Bacteriële darminfecties kunnen diarree, buikkrampen, misselijkheid en soms koorts veroorzaken. Deze klachten bewijzen echter niet dat bacteriën de oorzaak zijn: ook virussen, parasieten en andere factoren kunnen vergelijkbare symptomen geven. Een zorgverlener kan beoordelen of onderzoek nodig is om de oorzaak vast te stellen.

Wat zijn bacteriële darminfecties en hoe ontstaan ze?

Bij een bacteriële maag-darminfectie verstoren ziekteverwekkende bacteriën het spijsverteringskanaal. Niet alle bacteriën in de darmen zijn schadelijk. Besmetting kan plaatsvinden via voedsel of water, door contact tussen mensen of door blootstelling aan dieren. Sommige bacteriën maken toxinen; andere kunnen het darmslijmvlies binnendringen en ontsteking veroorzaken.

Voorbeelden van bacteriën die infecties kunnen veroorzaken zijn:

• Salmonella, Campylobacter, bepaalde pathogene E. coli, Shigella en Clostridioides difficile
• Helicobacter pylori is een bijzondere maagbacterie en geen typische oorzaak van een acute darminfectie

Hoe snel klachten ontstaan en hoe het ziekteverloop eruitziet, verschilt per bacterie, blootstelling en persoon.

Welke klachten kunnen bij een bacteriële darminfectie voorkomen?

Mogelijke klachten zijn diarree, buikkrampen of buikpijn, misselijkheid, braken, koorts en verminderde eetlust. De ernst en combinatie van klachten kunnen verschillen.

• Diarree, soms waterig en bij sommige infecties bloederig
• Buikkrampen of buikpijn
• Misselijkheid en braken
• Koorts en verminderde eetlust
• Een opgeblazen gevoel of veranderde stoelgang, als niet-specifieke klachten

Een darminfectie of darmontsteking kan diarree veroorzaken, maar diarree heeft veel mogelijke oorzaken. Ook een opgeblazen gevoel of een periode waarin diarree en verstopping elkaar afwisselen, toont op zichzelf niet aan dat er een bacteriële infectie is. Klachten overlappen tussen bacteriële, virale en parasitaire infecties en kunnen ook andere oorzaken hebben. Symptomen alleen stellen de verwekker dus niet vast. Zoek medische beoordeling bij bloed in de ontlasting.

Bacteriële, virale en parasitaire maag-darminfecties onderscheiden

Bacteriële, virale en parasitaire infecties kunnen allemaal diarree, buikkrampen en misselijkheid veroorzaken. Voorbeelden van bacteriële verwekkers zijn Salmonella, Campylobacter en bepaalde stammen van E. coli. De klachten alleen zijn onvoldoende om betrouwbaar te bepalen welke categorie de oorzaak is.

• Bacterieel: onder meer Salmonella, Campylobacter en bepaalde stammen van E. coli
• Viraal: kan vergelijkbare maag-darmklachten geven
• Parasitaire: kan eveneens klachten veroorzaken die overlappen met andere infecties
• Klachten alleen: onvoldoende om de verwekker betrouwbaar te bepalen

De mogelijke besmettingsbron, het klachtenpatroon en de duur kunnen soms aanwijzingen bieden, maar bewijzen de oorzaak niet. Een zorgverlener beoordeelt op basis van de voorgeschiedenis en klachten of klinisch ontlastingsonderzoek nodig is. Deze vergelijking is geen zelfdiagnosetest en vervangt geen medische beoordeling.

Wanneer is medische hulp nodig?

Neem snel contact op met een zorgverlener bij een van de volgende signalen:

• Bloed bij de ontlasting
• Hoge of aanhoudende koorts
• Tekenen van uitdroging, zoals duizeligheid, een droge mond of duidelijk minder plassen
• Ernstige of toenemende buikpijn
• Klachten die enkele dagen aanhouden zonder verbetering

Wees extra alert bij klachten bij zuigelingen, ouderen, zwangere personen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Een zorgverlener bepaalt of ontlastingsonderzoek, zoals een kweek of moleculaire test, passend is; niet iedereen heeft zo’n test nodig. Gebruik antibiotica niet op eigen initiatief: ze zijn niet altijd aangewezen en kunnen de darmmicrobiota beïnvloeden.

Besmettingsrisico beperken en verstandig herstellen

Algemene hygiënemaatregelen kunnen helpen om besmetting te beperken:

• Was je handen zorgvuldig
• Verhit gevogelte en eieren goed
• Houd rauw en bereid voedsel gescheiden
• Koel bederfelijke producten tijdig
• Wees op reis voorzichtig met onbehandeld water en rauw voedsel

Als je klachten hebt, is voldoende drinken belangrijk. Raadpleeg bij de alarmsignalen hierboven een zorgverlener. Antibiotica zijn niet geschikt voor iedere maag-darminfectie en horen alleen onder professionele begeleiding te worden gebruikt. Bij sommige mensen kunnen klachten na een infectie aanhouden; dat gebeurt niet bij iedereen en de oorzaak staat niet altijd vast.

Darmmicrobioom en de grenzen van microbioomtesten

De darmmicrobiota bestaat uit veel verschillende micro-organismen en verschilt van persoon tot persoon. De aanwezige microben kunnen mogelijk bijdragen aan weerstand tegen ziekteverwekkers die binnenkomen. Infecties en antibioticagebruik kunnen in verband staan met veranderingen in de darmgemeenschap; hoe die verandert of herstelt, verschilt per persoon.

Een microbioomtest kan patronen in de darmgemeenschap beschrijven, maar stelt geen actieve bacteriële infectie vast en bewijst niet dat een gevonden microbe klachten veroorzaakt. De uitslag hangt af van de context en vervangt geen medische beoordeling of gericht klinisch ontlastingsonderzoek. Een darmflora-test met voedingsadvies is geen test om een actieve infectie te diagnosticeren.

Wat microbioomtesten wel en niet kunnen vertellen

Een test kan informatie geven over de samenstelling van de darmgemeenschap op het moment van meten. Herhaalde metingen kunnen langdurige veranderingen in het darmmicrobioom volgen, maar zijn geen manier om een infectie te monitoren of te diagnosticeren. Resultaten zijn een momentopname en moeten in hun context worden geïnterpreteerd. Bij een vermoeden van een infectie is beoordeling door een zorgverlener leidend.