Czym jest mikrobiom jelitowy?

Mikrobiom jelitowy to złożona społeczność miliardów mikroorganizmów zamieszkujących nasze jelita – bakterii, archeonów, grzybów i wirusów – które wspólnie kształtują trawienie, odporność i metabolizm. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest gut microbiome, dlaczego jest kluczowy dla zdrowia oraz jak jego zaburzenia łączą się z chorobami przewlekłymi. Dowiesz się, na czym polega testowanie mikrobiomu jelitowego, jakie są jego metody, jak przygotować się do badania i jak interpretować wyniki. Poznasz też praktyczne sposoby na dostosowanie diety i stylu życia oraz dowiesz się, kiedy warto rozważyć konsultację ze specjalistą. Całość kończy sekcja pytań i odpowiedzi oraz zestaw najważniejszych słów kluczowych.

Quick Answer Summary

• Mikrobiom jelitowy to społeczność mikroorganizmów wpływająca na trawienie, odporność, metabolizm i nastrój.
• Test mikrobiomu jelitowego ocenia skład i różnorodność bakterii w kale, wykorzystując metody sekwencjonowania DNA.
• Wyniki pozwalają personalizować dietę, suplementację i styl życia, wspierając lepsze trawienie i odporność.
• Najczęstsze metody to 16S rRNA (profil bakterii na poziomie rodzaju) i metagenomika shotgun (dokładniejsze gatunki i funkcje).
• Przed testem unikaj antybiotyków (2–4 tygodnie), stabilizuj dietę i nie zmieniaj rutyny dzień przed pobraniem.
• Raporty wskazują różnorodność, proporcje głównych typów bakterii, obecność probiotycznych i potencjalnie patogennych gatunków.
• Zmiany diety obejmują więcej błonnika, prebiotyków, fermentowanych produktów oraz redukcję ultra-przetworzonej żywności.
• Testy mają ograniczenia: mikrobiom jest dynamiczny, a korelacje nie zawsze oznaczają przyczynowość – korzystaj z konsultacji.

Wprowadzenie

Mikrobiom jelitowy, określany coraz częściej angielskim terminem gut microbiome, to niezwykle złożona i dynamiczna społeczność mikroorganizmów współewoluujących z człowiekiem. Ich łączny materiał genetyczny i aktywność metaboliczna przewyższają nasze własne możliwości w obszarze produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, witamin oraz modulacji układu odpornościowego. Ostatnia dekada przyniosła przełom: dzięki metagenomice, transkryptomice i metabolomice wiemy, że mikrobiom uczestniczy w dojrzewaniu bariery jelitowej, w komunikacji jelito–mózg oraz w kształtowaniu reakcji zapalnych. Badania łączą zmiany w mikrobiomie z otyłością, cukrzycą typu 2, nieswoistymi zapaleniami jelit, zespołem jelita nadwrażliwego, a nawet zaburzeniami nastroju. Jednocześnie rośnie zainteresowanie tym, jak praktycznie wykorzystać tę wiedzę: czy test mikrobiomu jelitowego może podpowiedzieć, które pokarmy nam służą, jak dobrać probiotyki i kiedy warto sięgnąć po wsparcie dietetyka. W tym artykule przeprowadzimy Cię przez najważniejsze fakty o mikrobiomie, metody testowania, interpretację wyników i narzędzia do wdrożenia zmian w diecie, tak aby bezpiecznie i skutecznie zadbać o jelita.

1. Mikrobiom jelitowy: Klucz do zdrowia i równowagi organizmu

Mikrobiom jelitowy to ekosystem, w którym najważniejszą rolę odgrywają bakterie z typów Firmicutes, Bacteroidota (dawniej Bacteroidetes), Actinobacteria i Proteobacteria, a także drożdże i wirusy bakteriofagi regulujące równowagę między gatunkami. Ich działanie opiera się na symbiozie: my dostarczamy substraty (błonnik, skrobię oporną, polifenole), a mikroorganizmy przetwarzają je m.in. do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA): maślanu, propionianu i octanu. SCFA karmią kolonocyty, wzmacniają szczelność bariery jelitowej, modulują odporność wrodzoną i nabytą oraz wpływają na metabolizm glukozy i lipidów. Mniejsza różnorodność mikrobiomu i niedobór producentów maślanu (np. Faecalibacterium prausnitzii, Roseburia) wiążą się z wyższym poziomem stanu zapalnego i gorszym zdrowiem metabolicznym. Mikrobiom uczestniczy także w wytwarzaniu witamin (K, częściowo B), transformacji kwasów żółciowych oraz metabolizowaniu leków i ksenobiotyków, co może modyfikować ich skuteczność i działania niepożądane. Komunikacja w osi jelito–mózg przebiega poprzez nerw błędny, cytokiny, SCFA i metabolity tryptofanu – stąd obserwacje, że zaburzenia mikrobioty towarzyszą lękowi, depresji i zaburzeniom snu. Badania populacyjne pokazują, że dieta bogata w błonnik, fermentowane produkty i różnorodność roślin zwiększa alfa-różnorodność, podczas gdy dieta uboga w błonnik i bogata w żywność ultra-przetworzoną sprzyja dysbiozie. Co ważne, mikrobiom jest plastyczny: potrafi adaptować się do zmian żywieniowych w ciągu dni, ale stabilniejsze, prozdrowotne zmiany wymagają tygodni i miesięcy. Współcześnie mikrobiom traktuje się jako biomarker zdrowia i potencjalny cel interwencji – zarówno dietetycznych, jak i terapeutycznych. Zrozumienie tej złożonej sieci interakcji to pierwszy krok do mądrej personalizacji stylu życia.

2. Co to jest testowanie mikrobiomu jelitowego?

Testowanie mikrobiomu jelitowego polega na analizie materiału genetycznego mikroorganizmów obecnych w próbce kału, aby określić skład, różnorodność i potencjalne funkcje mikrobioty. Najczęściej stosuje się dwie kategorie metod: profilowanie 16S rRNA oraz metagenomikę shotgun. Sekwencjonowanie 16S rRNA analizuje konserwatywny gen bakteryjny, umożliwiając identyfikację taksonów zwykle do poziomu rodzaju; jest tańsze, prostsze i wystarczające do oceny ogólnych trendów. Metagenomika shotgun sekwencjonuje wszystkie fragmenty DNA w próbce, co pozwala na identyfikację gatunków i przewidywanie ścieżek metabolicznych (np. wytwarzanie maślanu, szlaki SCFA, metabolizm kwasów żółciowych). Rzadziej stosuje się metatranskryptomikę (analiza RNA – mikrobiom „w działaniu”), metabolomikę (profil metabolitów) oraz hodowlę ukierunkowaną. Proces od pobrania do wyniku jest prosty: zestaw do domu, sterylna łyżeczka, probówka ze stabilizatorem, instrukcje, etykieta i koperta zwrotna. Po dostarczeniu do laboratorium DNA jest ekstrahowane, biblioteki przygotowywane i sekwencjonowane, a bioinformatyka porównuje dane do baz referencyjnych. Raport zawiera miary różnorodności alfa i beta, udział głównych taksonów, obecność gatunków o znaczeniu prozdrowotnym lub oportunistycznym oraz rekomendacje dietetyczne. Testy mają ograniczenia: próbka kału odzwierciedla głównie mikrobiom okrężnicy, a mikrobiom jest dynamiczny i reaguje na dietę, leki i stres. Mimo to jako punkt wyjścia do personalizacji żywienia testy są wartościowe – zwłaszcza gdy zestawia się je z objawami i historią zdrowotną, a wynik interpretuje w kontekście. Jeśli rozważasz wygodny domowy test mikrobiomu jelitowego, zwróć uwagę na metodę sekwencjonowania i jakość raportu z rekomendacjami.

3. Dlaczego warto wykonać test mikrobiomu jelitowego?

Największą korzyścią testu mikrobiomu jest możliwość ukierunkowania zmian dietetycznych i stylu życia. Osoby z objawami jelitowymi – wzdęcia, nieregularne wypróżnienia, dyskomfort po posiłkach – często zyskują wskazówki dotyczące błonnika (ilości i rodzaju), fermentowanych produktów, probiotyków oraz redukcji trudniej tolerowanych FODMAP w okresie przejściowym. Profil pokazujący niski udział producentów maślanu sugeruje zwiększenie podaży skrobi opornej i specyficznych prebiotyków, a nadmiar bakterii potencjalnie prozapalnych kieruje uwagę na eliminację ultra-przetworzonych produktów i rafinowanych cukrów. Test ułatwia dobór probiotyków – zamiast przypadkowych suplementów łatwiej wybrać szczepy o udokumentowanym działaniu w danym problemie (np. Bifidobacterium w biegunkach poantybiotykowych, Lactobacillus rhamnosus GG przy skłonnościach do infekcji). Wczesne wykrywanie dysbiozy może zapobiec narastaniu problemów, a u osób z czynnikami ryzyka metabolicznego wspiera redukcję stanu zapalnego niskiego stopnia. Test ma również walor edukacyjny: pokazuje, jak codzienne wybory (ruch, sen, stres) odbijają się w mikrobiomie. Może być motywacją do konsekwentnych zmian, bo postęp da się zweryfikować w kolejnych badaniach. Wreszcie – to narzędzie do rozmowy ze specjalistą; dietetyk czy lekarz doceni obiektywny raport jako uzupełnienie wywiadu. Pamiętajmy jednak, że test nie stawia diagnozy chorób i nie zastępuje badań klinicznych. To sygnał, dokąd zmierzać z dietą i stylem życia. Jeśli chcesz połączyć analizę z rekomendacjami, rozważ zakup domowego badania mikrobiomu, które zawiera spersonalizowane wskazówki żywieniowe.

4. Jak przygotować się do testu mikrobiomu jelitowego?

Dobre przygotowanie zwiększa wiarygodność wyniku. Jeśli to możliwe, unikaj antybiotyków na 2–4 tygodnie przed pobraniem próbki (zgodnie z zaleceniami lekarza); silnie modyfikują one mikrobiom i mogą zafałszować obraz. Leki przepisane przez lekarza przyjmuj zgodnie z planem, ale zapisz je w ankiecie – podobnie dotyczy to inhibitorów pompy protonowej, NLPZ czy metforminy, które mogą wpływać na mikrobiotę. Suplementy probiotyczne warto wstrzymać na 3–7 dni przed pobraniem, o ile celem jest ocena stabilnego stanu wyjściowego, nie zaś efektu probiotykoterapii. Zachowaj swoją typową dietę przez 3–7 dni przed testem; nagłe zmiany (detoks, głodówki, skrajne eliminacje) zaburzą interpretację. Unikaj alkoholu i intensywnego wysiłku bezpośrednio przed pobraniem – oba mogą krótkotrwale modulować mikrobiom i motorykę jelit. Samo pobranie jest proste: użyj dołączonej łyżeczki, nie dotykaj próbówki dłońmi od środka, a po zamknięciu dokładnie wymieszaj kał ze stabilizatorem, jeśli jest dołączony. Próbkę przechowuj zgodnie z instrukcją – większość zestawów z buforem stabilizuje DNA w temperaturze pokojowej przez określony czas, ale jeśli w instrukcji wskazano chłodzenie, trzymaj próbkę w lodówce, szczelnie zapakowaną. Wypełnij czytelnie etykiety i formularze; dane o lekach, diecie i objawach są kluczowe dla rekomendacji. Zaplanuj wysyłkę jak najszybciej po pobraniu, najlepiej na początku tygodnia. Jeśli zależy Ci na przejrzystym zestawie i klarownych wskazówkach, wygodnym rozwiązaniem jest domowy zestaw testowy mikrobiomu z instrukcjami krok po kroku i buforem stabilizującym próbkę.

5. Interpretacja wyników testu mikrobiomu jelitowego

Raporty testów mikrobiomu najczęściej zaczynają się od miar różnorodności. Alfa-różnorodność (np. indeks Shannon, Observed ASVs) odzwierciedla bogactwo gatunków w Twojej próbce – wyższa, z reguły, wiąże się z większą stabilnością ekosystemu. Beta-różnorodność porównuje się do grup referencyjnych; pokazuje, jak Twój profil różni się od profilu populacyjnego. Następnie raport przedstawia udział głównych typów (phylum), rodzin i rodzajów – zwracając uwagę np. na producentów maślanu (Faecalibacterium, Roseburia, Coprococcus), korzystne Bifidobacterium, Lactobacillus oraz potencjalnie oportunistyczne Enterobacteriaceae. W metagenomice shotgun otrzymasz przewidywania funkcjonalne: zdolność do produkcji SCFA, metabolizmu polifenoli czy przekształceń kwasów żółciowych. Zwykle pojawiają się też wskaźniki ryzyka dysbiozy, choć interpretuj je ostrożnie – nie stanowią diagnozy. Warto patrzeć na proporcje, nie pojedyncze wartości: np. przewaga Proteobacteria może sugerować stres oksydacyjny i stan zapalny, ale ważne jest tło objawów i diety. Jeśli raport pokazuje niski udział Bifidobacterium, rozważ prebiotyki galaktooligosacharydowe (GOS) i produkty mleczne fermentowane, o ile tolerujesz laktozę. Gdy brakuje producentów maślanu – zwiększ skrobię oporną (ziemniaki schłodzone, zielone banany, kasze) i rozważ dedykowane prebiotyki (np. częściowo hydrolizowaną gumę guar). W przypadku przewagi bakterii sulforedukujących – ogranicz nadmiar siarki w diecie (np. wybrane białka) i dąż do większej podaży błonnika rozpuszczalnego. Ostatnim elementem są rekomendacje praktyczne: lista produktów bardziej i mniej wspierających Twoją mikrobiotę, sugestie probiotyków oraz strategie stylu życia. To punkt wyjścia do planu żywieniowego, który najlepiej omówić z dietetykiem, by uwzględnić preferencje i ewentualne choroby współistniejące.

6. Dostosowanie diety i stylu życia na podstawie wyników

Wdrożenie zmian po teście zaczyna się od prostych zasad: „więcej roślin, więcej różnorodności, mniej ultra-przetworzonego jedzenia”. Celem jest zwiększenie różnorodności substratów dla mikrobioty, co wspiera wzrost korzystnych bakterii i produkcję SCFA. Praktycznie oznacza to 30+ różnych roślin tygodniowo (warzywa, owoce, strączki, pełne ziarna, orzechy, zioła), 25–40 g błonnika dziennie (dostosowane do tolerancji), regularne włączanie kiszonek (kapusta, ogórki, kimchi), jogurtów i kefirów oraz oliwy, orzechów i nasion jako źródeł polifenoli. Prebiotyki (inulina, GOS, FOS, PHGG) można dodawać stopniowo, obserwując objawy; wrażliwe osoby często korzystają z podejścia „low-FODMAP” przejściowo, a następnie z powolnej odbudowy tolerancji. Probiotyki dobieraj celowo: np. Lactobacillus rhamnosus GG i Saccharomyces boulardii przy antybiotykoterapii, Bifidobacterium infantis w IBS o typie biegunkowym, wiel szczepowe mieszanki w celu wsparcia odporności. Styl życia to równie ważny element: 7–9 godzin snu, regularny rytm dobowy, umiarkowana aktywność (150–300 min tygodniowo), trening siłowy 2–3 razy w tygodniu, redukcja stresu (oddech, medytacja, kontakt z naturą). Pamiętaj o nawodnieniu, bo błonnik potrzebuje wody, oraz o stopniowym zwiększaniu porcji błonnika, by uniknąć wzdęć. Jeśli raport wskazuje konkretne niedobory, np. niską obfitość Bifidobacterium, zaplanuj celowany protokół na 8–12 tygodni i oceń efekty. Rozsądne jest też powtórzenie testu po 3–6 miesiącach, by sprawdzić, czy interwencje przyniosły oczekiwane zmiany i czy warto je kontynuować. Gdy chcesz przejść cały proces z jasnym planem, rozważ zakup testu mikrobiomu z rekomendacjami żywieniowymi, które ułatwią przełożenie raportu na działania.

7. Potencjalne wyzwania i kontrowersje związane z testowaniem mikrobiomu jelitowego

Mimo entuzjazmu badaczy i użytkowników, testy mikrobiomu mają ograniczenia, które warto rozumieć. Po pierwsze, mikrobiom jest dynamiczny i reaguje na dietę, leki, sen i stres – wynik jest migawką, nie niezmiennym „profilem”. Po drugie, wiele asocjacji w badaniach ma charakter korelacyjny: choć dysbioza współwystępuje z chorobami, nie zawsze jest ich przyczyną. Po trzecie, metody i bazy referencyjne różnią się między firmami – co wpływa na porównywalność wyników. W 16S rRNA trafność identyfikacji do gatunku jest ograniczona, a w metagenomice shotgun interpretacja funkcji opiera się na predykcjach enzymatycznych, nie zawsze oddających aktywność in vivo. Dodatkowo, próbka kału reprezentuje głównie mikrobiom dystalnej okrężnicy; nie odzwierciedla w pełni mikrobiomu jelita cienkiego ani śluzówki. Raporty zbyt uproszczone mogą sugerować „dobre” i „złe” bakterie bez kontekstu – tymczasem liczy się równowaga i nisze ekosystemu. Niektóre objawy jelitowe wynikają z motoryki, wrażliwości trzewnej czy histaminy, gdzie modyfikacja mikrobiomu jest tylko częścią układanki. Dlatego interpretację warto omówić ze specjalistą, szczególnie przy chorobach przewlekłych, ciąży, laktacji czy u dzieci. Z perspektywy etycznej i prywatności ważne jest bezpieczne przetwarzanie danych genetycznych mikroorganizmów i metadanych użytkownika. Mimo tych wyzwań, odpowiedzialnie wykonane testy i dobrze skrojone interwencje żywieniowe są realnym wsparciem – zwłaszcza gdy łączy się je z danymi klinicznymi, dzienniczkiem objawów i sensowną, możliwą do utrzymania zmianą stylu życia.

8. Przyszłość testowania mikrobiomu jelitowego

Przyszłość analizy mikrobiomu zmierza ku większej precyzji i praktyczności. Na horyzoncie są zintegrowane profile multi-omiczne łączące metagenomikę, metatranskryptomikę, metaproteomikę i metabolomikę, co pozwoli odróżnić „kto tam jest” od „co robi i kiedy”. Rozwiną się testy funkcjonalne oceniające produkcję SCFA, pojemność szlaków enzymatycznych i aktywność metaboliczną w czasie rzeczywistym. Analityka będzie coraz lepiej uwzględniała czynniki gospodarza: genetykę, dietę, leki, rytm dobowy i stres. Równolegle personalizowane rekomendacje będą łączyć dane z mikroskalowymi badaniami interwencyjnymi N-of-1, aby oceniać reakcję konkretnej osoby na żywność i probiotyki – a nie tylko średnią populacyjną. Zobaczymy też rozwój „żywności celu”: prebiotyków projektowanych pod konkretne funkcje (np. zwiększanie maślanu), żywności fermentowanej z kontrolowanymi kulturami, synbiotyków nowej generacji oraz terapeutycznych konsorcjów bakteryjnych. W medycynie trwają prace nad mikrobiom-ukierunkowanymi terapiami: przeszczepami mikrobioty o ściśle określonym składzie, bakteriofagami wymierzonymi w patogeny oraz metabolitami mikrobioty jako lekami. Kluczem będzie walidacja kliniczna i standaryzacja metod – aby rekomendacje były nie tylko trafne, ale i przewidywalne. Dla użytkownika domowego testu istotna będzie czytelność raportów, integracja z aplikacjami monitorującymi dietę, sen i ruch oraz możliwość iteracyjnych zmian. Już dziś można skorzystać z rozwiązań oferujących analizę i spersonalizowane wskazówki – na przykład kupując test mikrobiomu z analizą i planem żywieniowym – a w kolejnych latach spodziewać się jeszcze lepszego mapowania funkcji i realnego wpływu na prewencję oraz leczenie chorób cywilizacyjnych.

9. Podsumowanie: Czy warto wykonać test mikrobiomu jelitowego?

Test mikrobiomu jelitowego jest narzędziem, które łączy naukę z praktyką codziennego zdrowia. Nie jest wyrocznią, nie stawia diagnoz i nie zastąpi konsultacji medycznej, ale potrafi skierować nasze działania we właściwą stronę. Wskazuje, czy różnorodność mikrobioty jest obniżona, czy brakuje producentów maślanu, czy udział bakterii oportunistycznych jest wysoki – a więc na czym skupić dietę, prebiotyki i styl życia. Warto go rozważyć, jeśli zmagasz się z objawami jelitowymi, planujesz modyfikację diety, przechodziłeś niedawno antybiotykoterapię, masz czynniki ryzyka metabolicznego lub po prostu chcesz świadomie dbać o jelita. Najlepsze efekty przynosi podejście etapowe: ocena stanu, 8–12 tygodni działań, ponowna ocena i korekta kursu. Pamiętaj o prostych filarach: różnorodna dieta roślinna, regularny ruch, sen, zarządzanie stresem i rezygnacja z nadmiaru alkoholu i żywności ultra-przetworzonej. Dla wielu osób największą wartością testu jest motywacja – możliwość obserwowania, jak jelita reagują na konkretne interwencje. Jeśli cenisz wygodę i spójne wskazówki, praktycznym wyborem będzie domowy test mikrobiomu, który dostarczy zrozumiałego raportu i planu działania. To inwestycja w wiedzę o sobie, która procentuje lepszym trawieniem, energią i odpornością.

Key Takeaways

• Mikrobiom jelitowy wpływa na trawienie, odporność, metabolizm i nastrój.
• Testy mikrobiomu wykorzystują sekwencjonowanie 16S rRNA lub metagenomikę shotgun.
• Wyniki testu pomagają personalizować dietę, prebiotyki i probiotyki.
• Różnorodność mikrobiomu jest markerem stabilności ekosystemu jelit.
• Przygotuj się: unikaj antybiotyków 2–4 tygodnie, stabilizuj dietę i wypełnij ankietę.
• Wdrożenia: więcej błonnika i fermentowanych produktów, mniej ultra-przetworzonych.
• Styl życia (sen, ruch, stres) silnie modyfikuje mikrobiotę.
• Interpretuj raport w kontekście objawów i konsultuj wątpliwości ze specjalistą.

Q&A: Najczęściej zadawane pytania

1. Czym dokładnie jest mikrobiom jelitowy?
To zbiorowość mikroorganizmów zasiedlających jelita oraz ich materiał genetyczny i funkcje metaboliczne. Wpływa na trawienie, odporność, produkcję metabolitów (SCFA) i komunikację jelito–mózg, oddziałując na zdrowie ogólne.

2. Czym różni się test 16S od metagenomiki shotgun?
16S rRNA profiluje bakterie do poziomu rodzaju, jest tańszy i szybszy. Shotgun identyfikuje gatunki i potencjalne funkcje metaboliczne, lecz jest droższy i wymaga bardziej złożonej analizy bioinformatycznej.

3. Czy test mikrobiomu diagnozuje choroby?
Nie. Test ocenia skład i różnorodność mikrobioty oraz sugeruje obszary wsparcia żywieniowego. Diagnozę stawia lekarz na podstawie objawów, badań klinicznych i historii pacjenta.

4. Jak przygotować się do badania?
Unikaj antybiotyków przez 2–4 tygodnie (jeśli to możliwe), wstrzymaj probiotyki na kilka dni i utrzymaj typową dietę. Pobierz próbkę czysto, zgodnie z instrukcją, i szybko wyślij do laboratorium.

5. Co oznacza niska różnorodność mikrobiomu?
Może sugerować mniejszą stabilność ekosystemu i większą podatność na zaburzenia. Zalecane są: większa różnorodność roślin w diecie, błonnik rozpuszczalny, fermentowane produkty i redukcja żywności ultra-przetworzonej.

6. Czy powinienem brać probiotyki po teście?
To zależy od wyników i objawów. Wybieraj szczepy o udokumentowanym działaniu w Twoim problemie, wprowadzaj je stopniowo i monitoruj tolerancję; w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.

7. Jak często powtarzać test mikrobiomu?
Najczęściej co 3–6 miesięcy po wdrożeniu zmian dietetycznych lub probiotykoterapii. Ten odstęp pozwala ocenić, czy interwencje przyniosły trwałe efekty.

8. Czy stres wpływa na mikrobiom?
Tak. Stres i zaburzenia snu zmieniają motorykę jelit, odpowiedź immunologiczną i hormony, co pośrednio modyfikuje skład mikrobioty. Techniki relaksacyjne i higiena snu wspierają równowagę.

9. Czy dieta bezglutenowa poprawia mikrobiom?
U osób bez celiakii nie ma uniwersalnej potrzeby eliminacji glutenu. Kluczowa jest różnorodność roślin i błonnika; eliminacje stosuje się celowo przy uzasadnionych wskazaniach.

10. Co z alkoholem a mikrobiomem?
Nadmierne spożycie alkoholu obniża różnorodność i zwiększa przepuszczalność jelit. Umiar lub ograniczenie jest korzystne dla mikrobioty i wątroby.

Important Keywords

mikrobiom jelitowy, gut microbiome, test mikrobiomu, różnorodność mikrobioty, SCFA, probiotyki, prebiotyki, metagenomika, 16S rRNA, dieta, błonnik, fermentowane produkty, oś jelito–mózg, odporność, dysbioza