Darmonderzoeken: welke test past bij klachten of screening?
Het juiste darmonderzoek hangt af van je doel. Bij aanhoudende klachten bespreek je eerst je situatie met de huisarts. Voor bevolkingsonderzoek naar darmkanker wordt een FIT-ontlastingstest gebruikt; bij een afwijkende uitslag volgt meestal een coloscopie. Andere opties zijn een algemeen ontlastingsonderzoek, sigmoïdoscopie en CT-colografie. Hieronder lees je wat elk onderzoek wel en niet kan aantonen.
Welke soorten darmonderzoeken zijn er?
Darmonderzoeken kunnen grofweg worden verdeeld in testen van ontlasting en onderzoeken die de darm rechtstreeks bekijken of in beeld brengen. Ze hebben niet hetzelfde doel en zijn daarom niet zomaar onderling uitwisselbaar.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
- Ontlastingsonderzoek: onderzoekt bijvoorbeeld bloed, bepaalde ontstekingsmarkers of ziekteverwekkers. Een darmmicrobioomtest brengt de samenstelling van bacteriën in een ontlastingsmonster in kaart. De uitslag is geen diagnose en vervangt geen medisch onderzoek.
- FIT-test: spoort onzichtbaar bloed in de ontlasting op en wordt in Nederland gebruikt binnen het bevolkingsonderzoek naar darmkanker.
- Coloscopie: onderzoekt de volledige dikke darm met een flexibele camera. Een arts kan poliepen verwijderen en biopten nemen.
- Sigmoïdoscopie: bekijkt alleen het laatste deel van de dikke darm.
- CT-colografie: maakt met CT-beelden een virtueel beeld van de dikke darm. Dit wordt soms overwogen als een coloscopie niet lukt of niet geschikt is.
- Gastroscopie: onderzoekt de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm en is dus geen onderzoek van de dikke darm.
Welk darmonderzoek past bij darmklachten?
Klachten zoals buikpijn, een veranderd ontlastingspatroon, diarree, verstopping of een opgeblazen gevoel kunnen verschillende oorzaken hebben. Er is daarom niet één beste test voor iedereen. De huisarts bespreekt je klachten, medische voorgeschiedenis en eventuele risicofactoren en kan zo nodig lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek of ontlastingsonderzoek aanvragen.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Een ontlastingsonderzoek kan soms aanvullende informatie geven, bijvoorbeeld over bloed, ontstekingsactiviteit of bepaalde infecties. Een microbioomtest kan inzicht geven in de samenstelling van het darmmicrobioom, maar kan op zichzelf niet vaststellen wat de oorzaak van klachten is. Bespreek de uitslag daarom met een gekwalificeerde zorgverlener, zeker als klachten aanhouden.
Wanneer neem je snel contact op met de huisarts?
Neem contact op met de huisarts bij bloed of zwarte ontlasting, onverklaard gewichtsverlies, aanhoudende of toenemende buikpijn, langdurige verandering van je ontlastingspatroon, koorts, herhaald braken of duidelijke vermoeidheid. Ook een relevante familiegeschiedenis van darmkanker of darmpoliepen kan aanleiding zijn voor verder onderzoek. Bij ernstige, plotselinge klachten of veel bloedverlies is spoedzorg nodig.
Welke onderzoeken zijn er voor darmkanker?
In Nederland krijgen mensen binnen de daarvoor aangewezen leeftijdsgroep, momenteel doorgaans van 55 tot en met 75 jaar, een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Controleer de actuele voorwaarden bij de officiële informatie van de overheid of het bevolkingsonderzoek.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →De eerste stap is een FIT-test met een klein ontlastingsmonster. Deze test zoekt naar onzichtbaar bloed. Een positieve FIT betekent niet automatisch dat er sprake is van darmkanker: ook een poliep of een andere oorzaak kan bloedverlies geven. Na een positieve uitslag volgt meestal een gesprek en een coloscopie om de dikke darm nader te onderzoeken.
Bij een verhoogd risico, bijvoorbeeld door familiegeschiedenis of eerdere darmpoliepen, kan een arts een ander controleschema adviseren. De keuze voor onderzoek en de frequentie ervan zijn persoonlijk en worden door een zorgverlener bepaald.
Coloscopie, endoscopie en CT-scan: wat is het verschil?
Wat is het verschil tussen een endoscopie en een coloscopie?
Endoscopie is een verzamelnaam voor onderzoeken waarbij een arts met een camera de binnenkant van een lichaamsholte bekijkt. Een coloscopie is een specifieke endoscopie van de dikke darm. Een gastroscopie is bijvoorbeeld een endoscopie van het bovenste deel van het spijsverteringskanaal.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Wat is een alternatief voor een coloscopie?
Een CT-colografie, ook wel virtuele coloscopie genoemd, kan in sommige situaties een alternatief zijn. Hierbij worden met een CT-scan beelden van de dikke darm gemaakt, zonder dat een endoscoop de hele dikke darm doorloopt. Een darmvoorbereiding blijft meestal nodig. Bij een gevonden afwijking kan alsnog een gewone coloscopie nodig zijn, bijvoorbeeld om een poliep te verwijderen of een biopt te nemen.
Wat is beter: een coloscopie of een CT-scan?
Dat hangt af van de onderzoeksvraag en je medische situatie. Een coloscopie maakt directe inspectie, verwijdering van poliepen en weefselonderzoek mogelijk. CT-colografie is minder invasief en vereist doorgaans geen sedatie, maar kan geen biopt nemen of poliep verwijderen. Bovendien brengt CT-onderzoek blootstelling aan röntgenstraling met zich mee. Een arts bepaalt welke optie passend is.
Onderzoeken vergelijken
| Onderzoek | Belangrijkste doel | Voorbereiding en aandachtspunten |
|---|---|---|
| Ontlastingsonderzoek | Aanvullende informatie bij bepaalde klachten | Monster thuis; de test is afhankelijk van wat wordt aangevraagd |
| FIT-test | Screening op onzichtbaar bloed in de ontlasting | Eenvoudige thuismonstername; een positieve uitslag vraagt vervolgonderzoek |
| Coloscopie | De dikke darm bekijken, biopten nemen en soms poliepen verwijderen | Grondige darmvoorbereiding; sedatie kan worden besproken |
| CT-colografie | De dikke darm met beeldvorming beoordelen | Darmvoorbereiding en röntgenstraling; vervolgcoloscopie kan nodig zijn |
| Sigmoïdoscopie | Het laatste deel van de dikke darm bekijken | Beperkter onderzoek dan een volledige coloscopie |
Hoe bereid je je voor?
- Noteer wanneer de klachten begonnen, hoe vaak ze voorkomen en of je ontlasting is veranderd.
- Maak een afspraak met de huisarts bij aanhoudende, terugkerende of zorgwekkende klachten.
- Vraag welk onderzoek wordt aangevraagd en wat de uitslag wel en niet betekent.
- Volg de instructies voor een ontlastingsmonster, scan of darmvoorbereiding nauwkeurig op.
- Bespreek een thuistest, zoals de InnerBuddies Darmmicrobioom Test, als aanvullende informatie en niet als vervanging van medische diagnostiek.
Veelgestelde vragen over darmonderzoeken
Wat is een goede eerste stap bij algemene darmklachten?
Bespreek aanhoudende klachten eerst met de huisarts. Afhankelijk van de situatie kan die bloedonderzoek, ontlastingsonderzoek of een verwijzing aanvragen. Een microbioomtest kan aanvullende informatie geven, maar stelt geen diagnose.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Is een positieve FIT-test hetzelfde als darmkanker?
Nee. De FIT-test toont bloed in de ontlasting aan, maar de oorzaak daarvan kan verschillend zijn. Een vervolgonderzoek, meestal een coloscopie, is nodig om de oorzaak te beoordelen.
Is CT-colografie altijd beschikbaar?
Nee. De beschikbaarheid en geschiktheid verschillen per ziekenhuis en situatie. Bespreek met je arts welke onderzoeken mogelijk zijn en wat de voor- en nadelen zijn.
Het meest geschikte darmonderzoek wordt bepaald door de klachten, het doel van het onderzoek en eventuele risicofactoren. Gebruik algemene informatie als voorbereiding op een gesprek met je huisarts en laat medische klachten beoordelen door een professional.