Postbiotica: wat doen ze en hoe ondersteunen ze je darmen?
Kort antwoord: postbiotica zijn niet-levende stoffen of bestanddelen van micro-organismen die mogelijk een gezondheidsvoordeel hebben. Ze kunnen ontstaan wanneer darmbacteriën voedingsvezels afbreken. Voorbeelden van stoffen die met deze activiteit samenhangen zijn korte-keten-vetzuren, zoals butyraat. Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende vezels ondersteunt de omstandigheden waarin je darmmicroben zulke stoffen kunnen vormen.
In dit artikel lees je wat postbiotica doen, wat het verschil is met prebiotica en probiotica, welke voeding kan helpen en waar je op let bij een postbioticum-supplement.
Wat zijn postbiotica?
Postbiotica zijn volgens de gangbare wetenschappelijke definitie een bereiding van niet-levende micro-organismen en/of onderdelen daarvan die, in een geschikte hoeveelheid, mogelijk een gezondheidsvoordeel oplevert. Het gaat dus niet simpelweg om elke stof die een bacterie maakt. Sommige bacteriële metabolieten, zoals korte-keten-vetzuren, worden wel vaak in gesprekken over postbiotica genoemd.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
In je darmen breken micro-organismen onder andere voedingsvezels af. Daarbij ontstaan verschillende metabolieten. De samenstelling en hoeveelheid daarvan hangen onder meer samen met je voeding, je darmmicrobioom en de manier waarop je lichaam reageert. Daarom is het te stellig om te zeggen dat één voedingsmiddel bij iedereen dezelfde hoeveelheid postbiotica oplevert.
Wat doen postbiotica?
Postbiotica kunnen verschillende processen in en rond de darm beïnvloeden. Onderzoek richt zich onder meer op de volgende mogelijke functies:
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
- Darmbarrière: butyraat en andere korte-keten-vetzuren kunnen als energiebron dienen voor bepaalde cellen van de darmwand. Dat kan bijdragen aan het normaal functioneren van de barrièrefunctie.
- Communicatie met het immuunsysteem: bacteriële stoffen kunnen signalen afgeven aan cellen in de darm en zo mogelijk bijdragen aan een evenwichtige immuunreactie.
- Darmomgeving: metabolieten beïnvloeden onder andere de zuurgraad en de beschikbaarheid van voedingsstoffen in de darm. Dat kan gevolgen hebben voor de samenstelling en activiteit van het microbioom.
Deze mogelijke effecten betekenen niet dat postbiotica een ziekte voorkomen of behandelen. De uitkomst kan verschillen per stof, product, dosis en persoon.
Prebiotica, probiotica en postbiotica: wat is het verschil?
De termen lijken op elkaar, maar verwijzen naar verschillende dingen:
- Prebiotica: voedingsstoffen, meestal bepaalde vezels, die selectief door micro-organismen worden gebruikt en zo mogelijk een gezondheidsvoordeel ondersteunen.
- Probiotica: levende micro-organismen die, wanneer ze in een geschikte hoeveelheid worden gebruikt, mogelijk een gezondheidsvoordeel hebben. Het effect is stam- en productafhankelijk.
- Postbiotica: niet-levende micro-organismen of onderdelen daarvan in een bereiding die mogelijk een gezondheidsvoordeel oplevert.
Een eenvoudig voorbeeld: vezels uit voeding kunnen als substraat dienen voor darmbacteriën. Tijdens de afbraak ontstaan metabolieten. Dat betekent echter niet dat prebiotica, probiotica en postbiotica automatisch uitwisselbaar zijn of hetzelfde effect hebben.
Welke voeding ondersteunt de aanmaak?
Postbiotica zitten niet in een vaste lijst voedingsmiddelen die voor iedereen hetzelfde werkt. Je kunt wel de productie van bacteriële metabolieten ondersteunen door regelmatig verschillende soorten vezelrijke voeding te eten:
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →- groenten, zoals ui, knoflook, prei, wortel en broccoli;
- fruit, zoals banaan, appel en bessen;
- peulvruchten, zoals linzen, kikkererwten en bonen;
- volkorenproducten, haver, noten en zaden;
- gekoelde aardappelen of rijst, die relatief meer resistent zetmeel kunnen bevatten.
Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi kunnen passen binnen een gevarieerd eetpatroon. Ze zijn niet automatisch postbiotica en bevatten niet allemaal levende micro-organismen in dezelfde hoeveelheid. Kies bij voorkeur producten die je goed verdraagt en let bij gefermenteerde groenten op het zoutgehalte.
Praktisch opbouwen
- Voeg dagelijks stap voor stap een extra portie groente, fruit, peulvruchten of volkorenproducten toe.
- Wissel verschillende vezelbronnen af in plaats van steeds hetzelfde product te eten.
- Drink voldoende en houd rekening met je eigen tolerantie; een snelle vezelverhoging kan tijdelijk een opgeblazen gevoel of winderigheid geven.
- Verminder de hoeveelheid tijdelijk als klachten duidelijk toenemen en bespreek aanhoudende klachten met een zorgprofessional.
Is een postbioticum-supplement nodig?
Voor de meeste mensen is een gevarieerd voedingspatroon de eerste basis. Een supplement is niet automatisch beter dan voeding en de term postbioticum kan verschillende soorten producten omvatten. Kijk daarom kritisch naar:
- de precieze stof of bereiding en de hoeveelheid per dosering;
- de kwaliteit, herkomst, houdbaarheid en onafhankelijke kwaliteitscontrole;
- de onderbouwing voor het specifieke product, niet alleen voor een vergelijkbare stof;
- duidelijke gebruiksinstructies, waarschuwingen en etikettering;
- gezondheidsclaims die niet overdreven of absoluut zijn.
Volg de aanwijzingen op het etiket en neem niet meer dan de aanbevolen hoeveelheid. Bespreek een supplement eerst met een arts, apotheker of andere bevoegde zorgprofessional als je zwanger bent, borstvoeding geeft, een medische aandoening hebt, een verzwakt immuunsysteem hebt, medicatie gebruikt of het supplement aan een kind wilt geven.
Wat is de beste postbiotica?
Er is niet één beste postbioticum voor iedereen. De juiste keuze hangt af van het type product, de samenstelling, de kwaliteit en het doel waarvoor het onderzocht is. Een product dat in onderzoek is gebruikt, is bovendien niet automatisch geschikt voor elke persoon of situatie. Laat je bij twijfel adviseren door een bevoegde zorgprofessional en wees voorzichtig met producten die een snelle oplossing of behandeling van klachten beloven.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Is de werking van probiotica wetenschappelijk bewezen?
Voor sommige specifieke probioticastammen en toepassingen is onderzoek beschikbaar, maar de resultaten zijn niet voor alle producten, stammen of klachten hetzelfde. Probiotica zijn daarom geen uniforme productgroep. De mogelijke werking hangt af van de stam, de hoeveelheid, de duur van gebruik en de persoon. Wetenschappelijke onderbouwing voor één probioticum kan niet zonder meer worden doorgetrokken naar een ander product. Bespreek gebruik bij aanhoudende of ernstige klachten met een zorgprofessional.
Zijn postbiotica veilig?
Omdat postbiotica niet-levend zijn, hebben ze andere eigenschappen dan levende probiotica. Dat betekent niet dat elk product voor iedereen zonder risico is. Mogelijke bijwerkingen, zoals maag-darmklachten, kunnen afhangen van de samenstelling en hoeveelheid. Stop niet met voorgeschreven behandeling en gebruik een supplement niet als vervanging voor medische zorg.
Neem contact op met een arts bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten, of bij alarmsymptomen zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende koorts of hevige buikpijn.
Veelgestelde vragen over postbiotica
Wat doet postbiotica?
Postbiotica kunnen processen rond de darmbarrière en de communicatie tussen darmmicroben en het lichaam beïnvloeden. Sommige bacteriële metabolieten, zoals korte-keten-vetzuren, kunnen bijdragen aan een normale darmfunctie. Het effect hangt af van de specifieke stof of bereiding en is geen garantie op een gezondheidsuitkomst.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Wat is het verschil tussen pre-, pro- en postbiotica?
Prebiotica zijn voedingsstoffen die bepaalde micro-organismen kunnen gebruiken, probiotica zijn geselecteerde levende micro-organismen en postbiotica zijn niet-levende micro-organismen of onderdelen daarvan in een bereiding. Ze hebben dus verschillende definities en zijn niet automatisch onderling vervangbaar.
Wat is de beste postbiotica?
Er bestaat geen universeel beste keuze. Beoordeel de precieze samenstelling, dosering, kwaliteit en onderbouwing van het specifieke product. Voor de algemene darmgezondheid blijft gevarieerde, vezelrijke voeding een belangrijke basis.
Is de werking van probiotica wetenschappelijk bewezen?
Er is onderzoek naar bepaalde probioticastammen en specifieke toepassingen, maar de resultaten verschillen per stam, product en persoon. Je kunt daarom niet stellen dat alle probiotica hetzelfde werken. Vraag medisch advies bij klachten of twijfel over gebruik.
Samenvatting
Postbiotica zijn een diverse groep niet-levende microbiële bereidingen en verwante bacteriële stoffen. Ze kunnen de darmfunctie mogelijk ondersteunen, maar zijn geen wondermiddel en vervangen geen medische behandeling. Eet gevarieerd, bouw vezels geleidelijk op en beoordeel supplementen kritisch. Laat aanhoudende of zorgwekkende klachten altijd door een bevoegde zorgprofessional beoordelen.