ISO • Próbka zachowuje stabilność podczas transportu • Dane zabezpieczone zgodnie z RODO

Test na mikrobiom

Czym dokładnie są postbiotyki?

Termin postbiotyki odnosi się do przygotowanych nieżywych mikroorganizmów i ich składników, a także do określonych związków wytwarzanych w wyniku aktywności bakterii, jeśli mogą wywoływać korzystny efekt w organizmie. Nie każdy produkt przemiany materii bakterii jest automatycznie postbiotykiem ani substancją korzystną.

Zobacz przykładowe rekomendacje z platformy InnerBuddies

Zapoznaj się z rekomendacjami platformy InnerBuddies dotyczącymi odżywiania, suplementów, dziennika żywieniowego i przepisów kulinarnych, które mogą zostać wygenerowane na podstawie testu mikrobiomu jelitowego

Zobacz przykładowe rekomendacje

Do związków kojarzonych z działaniem postbiotycznym należą między innymi:

• krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA): maślan, octan i propionian;
• wybrane składniki ścian komórkowych mikroorganizmów;
• peptydy, enzymy i inne metabolity powstające podczas fermentacji.

Ich działanie zależy od konkretnego związku, jego ilości oraz miejsca i sposobu zastosowania. Dlatego określenie „postbiotyki” nie oznacza jednej substancji o identycznym działaniu.

Postbiotyki, probiotyki i prebiotyki — różnice

Te trzy pojęcia opisują różne elementy związane z mikrobiomem:

Szybki test w 2 minuty Czy test mikrobiomu jelitowego jest dla Ciebie przydatny? Odpowiedz na kilka krótkich pytań i sprawdź, czy test mikrobiomu jest dla Ciebie naprawdę przydatny. ✔ Zajmuje tylko 2 minuty ✔ Na podstawie Twoich objawów i stylu życia ✔ Jasna rekomendacja tak/nie Sprawdź, czy test jest dla mnie odpowiedni →

• Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości mogą przynosić korzyści zdrowotne. Ich działanie zależy między innymi od konkretnego szczepu i produktu.
• Prebiotyki to składniki, zwykle określone rodzaje błonnika, wykorzystywane przez mikroorganizmy gospodarza i związane z korzystnym wpływem na zdrowie.
• Postbiotyki to nieżywe mikroorganizmy, ich składniki lub określone związki powstające podczas aktywności mikroorganizmów, które mogą wspierać organizm.

Prosty przykład: prebiotyczny błonnik może być dla bakterii materiałem do fermentacji, a jednym z jej produktów mogą być SCFA. Nie oznacza to jednak, że każda fermentowana żywność zawiera probiotyki w rozumieniu naukowej definicji ani że każdy metabolit bakterii ma korzystne działanie.

Jak postbiotyki mogą wspierać jelita?

Wsparcie bariery jelitowej

Bariera jelitowa pomaga kontrolować transport substancji między światłem jelita a organizmem. Niektóre postbiotyki, w tym maślan, są badane pod kątem wpływu na komórki nabłonka jelitowego i połączenia między nimi. Mogą wspierać ich prawidłowe funkcjonowanie, ale nie należy traktować postbiotyków jako gwarancji „uszczelnienia jelit” ani sposobu leczenia chorób.

Rola krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych

SCFA powstają głównie podczas fermentacji części błonnika przez bakterie jelitowe. Maślan jest ważnym źródłem energii dla komórek wyściełających okrężnicę. Octan i propionian również uczestniczą w procesach zachodzących w jelicie. Razem mogą przyczyniać się do utrzymania odpowiedniego środowiska jelitowego, choć efekt zależy od diety, składu mikrobiomu i indywidualnych cech organizmu.

Zostań członkiem społeczności InnerBuddies

Wykonuj badanie mikrobiomu jelitowego co kilka miesięcy i śledź swoje postępy, stosując się jednocześnie do naszych zaleceń

Wykup członkostwo InnerBuddies

Jak dietą wspierać powstawanie postbiotyków?

Nie da się zagwarantować określonego poziomu postbiotyków samym wyborem jednego produktu. Można jednak wspierać bakterie jelitowe, regularnie dostarczając różnorodnych źródeł błonnika:

• warzywa i owoce: na przykład marchew, brokuły, jabłka, gruszki i banany;
• produkty pełnoziarniste: płatki owsiane, kasze i pieczywo pełnoziarniste;
• rośliny strączkowe: soczewica, fasola, ciecierzyca i groch;
• orzechy, nasiona i pestki: w ilościach dopasowanych do indywidualnej tolerancji;
• produkty fermentowane: jogurt naturalny, kefir, kiszonki i kimchi, jeśli są dobrze tolerowane.

Wprowadzaj błonnik stopniowo

Jeśli obecna dieta zawiera mało błonnika, zwiększaj jego ilość powoli i dbaj o regularne picie płynów. Nagła zmiana może nasilić wzdęcia lub dyskomfort. Warto też urozmaicać źródła błonnika zamiast koncentrować się na jednym „superprodukcie”. Przy utrzymujących się dolegliwościach skonsultuj sposób żywienia z lekarzem lub dietetykiem.

Czy suplement z postbiotykami jest potrzebny?

Suplementy mogą zawierać różne postbiotyczne składniki, na przykład maślan lub przygotowane nieżywe mikroorganizmy. Ich składy, dawki, jakość i poziom potwierdzenia działania mogą się różnić. Suplement nie zastępuje różnorodnej diety ani diagnostyki, jeśli występują objawy.

Szybki test w 2 minuty Czy test mikrobiomu jelitowego jest dla Ciebie przydatny? Odpowiedz na kilka krótkich pytań i sprawdź, czy test mikrobiomu jest dla Ciebie naprawdę przydatny. ✔ Zajmuje tylko 2 minuty ✔ Na podstawie Twoich objawów i stylu życia ✔ Jasna rekomendacja tak/nie Sprawdź, czy test jest dla mnie odpowiedni →

Przed rozpoczęciem suplementacji warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w przypadku ciąży, chorób przewlekłych, przyjmowania leków albo utrzymujących się objawów ze strony układu pokarmowego. Silny lub narastający ból, krew w stolcu, gorączka, uporczywe wymioty, odwodnienie albo niewyjaśniona utrata masy ciała wymagają kontaktu z lekarzem.

Najważniejsze informacje

• Postbiotyki nie są żywymi bakteriami, choć mogą powstawać dzięki ich aktywności.
• SCFA, w tym maślan, należą do najlepiej poznanych związków związanych z aktywnością mikrobiomu.
• Różnorodny błonnik dostarcza bakteriom substratów do fermentacji i może wspierać powstawanie korzystnych metabolitów.
• Nie każdy produkt fermentacji ani każdy suplement ma takie samo działanie.
• Przy wyborze suplementu i utrzymujących się dolegliwościach warto skorzystać z porady specjalisty.