Helminthiën zijn parasitaire wormen die in het menselijk lichaam, meestal de darmen, kunnen leven en hier een breed scala aan klachten kunnen veroorzaken of soms juist geen symptomen geven. Deze gids legt uit wat deze wormen zijn, welke soorten er zijn, hoe je ze kunt oplopen, welke symptomen kunnen wijzen op een infectie, en op welke manieren je het risico op een dergelijke infectie kunt verkleinen. Daarnaast bespreken we kort de interactie met het darmmicrobioom.

Wat zijn helminthiën?

Helminthiën zijn grote meercellige parasieten, in de volksmond vaak wormen of darmwormen genoemd. Ze leven in of op een gastheer en komen wereldwijd voor. Sommige soorten infecteren specifiek de mens, terwijl andere ook dieren kunnen treffen. Hun levenscycli kunnen sterk verschillen, afhankelijk van het type worm.

In dit artikel richten we ons op de drie hoofdgroepen: rondwormen (nematoden), lintwormen (cestoden) en zuigwormen (trematoden). Vooral bij darmklachten kan het nuttig zijn om kennis te nemen van deze verschillende typen, al is het belangrijk te weten dat een worminfectie zelden alleen op basis van symptomen wordt vastgesteld. Gericht laboratoriumonderzoek is hiervoor noodzakelijk.

Rondwormen, lintwormen en zuigwormen

De drie hoofdgroepen worden gekenmerkt door hun unieke bouw, levenscyclus en de manier waarop ze het lichaam binnendringen. Rondwormen, zoals de aarsmijt of draadworm, en lintwormen behoren tot de bekendste voorbeelden. Daarnaast komen ook zuigwormen voor, die vaak via water of slakken worden overgedragen. Het is belangrijk te benadrukken dat dit artikel algemene informatie biedt en geen medische diagnose vervangt.

Hoe kun je een worminfectie oplopen?

Een worminfectie ontstaat vrijwel altijd door de opname van eitjes of larven via de zogenaamde feco-orale route. Dit betekent dat je besmet raakt door het innemen van besmet voedsel of water, of door je handen met vervuilde grond of ontlasting in je mond te steken. Sommige wormsoorten kunnen ook via de huid binnendringen, bijvoorbeeld wanneer je op blote voeten over vervuilde grond loopt. Andere soorten maken gebruik van een tussengastheer, zoals besmet vlees of vis.

Het is belangrijk om de adviezen van het RIVM en de GGD op te volgen, vooral bij reizen naar gebieden waar bepaalde parasieten vaker voorkomen. Een goede handhygiëne is de meest effectieve manier om overdracht van persoon tot persoon te voorkomen.

• Was je handen na een bezoek aan het toilet, na het verschonen van luiers, en vóór het eten.
• Drink in landen met een mindere hygiëne geen water van de kraan en vermijd ijsblokjes.
• Was groente en fruit grondig of verhit het eten goed.
• Loop bij mogelijk contact met besmette grond, vooral als je op blote voeten loopt, een verhoogd risico op huidpenetratie.

Wat zijn de symptomen van een worminfectie?

Een worminfectie hoeft niet altijd klachten te geven. Wanneer er symptomen optreden, kunnen deze bestaan uit buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of juist verstopping. Bij een langdurige infectie kunnen ook algemenere klachten ontstaan, zoals vermoeidheid, gewichtsverlies of een ijzertekort (bloedarmoede). Sommige mensen ervaren jeuk rond de anus, vooral 's nachts, wat kan wijzen op een infectie met een aarsmijt of draadworm.

Het is belangrijk te beseffen dat deze symptomen ook bij veel andere, vaak onschuldige aandoeningen voorkomen. Daarom is een diagnostische test cruciaal om een worminfectie vast te stellen. Wanneer uit onderzoek blijkt dat er daadwerkelijk sprake is van een infectie of van een tekort aan voedingsstoffen als gevolg daarvan, kan een arts een passende behandeling of voedingsaanpassing voorstellen.

Wanneer is er sprake van klachten?

De ernst van de klachten kan sterk variëren, afhankelijk van het type worm, de hoeveelheid wormen in het lichaam (de wormlast) en je algemene gezondheid. In sommige gevallen kan er ook sprake zijn van een allergische reactie of overgevoeligheid voor de parasiet, waardoor de klachten verergeren.

Helminthiën en je darmmicrobioom

Je darmen herbergen een grote diversiteit aan micro-organismen, zoals bacteriën, die samen je darmmicrobioom vormen. Een verstoring van dit evenwicht kan uiteenlopende darmklachten veroorzaken. Helminthiën maken geen deel uit van de normale darmflora, maar kunnen tijdelijk of langdurig in je darmen leven en daarmee de interactie met je darmbewonende microben beïnvloeden.

Een gezonde levensstijl en een gevarieerd dieet dragen in het algemeen bij aan een veerkrachtige darmomgeving. De invloed hiervan op het al dan niet oplopen van een parasitaire infectie is echter complex en nog volop onderwerp van onderzoek. Daarnaast kan een verstoord microbioom door bijvoorbeeld een medische behandeling de afweer tegen dit soort indringers beïnvloeden.

Diagnose en behandelmogelijkheden

Als je vermoedt dat je een worminfectie hebt, is het belangrijk om een afspraak te maken met je huisarts of een arts in een regionaal ziekenhuis. Ga niet zelf met middelen aan de slag. De diagnose wordt gesteld aan de hand van gericht laboratoriumonderzoek, zoals een ontlastingsonderzoek of een kweek om eitjes en parasieten op te sporen. Soms is aanvullend bloedonderzoek nodig om te kijken of je antistoffen aanmaakt. Je huisarts kan je hierover adviseren. Een onbehandelde infectie kan in sommige gevallen schadelijk zijn voor je gezondheid, dus negeer aanhoudende klachten niet.

Wat is de rol van een darmmicrobioomtest?

Een darmmicrobioomtest gericht op het in kaart brengen van je bacteriële darmflora kan inzicht geven in de algehele toestand van je darmen, maar is geen test voor de aanwezigheid van wormen. Professionele medische beoordeling en de juiste therapie staan voorop; zelfdiagnose of zelfmedicatie wordt afgeraden.

Als je overweegt je darmgezondheid in bredere zin te onderzoeken, bespreek dit dan met je hulpverlener. Wil je zelf een eerste indruk krijgen? Dan kan een darmflora-testkit met voedingsadvies een optie zijn.

Omdat je darmen continu in verandering zijn, kan periodiek inzicht waardevol zijn. Een lidmaatschap voor darmgezondheid biedt mogelijkheden voor herhaalde tests en advies.

Voor zorgprofessionals die meer willen weten over microbioomanalyse is er bovendien een partnerschap voor zorg en onderzoek.

Veelgestelde vragen

Hoe kom je aan een wormpje?

Je kunt een worminfectie oplopen door de opname van eitjes of larven via besmet water, eten of besmette handen die je in je mond stopt. Ook sommige wormsoorten kunnen via de huid binnendringen.

Kun je genezen van een worminfectie?

Ja, in de meeste gevallen is een worminfectie goed te genezen met medicatie. Dit dient echter altijd vastgesteld en geregeld te worden door een arts.