Darmkanker is een kwaadaardige woekering van cellen in de dikke darm of endeldarm. De Engelse term 'bowel cancer' betekent in het Nederlands darmkanker of dikkedarmkanker. Op deze pagina vind je een breed overzicht van symptomen, oorzaken, diagnose, behandeling en preventie, en lees je welke rol darmgezondheid en het microbioom kunnen spelen. Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen medisch advies.
Wat is darmkanker precies? Een begrijpelijke uitleg
Darmkanker, ook wel colorectaal carcinoom genoemd, is een kwaadaardige tumor in de dikke darm (colon) of de endeldarm (rectum). De ziekte begint vaak als een goedaardig poliepje aan de binnenkant van de darmwand. Zo'n poliep kan in de loop van jaren veranderen in een kwaadaardige tumor.
Darmkanker geeft lang niet altijd direct klachten en kan in het begin onopgemerkt blijven. Leeftijd speelt een belangrijke rol: hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op darmkanker. Het bevolkingsonderzoek in Nederland draagt eraan bij dat darmkanker steeds vaker in een vroeg stadium wordt ontdekt.
- poliep op de darmwand
- goedaardig of kwaadaardig
- dikke darm en endeldarm
- uitzaaiingen elders in het lichaam
Symptomen van darmkanker: waar moet je op letten?
De meest voorkomende symptomen van darmkanker zijn een blijvende verandering in het ontlastingspatroon, zoals afwisselend diarree en verstopping, bloed of slijm bij de ontlasting en het gevoel dat je moet poepen terwijl er niets komt. Ook aanhoudende buikpijn, een opgeblazen buik, vermoeidheid door bloedverlies en onbedoeld gewichtsverlies kunnen signalen zijn.
Deze klachten komen ook vaak voor bij goedaardige aandoeningen zoals aambeien, het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) of een darminfectie. Het is daarom niet nodig om in paniek te raken, maar wel om alert te zijn. Neem contact op met je huisarts als klachten langer dan een paar weken aanhouden of heviger worden. Alleen verder onderzoek kan de oorzaak vaststellen.
- verandering in het ontlastingspatroon die langer dan drie weken aanhoudt
- bloed of slijm bij de ontlasting
- aanhoudende buikpijn of een zeurend gevoel in de buik
- onbedoeld gewichtsverlies of aanhoudende vermoeidheid
Hoe ziet poep eruit bij darmkanker?
Darmkanker kan invloed hebben op het uiterlijk van de ontlasting. Zo kan de ontlasting dunner of smaller zijn dan normaal of afwijken van het gebruikelijke patroon. Helderrood of donkerrood bloed bij de ontlasting of bij het afvegen kan wijzen op een bloeding in het maagdarmkanaal, maar kan ook door aambeien komen. Pikzwarte, teerachtige ontlasting kan wijzen op een bloeding hoger in het spijsverteringskanaal.
Veranderingen in de ontlasting worden regelmatig gezien bij darmkanker, maar zeggen op zichzelf onvoldoende. De enige juiste vervolgstap is om dit met de huisarts te bespreken en zo nodig verder te laten onderzoeken.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Maak een afspraak bij je huisarts als je langer dan een paar weken last hebt van een veranderd ontlastingspatroon, regelmatig buikklachten hebt of onbedoeld gewicht verliest. De huisarts kan een inschatting maken, je geruststellen of je doorverwijzen voor verder onderzoek, zoals een coloscopie of een ontlastingstest (iFOBT). Vroegtijdig overleg is nooit verkeerd; negeer aanhoudende klachten niet.
Oorzaken en risicofactoren van darmkanker
Leeftijd is de belangrijkste risicofactor voor darmkanker. De ziekte komt het vaakst voor bij mensen ouder dan 55 jaar, maar kan ook op jongere leeftijd ontstaan. Bij een kleine groep mensen speelt genetische aanleg een rol, bijvoorbeeld bij het Lynch-syndroom of familiaire adenomateuze polyposis (FAP). Ook chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa verhogen het risico.
Daarnaast dragen leefstijlfactoren bij, zoals overgewicht, weinig lichaamsbeweging, roken, overmatig alcoholgebruik en een dieet met weinig vezels en veel rood of bewerkt vlees. Meestal spelen meerdere factoren samen. Een gezonde leefstijl verlaagt het risico, maar sluit darmkanker niet volledig uit.
- leeftijd ouder dan 55 jaar
- darmziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa
- darmkanker of poliepen in de familie
- overgewicht, roken en overmatig alcoholgebruik
- bepaalde overgeërfde aandoeningen
Hoe stelt een arts darmkanker vast?
In Nederland ontvangt iedereen van 55 tot en met 75 jaar om de paar jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Dit bestaat uit een ontlastingstest (iFOBT) die thuis wordt afgenomen en wordt opgestuurd. De test spoort onzichtbaar bloed op. Bij een afwijkende uitslag volgt een oproep voor een darmonderzoek, meestal een coloscopie.
Een coloscopie is een kijkonderzoek van de gehele dikke darm. Tijdens dit onderzoek kunnen poliepen worden opgespoord en verwijderd en kan de arts weefselpufjes (biopten) afnemen. Aanvullend kan beeldvormend onderzoek, zoals een CT-scan of een röntgenfoto, worden ingezet om te kijken of er uitzaaiingen zijn. Op basis van alle bevindingen bepaalt de arts het stadium van de ziekte en stelt hij of zij een behandelplan voor.
- Bevolkingsonderzoek darmkanker: ontlastingstest thuis
- consult met de maag-, darm- en leverarts (MDL-arts)
- darmonderzoek (coloscopie) eventueel met weefselafname (biopt)
- beeldvormend onderzoek zoals een CT-scan of foto van de darmen
Wat zijn de behandelopties bij darmkanker?
De behandeling van darmkanker hangt af van het stadium van de ziekte, de plaats van de tumor en de algemene gezondheid van de persoon. Een operatie is de meest voorkomende behandeling: de tumor en eventueel omliggend weefsel worden dan verwijderd. Chemotherapie kan voor of na een operatie worden gegeven om kankercellen aan te pakken of de kans op terugkeer te verkleinen.
Bestraling (radiotherapie) wordt vooral toegepast bij een tumor in de endeldarm, soms in combinatie met andere behandelingen. Nieuwere ontwikkelingen zoals doelgerichte therapie en immuuntherapie kunnen in bepaalde gevallen worden ingezet. De behandelend arts stelt altijd een persoonlijk behandelplan voor, want het gaat om individuele afwegingen.
- operatie: verwijderen van tumor en omliggend weefsel
- chemotherapie: medicijnen die delende cellen beschadigen
- bestraling (radiotherapie) tegen tumorcellen
- doelgerichte therapie of immuuntherapie bij specifieke tumortypen
Wat is de overlevingskans bij darmkanker?
De overlevingskans bij darmkanker hangt sterk af van het stadium waarin de ziekte wordt ontdekt. Hoe eerder de diagnose, hoe groter de kans op genezing. Dankzij vroege opsporing en betere behandelmogelijkheden zijn de overlevingskansen de afgelopen decennia sterk verbeterd.
Toch is het belangrijk om geen conclusies te trekken uit gemiddelde cijfers. Elke situatie is uniek en alleen de behandelend arts kan een inschatting geven op basis van het volledige beeld. Ook bij uitzaaiingen bestaan uitgebreide behandelplannen; het doel is dan niet altijd genezing, maar wel het remmen van de groei en het behouden van kwaliteit van leven. Bespreek vragen over prognose altijd met je behandelteam.
Het darmmicrobioom en darmkanker: wat is de link?
Je darmen herbergen miljarden bacteriën die samen het darmmicrobioom vormen. Dit ecosysteem speelt een rol bij de spijsvertering en de afweer. Een verstoord evenwicht in het microbioom, ook wel dysbiose genoemd, kan samengaan met chronische darmontsteking. Chronische ontsteking wordt gezien als een risicoverhogende factor voor darmkanker.
Het onderzoek naar de precieze rol van bacteriën loopt nog volop. Er is op dit moment geen sprake van een bewezen oorzakelijk verband; het gaat om een complex samenspel. Wel is bekend dat een gezonde leefstijl, voldoende vezels en regelmatige beweging gunstig zijn voor zowel het microbioom als de algehele darmgezondheid.
Microbioomonderzoek kan waardevolle inzichten geven in de samenstelling van jouw darmbacteriën en handvatten bieden voor persoonlijke begeleiding. Het stelt geen diagnose en staat niet in de plaats van medisch onderzoek. Wil je jouw eigen microbioom in kaart brengen en hieraan vervolg geven met gepersonaliseerd voedingsadvies? Bekijk dan de darmflora-testkit met voedingsadvies. Voor doorlopende ondersteuning bij het verbeteren van je darmgezondheid kun je ook het darmgezondheid lidmaatschap overwegen.
- eet voldoende vezels uit groente, fruit en volkorenproducten
- varieer met plantaardige eiwitten, zoals peulvruchten
- beweeg regelmatig en zorg voor voldoende slaap
- beperk bewerkt vlees en overmatig alcoholgebruik
Zo verklein je de kans op darmkanker
Je kunt zelf veel doen om de kans op darmkanker te verkleinen. Beweeg voldoende, bijvoorbeeld door te streven naar minimaal 150 minuten matige of zware inspanning per week. Eet vezelrijk met veel fruit, groente, volkorenproducten en peulvruchten, en beperk de consumptie van rood en bewerkt vlees. Een gezond gewicht helpt ook, net als het vermijden van overmatig alcoholgebruik en roken.
Daarnaast is het belangrijk om deel te blijven nemen aan het bevolkingsonderzoek en om bij aanhoudende klachten niet te aarzelen naar de huisarts te gaan. Zo vergroot je de kans dat darmkanker, mocht het zich voordoen, in een vroeg stadium wordt ontdekt.
- beweeg samen met vrienden of familie voor gezelligheid en motivatie
- experimenteer met nieuwe plantaardige recepten en eet afwisselend
- plan korte wandelingen of fietstochten in je dagelijks schema
Veelgestelde vragen over darmkanker
Wat betekent bowel cancer?
'Bowel cancer' is het Engelse woord voor darmkanker. In de medische wereld wordt ook wel gesproken van colorectaal carcinoom. Het omvat kankertumoren in de dikke darm en de endeldarm.
Wat zijn de eerste symptomen van darmkanker?
De eerste symptomen kunnen onder andere een aanhoudende verandering in het ontlastingspatroon, bloed of slijm bij de ontlasting, een opgeblazen gevoel of kramp in de buik en vermoeidheid zijn. Omdat deze klachten ook door onschuldige oorzaken kunnen ontstaan, is het verstandig om bij aanhoudende klachten de huisarts te raadplegen.
Waar heb je pijn bij darmkanker?
Darmkanker kan verschillende klachten geven, waaronder zeurende of krampende buikpijn, vaak onder of midden in de buik. Soms is er sprake van een opgeblazen buik of het gevoel dat de darm niet goed leegloopt. Waar precies je pijn zit, verschilt per persoon; alleen een arts kan de oorzaak van de klachten vaststellen.
Wat is darmkanker precies?
Darmkanker is een kwaadaardige woekering van cellen in de dikke darm of endeldarm. Het ontstaat vaak uit goedaardige poliepen die zich langzaam kunnen ontwikkelen tot een kwaadaardige tumor. Vroege detectie is belangrijk voor een betere behandeling.
Is darmkanker te genezen?
Ja, bij een vroege diagnose is darmkanker vaak goed te genezen. De behandelopties zijn de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd. De kans op genezing hangt af van het stadium van de ziekte en de reactie op de behandeling. Overleg hiervoor altijd met een arts.
Hoe lang kun je nog leven met darmkanker?
Dat is heel persoonlijk en hangt af van verschillende factoren, zoals het stadium waarin de ziekte bij de diagnose verkeert, de reactie op de behandeling en de algemene gezondheidstoestand. Er is daarom geen algemeen antwoord te geven. Vraag een arts naar specifieke vooruitzichten en behandelopties.
