Op welke leeftijd begint IBD meestal? Symptomen en uitleg
IBD begint meestal tussen het 15e en 35e levensjaar. Er is daarnaast een kleinere tweede piek tussen ongeveer 50 en 70 jaar. Toch kunnen de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa op elke leeftijd ontstaan, ook bij kinderen en ouderen. Aanhoudende diarree, bloed bij de ontlasting, buikpijn, vermoeidheid of onbedoeld gewichtsverlies verdienen medische beoordeling. Hieronder lees je hoe IBD zich per leeftijd kan presenteren, welke symptomen belangrijk zijn en wat je zelf veilig kunt doen.
Wat is IBD?
IBD staat voor inflammatory bowel disease, in het Nederlands inflammatoire darmziekte. Het is een verzamelnaam voor chronische ontstekingsziekten van het spijsverteringskanaal. De twee bekendste vormen zijn:
- De ziekte van Crohn: kan elk deel van het spijsverteringskanaal aantasten, van de mond tot de anus. De ontsteking kan dieper in de darmwand zitten en komt vaak onderbroken voor.
- Colitis ulcerosa: treft de dikke darm en begint meestal in de endeldarm. De ontsteking bevindt zich vooral in de binnenste laag van de darmwand.
IBD is iets anders dan het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). Bij IBD is sprake van een ontstekingsziekte die door een arts onderzocht en behandeld moet worden. Klachten alleen zijn niet voldoende om zelf een diagnose te stellen.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Op welke leeftijd begint IBD meestal?
De meeste mensen krijgen klachten of worden gediagnosticeerd tussen 15 en 35 jaar. In veel onderzoeken wordt ook een tweede, kleinere leeftijdspiek gezien tussen ongeveer 50 en 70 jaar. Deze leeftijdsgrenzen zijn gemiddelden en geen vaste regels: IBD kan op ieder moment in het leven beginnen.
De eerste klachten ontstaan bovendien niet altijd op hetzelfde moment als de diagnose. Symptomen kunnen geleidelijk toenemen of afwisselen met rustige periodes. Daardoor kan het soms enige tijd duren voordat duidelijk is wat er aan de hand is. Bij kinderen en jongeren kunnen buikklachten bijvoorbeeld samengaan met vermoeidheid, gewichtsverlies, groeivertraging of een vertraagde puberteit.
Waarom zijn er verschillende leeftijdspieken?
Er is niet één oorzaak die verklaart waarom IBD op bepaalde leeftijden vaker wordt vastgesteld. Waarschijnlijk spelen genetische aanleg, het afweersysteem, omgevingsfactoren, leefstijl en het darmmicrobioom samen een rol. De factoren die bij een jongere volwassene meespelen, hoeven niet dezelfde te zijn als bij iemand die op latere leeftijd klachten krijgt.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
IBD bij jongeren en jongvolwassenen
In deze levensfase veranderen onder meer leefomgeving, voedingspatroon, stressbelasting en slaapritme. Zulke factoren kunnen invloed hebben op klachten en welzijn, maar ze zijn niet op zichzelf een bewezen oorzaak van IBD. Bij kinderen en jongeren letten zorgverleners extra op groei, ontwikkeling, voedingstoestand en schoolverzuim.
IBD op latere leeftijd
Ook na het 50e jaar kan IBD ontstaan. Bij oudere volwassenen lijken de klachten soms op andere darmproblemen en kunnen meerdere aandoeningen of medicijnen tegelijk een rol spelen. Niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's), zoals ibuprofen, kunnen bij sommige mensen darmklachten verergeren. Bespreek terugkerende klachten en medicijngebruik daarom met een arts en stop niet zelf met voorgeschreven medicatie.
Verschilt de beginleeftijd tussen Crohn en colitis ulcerosa?
Gemiddeld wordt de ziekte van Crohn relatief vaker op jongere leeftijd vastgesteld, terwijl colitis ulcerosa ook op latere leeftijd voorkomt. Dit zijn groepsgemiddelden en ze voorspellen niet wat er bij een individu gebeurt. Zowel Crohn als colitis ulcerosa kan bij kinderen, volwassenen en ouderen voorkomen.
Welke symptomen van IBD zijn belangrijk?
De klachten verschillen per persoon en hangen onder meer af van de plaats en ernst van de ontsteking. Mogelijke symptomen van IBD zijn:
- aanhoudende of terugkerende diarree;
- bloed of slijm bij de ontlasting;
- buikpijn of buikkrampen;
- plotselinge aandrang of het gevoel dat de ontlasting niet volledig komt;
- vermoeidheid of een ziek gevoel;
- onbedoeld gewichtsverlies;
- koorts zonder duidelijke verklaring;
- bij kinderen: minder goed groeien of een vertraagde puberteit.
Deze symptomen kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals een darminfectie, coeliakie of PDS. Bloed bij de ontlasting, aanhoudende diarree of onverklaard gewichtsverlies moet je niet zelf proberen te verklaren. Neem hiervoor contact op met je huisarts.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Hoe wordt IBD onderzocht?
Een arts bespreekt je klachten, medische voorgeschiedenis en familiegeschiedenis. Vaak volgen bloed- en ontlastingsonderzoeken. Afhankelijk van de uitkomsten kan een verwijzing naar een maag-darm-leverarts nodig zijn. Een coloscopie of andere endoscopie met weefselmonsters kan helpen om de diagnose te bevestigen en andere oorzaken uit te sluiten. Een darmmicrobioomtest kan een medische diagnose niet stellen en vervangt deze onderzoeken niet.
Welke rol speelt het darmmicrobioom?
Het darmmicrobioom bestaat uit bacteriën en andere micro-organismen die in het maag-darmkanaal leven. Bij mensen met IBD worden in onderzoek regelmatig verschillen in de samenstelling van het microbioom gezien, zoals een lagere diversiteit of veranderingen in bacteriën die korte-keten-vetzuren produceren. Dit wordt vaak dysbiose genoemd.
Zo'n verband betekent niet dat een verstoord microbioom de enige oorzaak van IBD is of dat het herstellen ervan de ziekte geneest. IBD ontstaat waarschijnlijk door een complex samenspel van aanleg, afweer, omgeving en micro-organismen. Gebruik de uitslag van een microbioomtest daarom niet om medische zorg of voorgeschreven behandeling te vervangen.
Wat mag je niet eten bij colitis ulcerosa?
Er bestaat geen algemeen voedingsmiddel dat iedereen met colitis ulcerosa moet vermijden. Wat klachten uitlokt, verschilt per persoon en kan tijdens een opvlamming anders zijn dan in een rustige periode. Houd eventueel een eenvoudig voedings- en klachtendagboek bij en bespreek opvallende patronen met je arts of een gespecialiseerde diëtist.
Ga niet zonder begeleiding hele voedselgroepen schrappen. Let bij diarree extra op voldoende vocht en vraag hulp wanneer eten, drinken of je gewicht een probleem wordt. Een diëtist kan rekening houden met voedingsbehoeften, tekorten en jouw behandeling. Voeding kan klachten beïnvloeden, maar is geen vervanging voor medische behandeling van colitis ulcerosa.
Is colitis ulcerosa een zware ziekte?
Colitis ulcerosa is een chronische aandoening die mild, matig of ernstig kan verlopen. De ernst verschilt per persoon en kan in de loop van de tijd veranderen. Klachten kunnen de kwaliteit van leven beïnvloeden, maar met passende begeleiding en behandeling kunnen veel mensen hun dagelijks leven blijven leiden. Een arts beoordeelt de activiteit van de ziekte en bespreekt welke behandeling en controles nodig zijn.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Kan colitis ulcerosa kanker worden?
Colitis ulcerosa verandert niet automatisch in kanker. Bij langdurige en uitgebreide ontsteking van de dikke darm kan het risico op darmkanker wel hoger zijn dan gemiddeld. Dat risico hangt onder andere samen met de duur, uitgebreidheid en activiteit van de ontsteking en met familiegeschiedenis. Daarom kunnen regelmatige controles belangrijk zijn. Bespreek met je maag-darm-leverarts welk controleschema voor jou geldt.
Welke factoren kunnen het risico op IBD beïnvloeden?
IBD heeft geen enkele oorzaak die je zelf volledig kunt voorkomen. Factoren die met IBD in verband worden gebracht zijn onder andere:
- Erfelijke aanleg: een eerstegraads familielid met IBD kan de kans verhogen.
- Roken: roken is in verband gebracht met een hoger risico op de ziekte van Crohn en kan het verloop beïnvloeden. Stoppen met roken is belangrijk voor de algemene gezondheid.
- Medicijnen: NSAID's kunnen bij sommige mensen darmklachten verergeren.
- Leefomgeving en voeding: een voedingspatroon met weinig variatie en veel sterk bewerkte producten wordt in onderzoek met gezondheidseffecten in verband gebracht, maar voeding alleen verklaart of veroorzaakt IBD niet.
Wat kun je zelf doen voor je darmgezondheid?
Algemene gewoonten kunnen je gezondheid en dagelijks welzijn ondersteunen, maar voorkomen of genezen IBD niet. Je kunt:
- gevarieerd eten en, als je dit goed verdraagt, voldoende vezels gebruiken;
- voldoende drinken;
- regelmatig bewegen binnen je mogelijkheden;
- niet roken en hulp zoeken om te stoppen;
- voldoende slapen en manieren zoeken om met stress om te gaan;
- medische controles en het behandelplan volgen;
- voedingsaanpassingen bespreken met een arts of diëtist, vooral bij een opvlamming.
Wanneer moet je contact opnemen met een arts?
Maak een afspraak met je huisarts bij terugkerende of aanhoudende diarree, bloed of slijm bij de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies, langdurige buikpijn, koorts of opvallende vermoeidheid. Zoek met spoed medische hulp bij hevige buikpijn, veel bloedverlies, aanhoudend braken, ernstige uitdroging, sufheid of een snel verslechterende toestand. Bij kinderen zijn groeivertraging, gewichtsverlies en langdurige vermoeidheid redenen om laagdrempelig medisch advies te vragen.
Veelgestelde vragen over IBD en colitis ulcerosa
Wat zijn symptomen van colitis ulcerosa?
Veelvoorkomende symptomen zijn diarree, bloed of slijm bij de ontlasting, aandrang, buikpijn en vermoeidheid. De klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Alleen onderzoek door een arts kan uitwijzen of sprake is van colitis ulcerosa.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Wat mag je niet eten bij colitis?
Er is geen lijst met voedingsmiddelen die voor iedereen verboden is. Houd rekening met je eigen tolerantie, vermijd geen grote voedselgroepen zonder begeleiding en bespreek aanhoudende klachten met een arts of diëtist.
Is colitis ulcerosa een zware ziekte?
De ernst varieert. Colitis ulcerosa kan een grote invloed hebben, maar een passende medische behandeling en controle kunnen helpen om de ziekte te begeleiden. Bespreek veranderingen in klachten altijd met je behandelaar.
Kan colitis ulcerosa kanker worden?
Colitis ulcerosa leidt niet automatisch tot kanker. Bij langdurige, uitgebreide ontsteking kan het risico op darmkanker verhoogd zijn. Daarom kunnen periodieke controles en een goede opvolging van medische adviezen belangrijk zijn.
Hoe weet ik of ik IBD heb?
Een arts stelt IBD vast op basis van je klachten, onderzoek en soms endoscopie met biopten. Een thuistest of microbioomtest kan een medische diagnose niet vervangen.
Belangrijkste punten
- IBD begint het vaakst tussen 15 en 35 jaar, met daarnaast een kleinere piek rond 50 tot 70 jaar.
- De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa kunnen op elke leeftijd ontstaan.
- Bloed bij de ontlasting, aanhoudende diarree, gewichtsverlies en groeiproblemen vragen om medisch advies.
- Er bestaat geen universeel dieet voor colitis ulcerosa.
- Het darmmicrobioom hangt samen met IBD, maar een microbioomtest stelt geen diagnose en geneest de ziekte niet.
Meer inzicht in je darmgezondheid
Wil je meer leren over je persoonlijke darmmicrobioom? InnerBuddies biedt een darmflora-testkit met voedingsadvies. Zie de resultaten als algemene informatie over je darmmicrobioom, niet als medische diagnose of behandeladvies. Bespreek gezondheidsklachten altijd met een gekwalificeerde zorgverlener.