IBS-D: symptomen, diagnose en de rol van een ontlastingstest
IBS-D staat voor het prikkelbare darmsyndroom waarbij diarree de overheersende klacht is. Typisch zijn terugkerende buikpijn, een veranderde stoelgang en dunne of waterige ontlasting. IBS-D is niet hetzelfde als IBD, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Een arts stelt de diagnose op basis van je klachten, lichamelijk onderzoek en waar nodig aanvullend onderzoek. Een ontlastingstest kan soms helpen om andere oorzaken te onderzoeken, maar kan IBS-D op zichzelf niet aantonen.
Wat is IBS-D?
IBS-D is de Engelstalige afkorting van Irritable Bowel Syndrome with predominant diarrhoea. In het Nederlands wordt meestal gesproken over het prikkelbare darmsyndroom met diarree als voornaamste stoelgangspatroon. IBS wordt ook wel PDS genoemd.
Bij IBS is er geen aantoonbare structurele afwijking die de klachten volledig verklaart. De werking en gevoeligheid van de darm kunnen wel verstoord zijn. Klachten kunnen wisselen in ernst en kunnen worden beïnvloed door bijvoorbeeld voeding, stress, slaap, hormonen of een darminfectie. Dat betekent niet dat de klachten ingebeeld zijn.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Wat zijn de symptomen van IBS-D?
Veelvoorkomende klachten zijn:
- terugkerende buikpijn of buikkrampen;
- losse of waterige ontlasting;
- een plotselinge of dringende aandrang om naar het toilet te gaan;
- een verandering in de frequentie of vorm van de ontlasting;
- een opgeblazen gevoel en winderigheid;
- rommelende darmen;
- het gevoel dat de darm niet volledig is geleegd.
Bij sommige mensen vermindert de buikpijn na de stoelgang. Ook kunnen periodes met diarree worden afgewisseld met normale ontlasting of verstopping. Het klachtenpatroon alleen is echter niet genoeg om zelf IBS-D vast te stellen.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Is IBS hetzelfde als IBD?
Nee. IBS en IBD zijn verschillende aandoeningen. IBS, of PDS, is een functionele darmstoornis waarbij buikpijn en veranderingen in de stoelgang centraal staan. IBD is de Engelse verzamelnaam voor inflammatoire darmziekten, waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Bij IBD speelt een ontsteking in het maag-darmkanaal een belangrijke rol.
De klachten kunnen elkaar overlappen, bijvoorbeeld diarree en buikpijn. Bloed bij de ontlasting, koorts, onverklaard gewichtsverlies, nachtelijke klachten of duidelijke afwijkingen in bloed- of ontlastingsonderzoek passen minder goed bij een eenvoudige IBS-presentatie en zijn reden om medische beoordeling te zoeken.
Hoe wordt IBS-D vastgesteld?
Er bestaat geen enkele test die IBS-D bewijst. Een arts beoordeelt het gehele klachtenpatroon en kijkt of een andere verklaring waarschijnlijker is.
1. Bespreken van de klachten
De arts vraagt onder meer naar de duur en frequentie van de buikpijn, de vorm en frequentie van de ontlasting, mogelijke triggers, medicatie, voeding en eerdere infecties. Volgens de Rome IV-criteria gaat het bij IBS onder andere om terugkerende buikpijn gemiddeld minstens één dag per week in de afgelopen drie maanden, samenhangend met minimaal twee van de volgende kenmerken: relatie met de stoelgang, een verandering in de frequentie van de ontlasting of een verandering in de vorm van de ontlasting. De klachten moeten doorgaans minstens zes maanden eerder zijn begonnen. Een arts gebruikt deze criteria als hulpmiddel binnen de volledige beoordeling.
2. Andere oorzaken onderzoeken
Afhankelijk van je leeftijd, voorgeschiedenis en klachten kan een arts bloedonderzoek of ontlastingsonderzoek aanvragen. Mogelijke onderzoeken zijn bijvoorbeeld:
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →- bloedonderzoek naar onder andere bloedarmoede, coeliakie of ontstekingswaarden;
- fecaal calprotectine als aanwijzing voor ontsteking in de darm;
- onderzoek naar bepaalde bacteriën, parasieten of andere infectieuze oorzaken;
- aanvullend onderzoek, zoals een endoscopie, wanneer daar een medische aanleiding voor is.
Een normale uitslag maakt sommige oorzaken minder waarschijnlijk, maar de betekenis van een uitslag hangt altijd af van de klachten en de medische context.
3. Letten op alarmsymptomen
Neem contact op met een arts bij aanhoudende of verergerende klachten. Zoek met extra aandacht medische hulp bij bloed of zwarte ontlasting, koorts, onverklaard gewichtsverlies, nachtelijke diarree, herhaaldelijk braken, ernstige buikpijn, uitdroging of een nieuwe verandering in de stoelgang die niet overgaat. Ook bij een familiegeschiedenis van darmziekten kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Wat kan een ontlastingstest bij IBS-D betekenen?
Een ontlastingstest heeft verschillende mogelijke toepassingen, maar de juiste test hangt af van de vraag die een arts wil beantwoorden.
- Calprotectine: dit eiwit kan wijzen op ontstekingsactiviteit in de darm. Het kan helpen om een inflammatoire darmziekte minder waarschijnlijk te maken, maar een uitslag stelt geen diagnose en moet door een arts worden geïnterpreteerd.
- Onderzoek naar infecties: afhankelijk van de situatie kan de ontlasting worden onderzocht op bepaalde bacteriën, parasieten of andere ziekteverwekkers.
- Fecaal elastase: deze test kan informatie geven over de aanmaak van verteringsenzymen door de alvleesklier wanneer daar op basis van de klachten een aanleiding voor is.
- Microbioomanalyse: een commerciële of uitgebreide analyse kan informatie geven over de aanwezige micro-organismen. De uitslag kan de samenstelling van je microbioom op een bepaald moment beschrijven, maar er bestaat geen universeel microbioomprofiel waarmee IBS-D wordt vastgesteld. De test vervangt daarom geen medische diagnose of behandeling.
Bespreek vooraf met een zorgprofessional welke test zinvol is. Zelftesten kunnen beperkte informatie geven en een afwijkende uitslag betekent niet automatisch dat IBS-D, IBD of een infectie de oorzaak is.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Kan IBS-D veranderen in IBS-C?
Ja, het stoelgangspatroon kan in de loop van de tijd veranderen. Iemand met voornamelijk diarree kan later periodes met verstopping krijgen of een gemengd patroon ervaren. Dit wordt vaak aangeduid als IBS-M. Veranderingen kunnen samenhangen met voeding, stress, ziekte, hormonale factoren, medicatie of het natuurlijke verloop van de klachten. Een nieuwe of duidelijke verandering verdient bespreking met een arts, zeker als er alarmsymptomen zijn.
Wat kun je zelf bijhouden?
Een eenvoudig klachten- en stoelgangsdagboek kan een gesprek met een arts of diëtist ondersteunen. Noteer bijvoorbeeld:
- wanneer buikpijn en aandrang optreden;
- hoe vaak je ontlasting hebt en hoe de vorm ervan is;
- wat je hebt gegeten en gedronken;
- stress, slaap, menstruatie of ziekte;
- medicijnen, supplementen en eerdere veranderingen in je voedingspatroon.
Vermijd het langdurig schrappen van grote voedselgroepen zonder begeleiding. Een diëtist kan helpen om voedingspatronen zorgvuldig te beoordelen. Een tijdelijke aanpak met minder FODMAPs kan voor sommige mensen onderdeel zijn van begeleiding, maar is niet voor iedereen geschikt en hoort bij voorkeur stapsgewijs en onder deskundige begeleiding te gebeuren.
Veelgestelde vragen over IBS-D
Wat is IBS in de darmen?
IBS is het prikkelbare darmsyndroom, een aandoening waarbij terugkerende buikpijn samengaat met veranderingen in de stoelgang. Bij IBS-D is diarree het overheersende patroon. IBS is niet hetzelfde als IBD, waarbij een ontstekingsziekte van de darm aanwezig is.
Wat is de IBS-indicatie?
Met een IBS-indicatie wordt meestal bedoeld dat het klachtenpatroon past bij het prikkelbare darmsyndroom en dat andere oorzaken zijn meegewogen. Er is geen afzonderlijke bloed- of ontlastingstest die IBS bevestigt. Een arts beoordeelt de symptomen en bepaalt of aanvullend onderzoek nodig is.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Hoe weet ik of ik IBS-D heb?
Dat kun je niet betrouwbaar zelf vaststellen. Maak een afspraak met je huisarts of een andere bevoegde zorgprofessional als diarree en buikpijn terugkeren of je dagelijks leven beïnvloeden. De arts kan je klachten beoordelen en zo nodig onderzoek aanvragen.
Is een microbioomtest nuttig bij IBS-D?
Een microbioomtest kan informatie geven over de samenstelling van micro-organismen in een ontlastingsmonster. De klinische betekenis van veel gevonden verschillen is nog niet eenduidig. Gebruik zo'n test daarom niet als vervanging voor een medische beoordeling en bespreek de uitslag met een deskundige.
Kan IBS-D vanzelf overgaan?
De intensiteit van IBS-klachten kan wisselen en sommige mensen hebben langere periodes met weinig klachten. Bij aanhoudende, ernstige of veranderende diarree is het belangrijk om medische hulp te zoeken, zodat andere oorzaken niet worden gemist.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Neem contact op met een gekwalificeerde zorgprofessional bij aanhoudende, ernstige, verergerende of verontrustende klachten.