Bifidobacterium-dominantie betekent dat bacteriën uit het geslacht Bifidobacterium een groot deel van de darmbacteriën vormen. Dit komt vaak voor in de vroege levensfase, maar is geen vaste norm of op zichzelf een diagnose. Het darmmicrobioom verschilt per baby en verandert met de leeftijd, voeding en andere omstandigheden.
Bifidobacteriën, waaronder Bifidobacterium longum subsp. infantis (vaak B. infantis genoemd), kunnen bepaalde suikers uit moedermelk, de zogenaamde humane melk-oligosachariden (HMO’s), benutten. Daarbij ontstaan onder meer zuren en andere stofwisselingsproducten die de darmomgeving beïnvloeden. Wat dit precies betekent voor de gezondheid verschilt per bacteriestam en baby; een hoge hoeveelheid Bifidobacterium garandeert geen bepaalde gezondheidsuitkomst.
Waarom is B. infantis interessant?
B. infantis heeft genen waarmee het verschillende HMO’s kan afbreken. Dat maakt deze bacterie goed aangepast aan de omgeving van de darm van een jonge baby die moedermelk krijgt. Onderzoek naar deze bacterie en andere bifidobacteriën kijkt onder meer naar hun rol in de verwerking van voedingsstoffen en de ontwikkeling van de darm en het immuunsysteem. Deze biologische functies betekenen niet dat een probioticum met B. infantis een aandoening voorkomt of behandelt.
De darm wordt vanaf de geboorte door micro-organismen gekoloniseerd. De samenstelling verandert in de eerste levensjaren en wordt onder andere beïnvloed door leeftijd, voeding, geboorteomstandigheden, antibiotica en de omgeving. Borstvoeding kan de groei van bepaalde bifidobacteriën ondersteunen doordat moedermelk HMO’s bevat. Baby’s die flesvoeding krijgen, kunnen een andere microbiële samenstelling hebben; dat betekent niet automatisch dat er iets mis is.
Wanneer vaste voeding wordt geïntroduceerd, verandert het aanbod van voedingsstoffen en wordt het darmmicrobioom doorgaans diverser. De hoeveelheid Bifidobacterium kan daardoor relatief afnemen. Dat is een mogelijke normale ontwikkeling, niet op zichzelf een teken van een probleem.
Welke voeding bevat de meeste bifidobacteriën?
Er is geen gewone voeding die betrouwbaar de meeste bifidobacteriën bevat of bij iedere baby de hoeveelheid ervan verhoogt. Moedermelk bevat vooral HMO’s die bepaalde bifidobacteriën kunnen benutten; HMO’s zijn geen bacteriën. Na de start met vaste voeding kunnen vezelrijke producten, zoals groenten, fruit, peulvruchten en granen, bijdragen aan de voeding van verschillende darmmicroben. Bied voeding aan die past bij de leeftijd en ontwikkeling van de baby, en volg bij twijfel het advies van een zorgverlener. Geef geen vaste voeding aan een jonge baby om het microbioom te beïnvloeden.
Hoe kun je het darmmicrobioom van een baby ondersteunen?
Er bestaat geen bewezen methode om het darmmicrobioom van een baby thuis te ‘herstellen’ of een bepaalde bacterie dominant te maken. De samenstelling varieert van nature. Richt je op passende, veilige zorg en bespreek zorgen over voeding, groei of klachten met een arts, consultatiebureau of andere zorgverlener.
Borstvoeding kan worden ondersteund als dat wenselijk en haalbaar is. Vraag zo nodig hulp bij een lactatiekundige of zorgverlener. Ook flesvoeding is een passende manier om een baby te voeden wanneer borstvoeding niet mogelijk of niet gewenst is.
Gebruik antibiotica alleen op voorschrift en volgens het advies van de behandelaar. Stop niet op eigen initiatief met een voorgeschreven kuur.
Bespreek probiotica, prebiotica of speciale flesvoeding eerst met een zorgverlener. Effecten zijn afhankelijk van de specifieke bacteriestam, de baby en de situatie; supplementen zijn niet voor iedere baby geschikt.
Introduceer vaste voeding op een leeftijd en manier die passen bij de ontwikkeling van de baby. Een gevarieerd, leeftijdsgeschikt voedingspatroon ondersteunt de algemene voeding, maar is geen gegarandeerde manier om één bacteriesoort te verhogen.
Een keizersnede, flesvoeding of antibioticagebruik kan samenhangen met verschillen in het darmmicrobioom. Dit zijn geen redenen voor ouders om noodzakelijke zorg te vermijden of zelf een behandeling te starten.
Er is geen specifieke klacht waarmee je thuis een onbalans in darmbacteriën bij een baby kunt vaststellen. Huilen, winderigheid, veranderingen in ontlasting en voedingsproblemen kunnen veel oorzaken hebben; ze bewijzen niet dat er te weinig Bifidobacterium of ‘slechte’ bacteriën zijn. Een commerciële microbiometest kan op zichzelf geen diagnose stellen of bepalen welke behandeling een baby nodig heeft.
Neem contact op met een zorgverlener bij aanhoudende of verergerende klachten, zorgen over drinken of groei, bloed in de ontlasting, tekenen van uitdroging, koorts of herhaald braken. Zoek direct medische hulp als de baby ernstig ziek lijkt of moeilijk wekbaar is. De zorgverlener kan de klachten beoordelen in samenhang met leeftijd en medische voorgeschiedenis.
Onderzoekers bestuderen het darmmicrobioom met onder meer kweek, DNA-sequencing en analyses van stofwisselingsproducten. Deze methoden beantwoorden verschillende vragen en hebben beperkingen: een ontlastingsmonster geeft bijvoorbeeld geen volledig beeld van alle micro-organismen in de darm, en de aanwezigheid van een bacterie toont niet automatisch aan wat die bacterie in het lichaam doet.
Onderzoek beschrijft hoe het microbioom zich in het eerste levensjaar ontwikkelt en hoe B. infantis zich heeft aangepast aan het benutten van bestanddelen uit moedermelk. Veel bevindingen gaan over biologische mechanismen of verbanden tussen factoren. Ze bewijzen niet dat Bifidobacterium-dominantie infecties, allergieën of andere aandoeningen voorkomt. De effecten van probiotica moeten bovendien per stam en toepassing worden beoordeeld.
Geselecteerde wetenschappelijke bronnen
Sela DA et al. “The genome sequence of Bifidobacterium longum subsp. infantis reveals adaptations for milk utilization within the infant microbiome.” Proceedings of the National Academy of Sciences, 2008.
Bäckhed F et al. “Dynamics and Stabilization of the Human Gut Microbiome during the First Year of Life.” Cell Host & Microbe, 2015.
Milani C et al. “The First Microbial Colonizers of the Human Gut: Composition, Activities, and Health Implications of the Infant Gut Microbiota.” Microbiology and Molecular Biology Reviews, 2017.
Kortom: Bifidobacteriën spelen een interessante rol in het zich ontwikkelende darmmicrobioom, maar dominantie is geen gezondheidsdoel dat ouders zelf hoeven na te streven. Stem vragen over klachten, supplementen of voeding af met een zorgverlener.
