Kan IBS hoog calprotectine veroorzaken? Uitleg over de test

Kort antwoord: Nee, het prikkelbaredarmsyndroom (PDS of IBS) veroorzaakt doorgaans geen hoog calprotectine. Calprotectine is een ontstekingsmarker die in de ontlasting wordt gemeten. Omdat IBS een functionele aandoening is zonder weefselontsteking, blijven de waarden meestal normaal. Een duidelijk verhoogde uitslag wijst eerder op een ontsteking in de darm, zoals bij IBD (ziekte van Crohn of colitis ulcerosa), of op een andere medische oorzaak. Dit artikel legt uit wat de test betekent, hoe je de uitslag interpreteert en welke vervolgstappen je kunt nemen.

Wat is fecale calprotectine en waarom wordt het gemeten?

Fecale calprotectine is een eiwit dat vrijkomt uit witte bloedcellen (neutrofielen) bij ontsteking van het darmslijmvlies. Door de hoeveelheid in de ontlasting te meten, kan een arts een indruk krijgen van de mate van ontsteking in de darm. Het is een niet-invasieve test die vaak wordt gebruikt om onderscheid te maken tussen functionele darmklachten (zoals IBS) en actieve ontstekingsziekten (zoals IBD). De test helpt een ontsteking uit te sluiten en wordt vaak ingezet voordat verder onderzoek, zoals een endoscopie, wordt overwogen.

Kan fecale calprotectine het prikkelbare darmsyndroom (IBS) detecteren?

Nee, fecale calprotectine kan IBS niet detecteren. De test meet ontsteking, niet de functionele afwijkingen die kenmerkend zijn voor IBS. IBS wordt gediagnosticeerd op basis van symptomen en het uitsluiten van andere aandoeningen. Een normale calprotectinewaarde maakt actieve IBD onwaarschijnlijk, wat kan helpen bij het stellen van de diagnose IBS. Een verhoogde waarde wijst daarentegen op een mogelijke ontsteking. Dat is niet typisch voor IBS en vraagt om verder medisch onderzoek.

IBS vs IBD: het verschil in één oogopslag

IBS en IBD kunnen overlappende symptomen hebben, zoals buikpijn, diarree en een opgeblazen gevoel. Toch is het verschil fundamenteel:

• IBS (prikkelbaredarmsyndroom): een functionele stoornis – de darm werkt anders, maar er is geen ontsteking of weefselschade. Calprotectine is meestal normaal.
• IBD (inflammatoire darmziekte): een chronische ontsteking van de darmwand, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Calprotectine is vaak verhoogd.

Een normale calprotectineuitslag maakt actieve IBD onwaarschijnlijk, wat geruststellend kan zijn bij de diagnose IBS. Een verhoogde uitslag is een signaal dat vraagt om medische evaluatie.

Hoe interpreteer je je calprotectinewaarden?

De referentiewaarden kunnen per laboratorium verschillen, maar voor volwassenen worden vaak deze richtlijnen gebruikt:

• Normaal (meestal <50 µg/g): past bij een functionele aandoening zoals IBS. Geen aanwijzing voor actieve ontsteking.
• Grenswaarde (50–200 µg/g): niet eenduidig; kan wijzen op lichte irritatie, medicijngebruik (bijvoorbeeld NSAID's) of een recente infectie. De arts adviseert vaak een herhalingstest.
• Duidelijk verhoogd (>200–250 µg/g): sterke aanwijzing voor een inflammatoire oorzaak, zoals IBD, een infectie of microscopische colitis. Vervolgonderzoek is noodzakelijk.

Wat te doen bij een verhoogde calprotectine?

Een verhoogde calprotectinewaarde is geen diagnose, maar een signaal. Neem altijd contact op met je huisarts of specialist. De arts zal de uitslag samen met je klachten, medicatie en medische voorgeschiedenis beoordelen. Mogelijke vervolgstappen zijn:

• Herhaling van de test na enkele weken.
• Bloedonderzoek (bijvoorbeeld CRP, BSE, ijzerstatus).
• Ontlastingskweek op bacteriën of parasieten.
• Endoscopie (colonoscopie of gastroscopie) om de darmwand te beoordelen.

Wanneer moet je direct medische hulp zoeken? Bij alarmsymptomen zoals onverklaarbaar gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting, aanhoudende koorts, hevige nachtelijke buikpijn of diarree, of een familielid met IBD of darmkanker. Ook bij een aanhoudend verhoogde calprotectine zonder alarmsymptomen is medisch advies nodig.

Kan IBS dan toch een lichte stijging geven?

In zeldzame gevallen kunnen bij IBS licht verhoogde waarden in het grenswaardegebied voorkomen. Dit is niet typerend voor IBS zelf. Mogelijke verklaringen zijn:

• Een recente darminfectie.
• Gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's).
• Niet-specifieke irritatie van het slijmvlies (bijvoorbeeld bij microscopische colitis).

Bij een grenswaarde zal de arts vaak adviseren de test na enkele weken te herhalen om te zien of de waarde normaliseert.

Wat als je calprotectine normaal is, maar je houdt klachten?

Als je calprotectine normaal is en je hebt aanhoudende IBS-achtige klachten, kan een verstoord darmmicrobioom (dysbiose) een rol spelen. Dysbiose kan bijdragen aan gasvorming, een opgeblazen gevoel en onregelmatige stoelgang. Microbioomonderzoek, zoals de InnerBuddies darmflora-test, kan inzicht geven in de samenstelling van je darmbacteriën. Deze informatie is educatief en kan, onder begeleiding van een professional, helpen bij het maken van gepersonaliseerde aanpassingen in voeding en leefstijl. Het vervangt nooit medisch onderzoek bij verdenking op ontsteking.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan fecale calprotectine IBS detecteren?

Nee, fecale calprotectine meet ontsteking, niet IBS. De test wordt gebruikt om IBD uit te sluiten. IBS wordt gediagnosticeerd op basis van symptomen en het uitsluiten van andere aandoeningen.

Wat betekent een hoge calprotectinewaarde?

Een hoge waarde wijst meestal op een ontsteking in de darm, zoals bij IBD (ziekte van Crohn of colitis ulcerosa), een infectie of microscopische colitis. Overleg met je arts voor verder onderzoek.

Kan stress calprotectine verhogen?

Stress kan IBS-symptomen verergeren, maar leidt niet direct tot een verhoging van calprotectine. De test meet alleen ontstekingsactiviteit, niet stress.

Hoe betrouwbaar is de calprotectinetest?

De test is zeer betrouwbaar om een actieve ontsteking uit te sluiten. Een normale waarde maakt IBD zeer onwaarschijnlijk. Een verhoogde waarde is een sterke aanwijzing, maar moet altijd in combinatie met andere onderzoeken worden beoordeeld.

Wat moet ik doen als mijn calprotectine verhoogd is?

Neem contact op met je huisarts. Bespreek de uitslag samen met je klachten en medicatie. Vaak wordt een herhalingstest of aanvullend onderzoek geadviseerd.

Conclusie

Calprotectine is een waardevolle marker om onderscheid te maken tussen IBS (functioneel) en ontstekingsaandoeningen (IBD). Bij IBS is de waarde meestal normaal. Een duidelijke verhoging is een signaal om medisch advies in te winnen. Bij aanhoudende klachten en normale ontstekingswaarden kan inzicht in het darmmicrobioom helpen om gerichte leefstijlaanpassingen te maken voor meer comfort.