Wat eten bij diarree? Zelfzorg, voeding en IBS-klachten
Kort antwoord: Bij diarree drink je het beste regelmatig kleine slokjes en eet je, zodra dat lukt, kleine porties licht verteerbare voeding. Denk aan witte rijst, toast, aardappelen, bouillon of een banaan. Vermijd tijdelijk alcohol, cafeïne, vet eten en producten die jouw klachten duidelijk verergeren. Bij veel vochtverlies kan ORS helpen om vocht en zouten aan te vullen. Neem contact op met de huisarts bij bloed in de ontlasting, ernstige uitdroging, hevige pijn of klachten die niet overgaan.
Wat is diarree en wat veroorzaakt het?
Diarree betekent dat je vaker ontlasting hebt dan gebruikelijk en dat de ontlasting dunner of waterig is. Het is meestal een tijdelijke reactie van de darm op een infectie, iets wat je at of een prikkeling van de darm. Acute diarree gaat vaak binnen enkele dagen over; diarree die aanhoudt of telkens terugkomt, verdient medische aandacht. Mogelijke oorzaken zijn:
- Buikgriep (gastro-enteritis): meestal door een virus, zoals het norovirus;
- Voedselvergiftiging: door besmet voedsel of drinkwater;
- Medicatie: sommige antibiotica en andere geneesmiddelen geven soms diarree als bijwerking;
- Voedselintoleranties: bijvoorbeeld gevoeligheid voor lactose of fructose;
- IBS (prikkelbare darmsyndroom): buikpijn en een veranderd ontlastingspatroon, met periodes van opvlamming;
- Stress: kan de darmbeweging versnellen en klachten versterken.
Heb je voorgeschreven medicatie en vermoed je dat die diarree uitlokt? Stop dan niet zelf met slikken, maar bespreek dit met je huisarts of apotheker.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Wat eten bij diarree?
Voeding bij diarree hoeft niet saai te zijn; het gaat vooral om maaltijden die je darm tijdelijk minder belast. Je hoeft meestal niet te vasten. Begin met kleine porties en breid je voeding langzaam uit als de klachten afnemen:
- Witte rijst, pasta, brood of toast: voor veel mensen relatief mild;
- Gekookte aardappelen: zonder zware saus;
- Bouillon of eenvoudige soep: levert vocht en wat zout; laat ui, knoflook en veel vet weg als die je klachten uitlokken;
- Banaan bij diarree: een rijpe of licht onrijpe banaan wordt door veel mensen goed verdragen, al is dat niet bij iedereen zo;
- Appelmoes of zacht fruit: in kleine hoeveelheden;
- Mager eiwit: zoals kip, vis, ei of tofu, eenvoudig bereid.
Bouw je normale voeding stap voor stap weer op. Langdurig streng of vezelarm eten is meestal niet nodig zonder advies van een arts of diëtist.
Wat kun je beter niet eten bij diarree?
Er is geen dieet dat diarree meteen stopt, maar sommige producten prikkelen de darm extra of worden tijdens de acute fase tijdelijk minder goed verdragen:
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
- alcohol en cafeïnehoudende dranken, zoals koffie en energiedrank;
- vette, gefrituurde of sterk gekruide maaltijden;
- grote hoeveelheden vruchtensap, frisdrank of producten met veel fructose;
- suikervrije producten met sorbitol, mannitol of xylitol;
- veel zuivel als je merkt dat lactose de klachten verergert;
- grote porties rauwe groenten, peulvruchten en andere vezelrijke producten.
Voeg, zodra je je beter voelt, stap voor stap gewone voeding toe.
Wat drinken bij diarree? ORS en rehydratie
Drink verspreid over de dag kleine slokjes water, thee of bouillon; bij misselijkheid lukt dat vaak beter dan in één keer een groot glas. Vermijd alcohol en wees terughoudend met cafeïne. ORS bij diarree vult vocht en zouten aan wanneer je veel verliest: een ORS-oplossing uit de apotheek of drogisterij bevat de juiste verhouding water, zouten en suikers. Volg de aanwijzingen op de verpakking; zelfgemaakte mengsels hebben niet altijd de juiste samenstelling.
Let op tekenen van uitdroging: weinig of donker plassen, een droge mond, duizeligheid, sufheid of extreme dorst. Kinderen, ouderen en zwangere vrouwen drogen sneller uit en doen er goed aan eerder contact op te nemen met een zorgprofessional.
Hoe lang duurt waterige diarree?
Acute waterige diarree door bijvoorbeeld buikgriep of voedselvergiftiging gaat bij volwassenen vaak binnen enkele dagen tot ongeveer een week over; de duur hangt af van de oorzaak. Verbeteren je klachten niet, houden ze langer aan dan je verwacht of maak je je zorgen? Neem dan contact op met de huisarts. Bij jonge kinderen, ouderen of mensen met een kwetsbare gezondheid is eerder overleg verstandig. Diarree die weken aanhoudt of steeds terugkomt, vraagt altijd medische beoordeling.
Oorzaken van diarree: buikgriep, voedselvergiftiging en IBS
Buikgriep en norovirus
Buikgriep, ook gastro-enteritis genoemd, wordt vaak door een virus veroorzaakt. Norovirus is een bekende en zeer besmettelijke oorzaak die zich verspreidt via contact, besmette oppervlakken of voedsel. Klachten zoals misselijkheid, braken, buikkrampen, diarree en soms koorts beginnen vaak plotseling en gaan doorgaans binnen enkele dagen over.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Voedselvergiftiging
Voedselvergiftiging ontstaat door besmet voedsel of door stoffen die micro-organismen daar vormen. Klachten kunnen binnen enkele uren beginnen, maar het tijdstip verschilt per oorzaak. Buikkrampen, misselijkheid, diarree en koorts kunnen voorkomen. Een voedselinfectie is niet altijd besmettelijk van persoon tot persoon, buikgriep vaak wel.
IBS-opvlamming
Het prikkelbare darmsyndroom (IBS) kan buikpijn, een veranderd ontlastingspatroon en diarree veroorzaken. Stress, bepaalde voedingsmiddelen of hormonale veranderingen kunnen bij sommige mensen een opvlamming uitlokken. IBS-klachten komen vaak terug, terwijl een infectie meestal acuut begint. Alleen een zorgprofessional kan bepalen wat de oorzaak van jouw klachten is.
Voeding bij een IBS-opvlamming
Bij IBS kan voeding die in een rustige periode goed gaat, tijdens een opvlamming tijdelijk minder goed worden verdragen. Kies enkele dagen voor eenvoudige maaltijden en houd bij welke producten klachten geven. Geschikte opties kunnen zijn:
- witte rijst, aardappelen, rijstwafels of brood in een portie die je goed verdraagt;
- goed gare wortel, courgette of gepelde komkommer;
- kleine porties kip, vis, ei of tofu;
- kleine porties banaan, kiwi of blauwe bessen, afhankelijk van je persoonlijke tolerantie;
- water, bouillon, kamillethee of gemberthee.
Beperk tijdens een opvlamming eventueel ui, knoflook, peulvruchten, grote hoeveelheden koolsoorten, vetrijke maaltijden en polyolen zoals sorbitol. Dit zijn voor sommige mensen FODMAP-triggers, maar niet iedereen reageert hetzelfde.
Is een low-FODMAP-dieet geschikt?
Een low-FODMAP-dieet kan mensen met IBS helpen om persoonlijke voedingstriggers te herkennen. Het is geen behandeling voor een infectie en niet bedoeld als blijvend, streng beperkend dieet. De gebruikelijke aanpak bestaat uit een tijdelijke fase, gevolgd door herintroductie van voedingsmiddelen. Doe dit bij voorkeur met begeleiding van een diëtist, zodat je voeding voldoende gevarieerd blijft.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Zoek dezelfde dag medisch advies bij:
- bloed in de ontlasting of zwarte, teerachtige ontlasting;
- hevige of toenemende buikpijn;
- ernstige sufheid, flauwvallen of duidelijke tekenen van uitdroging;
- koorts in combinatie met ernstige klachten;
- herhaald braken waardoor je geen vocht binnenhoudt;
- diarree die niet verbetert of langer aanhoudt, vooral bij een kwetsbare gezondheid.
Bel bij een levensbedreigende situatie direct 112. Heb je IBS en ontstaan er nieuwe klachten zoals bloedverlies, onverklaard gewichtsverlies, koorts of nachtelijke klachten? Bespreek dit dan met je huisarts. Stop niet zelf met voorgeschreven medicatie en vraag advies voordat je een middel tegen diarree gebruikt, vooral bij koorts of bloed in de ontlasting.
Veelgestelde vragen over diarree en IBS
Wat moet je doen als je diarree hebt?
Drink regelmatig kleine slokjes, gebruik ORS bij veel vochtverlies of risico op uitdroging en eet kleine porties licht verteerbare voeding zodra dat lukt. Rust uit en let op alarmsymptomen zoals bloed, hevige pijn, sufheid of het niet kunnen binnenhouden van vocht.
Hoe lang mag je waterige diarree hebben?
Waterige diarree door een acute oorzaak gaat bij volwassenen vaak binnen enkele dagen tot ongeveer een week over. Verbeteren de klachten niet of gaan ze samen met uitdroging, bloed, hevige pijn, koorts of aanhoudend braken? Neem dan contact op met de huisarts. Kwetsbare groepen doen er goed aan eerder te bellen.
Wat moet je niet eten bij diarree?
Vermijd tijdelijk alcohol, cafeïne, vette of sterk gekruide maaltijden, grote hoeveelheden vruchtensap en suikeralcoholen zoals sorbitol. Laat ook producten weg waarvan je persoonlijk merkt dat ze de klachten verergeren, en bouw je normale voeding geleidelijk weer op.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Is een banaan goed tegen diarree?
Een banaan is voor veel mensen een milde, makkelijk te eten keuze en wordt vaak goed verdragen. Het is echter geen middel dat diarree stopt en het vervangt geen drinken of ORS. Eet hem alleen als je hem goed verdraagt.
Kun je probiotica gebruiken bij een IBS-opvlamming?
Probiotica worden door sommige mensen geprobeerd, maar het effect verschilt per persoon en per product. Ze zijn geen vervanging voor medische zorg. Bespreek het met een arts of diëtist als je klachten aanhouden of als je een kwetsbare gezondheid hebt.
Hoe lang duurt een IBS-opvlamming?
Dat verschilt per persoon en hangt samen met triggers zoals stress en voeding. Houd je klachten en mogelijke uitlokkers bij. Nieuwe, ernstige of aanhoudende klachten passen niet zonder meer bij IBS en bespreek je met de huisarts.
Voor inzicht in je persoonlijke darmflora kun je de darmflora-testkit met voedingsadvies bekijken. Een dergelijke test stelt geen diagnose en vervangt geen beoordeling door een arts of diëtist.
Bronnen en betrouwbaarheid
Deze zelfzorginformatie over diarree sluit aan bij publieke voorlichting van onder andere thuisarts.nl, het MDL fonds en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Ze is algemeen bedoeld en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of diëtist. Raadpleeg een zorgprofessional als je twijfelt over je klachten of als ze aanhouden.