PDS-symptomen: oorzaken, voeding en wat helpt
Kort antwoord: PDS-symptomen zijn meestal terugkerende buikpijn of buikkrampen in combinatie met diarree, verstopping of een afwisseling daarvan. Ook een opgeblazen gevoel, winderigheid en aandrang komen vaak voor. PDS, de afkorting van Prikkelbare Darm Syndroom en ook IBS genoemd, kan verschillende oorzaken en triggers hebben. Een vaste genezende behandeling bestaat niet, maar een persoonlijke aanpak met voeding, leefstijl en zo nodig begeleiding van een arts of diëtist kan de klachten helpen verminderen.
Wat zijn PDS-symptomen?
De klachten verschillen per persoon en kunnen in de loop van de tijd veranderen. Bij PDS gaat het meestal om buikpijn die samenhangt met de stoelgang. De pijn kan bijvoorbeeld minder worden na een toiletbezoek, of juist samengaan met vaker of minder vaak ontlasting hebben.
Artsen gebruiken vaak de Rome IV-criteria als hulpmiddel. Daarbij is sprake van terugkerende buikpijn, gemiddeld minstens één dag per week in de afgelopen drie maanden, in samenhang met de ontlasting of een verandering in de frequentie of vorm ervan. Vaak waren de klachten al eerder begonnen. Alleen een zorgprofessional kan beoordelen of PDS de juiste verklaring is.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Veelvoorkomende klachten
- Buikpijn, buikkrampen of een zeurend gevoel.
- Een opgeblazen buik en extra winderigheid.
- Diarree, verstopping of een afwisseling van beide.
- Verandering in de frequentie of vorm van de ontlasting.
- Het gevoel dat de darm niet volledig geleegd is.
- Plotselinge aandrang om naar het toilet te gaan.
- Slijm bij de ontlasting.
Wat zijn de oorzaken van PDS?
Er is meestal niet één oorzaak van PDS. De klachten kunnen ontstaan door een combinatie van factoren die invloed hebben op de darmbewegingen, de gevoeligheid van de darm en de communicatie tussen de hersenen en de darmen.
- De darm-hersen-as: De communicatie tussen de hersenen en de darmen kan bij sommige mensen gevoeliger reageren. Daardoor kunnen normale darmbewegingen sterker worden ervaren.
- Een veranderde darmwerking: De snelheid waarmee voedsel door de darm gaat, kan bijdragen aan diarree, verstopping of wisselende ontlasting.
- Een darminfectie in het verleden: Na een buikgriep kunnen bij sommige mensen langdurige darmklachten ontstaan, ook wel post-infectieuze PDS genoemd.
- Stress en spanning: Stress, angst of langdurige mentale belasting kunnen PDS-symptomen uitlokken of verergeren. Dat betekent niet dat de klachten ingebeeld zijn.
- Voedingsgevoeligheid: Bepaalde fermenteerbare koolhydraten, waaronder FODMAPs, kunnen bij sommige mensen gasvorming, een opgeblazen gevoel of veranderde ontlasting veroorzaken.
- Het darmmicrobioom: De samenstelling van micro-organismen in de darm wordt bij PDS onderzocht. Een microbiomeffect is complex en een test kan op zichzelf niet vaststellen waardoor jouw klachten ontstaan.
Is PDS chronisch?
PDS wordt doorgaans gezien als een langdurige functionele darmaandoening. De klachten verlopen vaak in golven: rustige periodes kunnen worden afgewisseld met periodes waarin de symptomen sterker zijn. Chronisch betekent in dit geval niet dat je voortdurend klachten hebt of dat verbetering niet mogelijk is.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
PDS veroorzaakt geen zichtbare ontsteking zoals bij inflammatoire darmziekten, maar klachten die op PDS lijken kunnen ook een andere oorzaak hebben. Daarom is het belangrijk om bij nieuwe, aanhoudende of veranderende klachten medisch advies te vragen. Een arts kan zo nodig andere aandoeningen onderzoeken.
Wat mag je niet eten met PDS?
Er bestaat geen lijst met voedingsmiddelen die iedereen met PDS moet vermijden. Wat klachten uitlokt, verschilt per persoon. Hele voedingsgroepen langdurig schrappen kan bovendien leiden tot een eenzijdig voedingspatroon. Houd daarom tijdelijk een eenvoudig eet- en klachtendagboek bij en let op terugkerende patronen.
Voedingsmiddelen die bij sommige mensen klachten kunnen versterken zijn:
- FODMAP-rijke producten: bijvoorbeeld ui, knoflook, tarweproducten, sommige peulvruchten, appels, peren, honing en producten met polyolen zoals sorbitol of xylitol.
- Lactose: melk, ijs en sommige zachte zuivelproducten kunnen klachten geven wanneer lactose minder goed wordt verdragen.
- Veel vet of sterk gekruid eten: dit kan bij sommige mensen de darmbewegingen en krampen beïnvloeden.
- Cafeïne en alcohol: deze dranken kunnen bij sommige mensen aandrang of diarree versterken.
- Koolzuur: koolzuurhoudende dranken kunnen het gevoel van een opgeblazen buik vergroten.
Een FODMAP-dieet bestaat meestal uit een tijdelijke fase met minder FODMAPs, gevolgd door gecontroleerde herintroductie. Laat dit bij voorkeur begeleiden door een diëtist, zodat je tekorten en onnodige beperkingen voorkomt. Het doel is niet om zo veel mogelijk producten te vermijden, maar om persoonlijke gevoeligheden te herkennen.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Wat helpt tegen PDS?
De beste aanpak is persoonlijk. Verander bij voorkeur één of enkele factoren tegelijk, zodat je beter kunt beoordelen wat effect heeft.
1. Eet regelmatig en rustig
- Neem vaste eetmomenten en eet langzaam.
- Kauw goed en beperk grote maaltijden als die klachten uitlokken.
- Drink verspreid over de dag voldoende water.
- Gebruik een eetdagboek om voeding, stress, slaap en klachten met elkaar te vergelijken.
2. Bouw vezels geleidelijk op
Oplosbare vezels, zoals psyllium en haver, kunnen bij sommige mensen helpen om de ontlasting regelmatiger te maken. Verhoog de hoeveelheid langzaam en drink voldoende. Een plotselinge grote toename van vezels kan juist extra gasvorming veroorzaken. Bij aanhoudende klachten kan een diëtist helpen bepalen welke vezelbronnen passen.
3. Beweeg en werk aan ontspanning
Regelmatige beweging, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, kan de algemene darmwerking en het welzijn ondersteunen. Ook een vast slaapritme, ademhalingsoefeningen, mindfulness of yoga kan helpen omgaan met stress. Deze maatregelen vervangen geen medische beoordeling, maar kunnen onderdeel zijn van een bredere aanpak.
4. Bespreek behandeling met je huisarts
Afhankelijk van de klachten kan een huisarts algemene adviezen geven of medicatie bespreken, bijvoorbeeld voor diarree, verstopping of buikkrampen. Stop niet zelf met voorgeschreven medicatie. Bij langdurige of ernstige klachten kunnen ook psychologische behandelingen die op darmklachten zijn gericht, zoals cognitieve gedragstherapie of darmgerichte hypnotherapie, worden overwogen.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
5. Wees terughoudend met probiotica
Het effect van probiotica verschilt per product, stam en persoon. Sommige mensen ervaren verbetering, anderen niet. Probiotica zijn geen diagnose of gegarandeerde behandeling voor PDS. Bespreek het gebruik met een arts of diëtist, vooral bij een verminderde weerstand, zwangerschap of andere medische aandoeningen.
Heeft een darmmicrobioomtest zin bij PDS?
Een darmmicrobioomtest kan informatie geven over de samenstelling van bacteriën in een ontlastingsmonster, maar stelt geen diagnose van PDS en kan de aandoening niet bevestigen of uitsluiten. De uitslag moet niet worden gebruikt als vervanging voor onderzoek door een arts. Zie een dergelijke test hooguit als aanvullende informatie en bespreek de betekenis ervan met een gekwalificeerde zorgprofessional.
Wanneer naar de huisarts met darmklachten?
Neem contact op met je huisarts bij aanhoudende, ernstige, terugkerende of duidelijk veranderende klachten. Zoek met spoed medische hulp bij ernstige pijn of wanneer je je ernstig ziek voelt. Laat je in ieder geval beoordelen bij:
- bloed bij de ontlasting of zwarte, teerachtige ontlasting;
- onverklaarbaar gewichtsverlies;
- aanhoudende koorts;
- ernstige of nachtelijke diarree of buikpijn die je wakker maakt;
- nieuwe darmklachten op latere leeftijd;
- een eerstegraads familielid met darmkanker of een inflammatoire darmziekte, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.
Veelgestelde vragen over PDS en IBS
Wat zijn IBS-symptomen?
IBS-symptomen zijn meestal terugkerende buikpijn of krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid en een veranderd ontlastingspatroon. Dat kan diarree, verstopping of een afwisseling van beide betekenen. De klachten verschillen per persoon.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Wat mag je niet eten met IBS?
Er is geen universele verboden lijst. Sommige mensen reageren op FODMAP-rijke producten, veel vet of pittig eten, cafeïne, alcohol of koolzuur. Houd een eetdagboek bij en bespreek een FODMAP-beperking met een diëtist.
Wat helpt tegen IBS?
Regelmatig en rustig eten, voldoende drinken, vezels geleidelijk opbouwen, bewegen en stress verminderen kunnen ondersteuning bieden. Een huisarts of diëtist kan helpen bij een persoonlijke aanpak en eventuele behandeling.
Wat zijn de oorzaken van IBS?
IBS heeft meestal meerdere mogelijke factoren, zoals een gevoelige darm-hersen-as, veranderde darmbewegingen, stress, voedingsgevoeligheid of klachten na een darminfectie. Er is niet één oorzaak die voor iedereen geldt.
Samenvatting
PDS-symptomen kunnen hinderlijk zijn, maar een stapsgewijze en persoonlijke aanpak kan helpen om beter met de klachten om te gaan. Noteer patronen, vermijd niet zonder begeleiding langdurig hele voedselgroepen en bespreek aanhoudende of alarmerende klachten met je huisarts. Een diëtist kan ondersteunen bij voeding, waaronder een veilig FODMAP-traject.