MRSA uitleg: wat is het, symptomen, besmetting en behandeling
MRSA staat voor meticilline-resistente Staphylococcus aureus: een variant van de huidbacterie Staphylococcus aureus die niet meer reageert op standaardantibiotica zoals penicilline en methicilline. Voor gezonde mensen is de bacterie meestal ongevaarlijk, maar in ziekenhuizen en verpleeghuizen kan MRSA moeilijk behandelbare infecties veroorzaken. Op deze pagina lees je wat MRSA is, welke symptomen erbij horen, hoe besmetting verloopt en wat je zelf kunt doen.
Veel mensen dragen Staphylococcus aureus onschuldig bij zich op de huid of in de neus, zonder klachten (dragerschap). Pas als de bacterie via een wondje of medische ingreep het lichaam binnendringt, kan een infectie ontstaan. Het verschil tussen een gewone stafylokok en MRSA zit dus niet in de klachten, maar in de behandeling.
Wat is MRSA?
MRSA is een Staphylococcus aureus-bacterie die resistent is geworden tegen meticilline en de meeste andere bètalactam-antibiotica. Die resistentie wordt veroorzaakt door het mecA-gen: een stukje erfelijk materiaal dat de bacterie beschermt tegen deze medicijnen. Omdat MRSA zich relatief makkelijk verspreidt in zorginstellingen waar veel antibiotica worden gebruikt, wordt de bacterie ook wel de ziekenhuisbacterie genoemd.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Wat is de oorzaak van MRSA?
De antibioticumresistentie is ontstaan door intensief en langdurig antibioticagebruik, vooral in ziekenhuizen en de veehouderij. Bacteriën die het mecA-gen bezitten, overleven deze medicijnen en krijgen zo de kans zich te verspreiden. De oorzaak van een MRSA-infectie zelf is meestal dat de bacterie via een wondje, operatiewond of medische ingreep het lichaam binnendringt.
Wat is het verschil tussen Staphylococcus aureus en MRSA?
Staphylococcus aureus is de bacteriesoort; MRSA is een resistente variant daarvan. De symptomen zijn gelijk, maar een MRSA-infectie reageert niet op standaardantibiotica en vraagt om zogenaamde reservemiddelen. Daarom screenen ziekenhuizen patiënten met een verhoogd risico op dragerschap, bijvoorbeeld na een recente ziekenhuisopname in het buitenland of intensief veecontact.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Hoe gevaarlijk is Staphylococcus aureus?
Voor gezonde mensen is Staphylococcus aureus meestal niet gevaarlijk en veroorzaakt hooguit een oppervlakkige huidinfectie. Het gevaar neemt toe als de bacterie via wonden of medische hulpmiddelen dieper het lichaam binnendringt, en bij mensen met een verminderde afweer. Bij MRSA kan een infectie bovendien langer duren en ernstiger verlopen, omdat veel gangbare antibiotica niet werken.
Wie loopt een verhoogd risico?
- Mensen met een verzwakt immuunsysteem, bijvoorbeeld door chemotherapie of na een orgaantransplantatie.
- Patiënten met open wonden, operatiewonden of brandwonden.
- Mensen met medische hulpmiddelen zoals katheters of infuuslijnen.
- Ouderen en bewoners van verpleeghuizen.
- Patiënten die regelmatig of langdurig in een ziekenhuis verblijven.
Welke infecties kan Staphylococcus aureus veroorzaken?
- Huidinfecties, zoals steenpuisten, abcessen, krentenbaard (impetigo) en cellulitis.
- Wondinfecties na een operatie of verwonding.
- Voedselvergiftiging, als de bacterie zich in vooral eiwitrijk voedsel heeft vermenigvuldigd.
- Bloedbaaninfectie (bacteriëmie), een ernstige aandoening die snel behandeld moet worden.
- Longontsteking, vooral bij beademde patiënten.
- Toxisch shocksyndroom, zeldzaam maar ernstig.
Symptomen van MRSA en stafylokokkeninfecties
De symptomen hangen af van waar in het lichaam de infectie zit. Meestal begint het met een lokale huidinfectie: een rode, gezwollen en pijnlijke plek, vaak gevuld met pus. Verspreidt de bacterie zich naar de bloedbaan of de longen, dan ontstaan koorts, koude rillingen en een algemeen ziekelijk gevoel. Alleen een arts kan met een kweek vaststellen of het om MRSA gaat.
Huid- en wekedeleninfecties (meest voorkomend)
- Krentenbaard (impetigo): blaasjes die openbarsten en honinggele korsten vormen, vaak rond de mond of neus.
- Steenpuisten (furunkels): pijnlijke, rode bulten gevuld met pus.
- Abcessen: onderhuidse ophoping van pus met zwelling, roodheid en warmte.
- Cellulitis: een diepere, rode, warme en pijnlijke huidontsteking, soms met koorts.
- Folliculitis: ontstoken haarzakjes die op puistjes lijken.
- Etterige wonden die traag genezen.
Wondinfecties
- Toenemende roodheid, zwelling en pus rond een snij- of operatiewond.
- Een wond die niet geneest of juist verslechtert.
- Koorts en een algemeen ziek gevoel.
Systemische infecties (bloedbaan, longen en gewrichten)
- Bloedbaaninfectie (SAB): hoge koorts, koude rillingen, snelle ademhaling, lage bloeddruk en verwardheid.
- Longontsteking: hoesten, benauwdheid, koorts en rillingen.
- Gewrichtsinfectie: een pijnlijk, gezwollen en warm gewricht, vaak met koorts.
- Algemene verschijnselen: griepachtige klachten, nachtzweten, ernstige vermoeidheid en gewrichtspijn.
Zijn de symptomen van MRSA anders?
Nee. Een MRSA-infectie geeft dezelfde verschijnselen als een infectie met een gewone stafylokok. Het verschil zit in de behandeling: MRSA reageert niet op de standaardantibiotica, waardoor een infectie langer kan aanhouden als niet tijdig het juiste middel wordt ingezet. Weet je dat je drager bent, of heb je recent contact gehad met iemand met MRSA? Meld dit dan altijd bij de huisarts of in het ziekenhuis.
Wanneer naar de dokter?
Neem contact op met je huisarts, of bel bij ernstige klachten direct de huisartsenpost of de spoedeisende hulp, bij:
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →- koorts boven 39 °C met koude rillingen;
- een wond die rood, warm en pijnlijk wordt en pus afgeeft;
- snel verergerende klachten of benauwdheid;
- verwardheid, ernstige vermoeidheid of nachtzweten;
- een huidinfectie als je een verzwakte afweer hebt of recent in het ziekenhuis bent opgenomen.
Hoe raak je besmet met Staphylococcus aureus?
Besmetting gebeurt vooral via direct huidcontact met een drager of met iemand die een geïnfecteerde wond heeft, of via indirect contact met besmette voorwerpen en handen. De kans is groter in omgevingen waar mensen dicht op elkaar leven en waar veel antibiotica worden gebruikt, zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen, sportclubs en gevangenissen.
- Gedeelde handdoeken, scheermesjes, kleding of sportuitrusting.
- Besmette oppervlakken in kleedkamers, sportscholen of zorginstellingen.
- Handen van zorgverleners of familieleden; daarom is handhygiëne zo belangrijk.
- Intensief contact met vee, zoals varkens en kalveren: in Nederland is vee-MRSA een bekende variant die vooral voorkomt bij varkenshouders en hun gezinnen.
Dragerschap versus infectie
Een drager heeft de bacterie op de huid of in de neus zonder er zelf last van te hebben. Dragerschap is meestal niet gevaarlijk, maar dragers kunnen de bacterie ongemerkt doorgeven, vooral aan kwetsbare mensen in zorginstellingen. Een infectie ontstaat pas als de bacterie het lichaam binnendringt, bijvoorbeeld via een wondje of operatiewond. Dragerschap kan worden vastgesteld met een neusuitstrijkje of wondkweek en is vaak tijdelijk.
Wat gebeurt er als je MRSA hebt?
Vaak weinig: veel dragers hebben geen klachten en verliezen de bacterie na verloop van tijd vanzelf. Heb je een MRSA-infectie, dan vraagt die om een aangepaste behandeling met reservemiddelen. In ziekenhuizen worden dragers en patiënten met MRSA bovendien volgens landelijke richtlijnen apart verpleegd, zodat kwetsbare patiënten niet besmet raken. Meld je dragerschap daarom altijd bij een opname, de huisarts of de tandarts.
Hoe lang in quarantaine MRSA?
Een vaste duur bestaat niet. Nederlandse ziekenhuizen handhaven isolatiemaatregelen zolang MRSA aantoonbaar is, meestal tot er na een eventuele dekolonisatiebehandeling meerdere kweken achter elkaar negatief zijn. Dragerschap is vaak tijdelijk en kan van enkele weken tot enkele maanden duren. Hoe lang de maatregelen gelden, bepaalt het ziekenhuis samen met de arts.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Behandeling van MRSA en stafylokokkeninfecties
De behandeling hangt af van de ernst van de infectie en van het type bacterie. Welke antibiotica werken, bepaalt de arts op basis van kweekuitslagen:
- Lichte huidinfecties: vaak volstaat het openmaken en draineren van een abces, eventueel aangevuld met een antibioticazalf.
- Gevoelige stafylokokken: hiervoor kiest de arts een antibioticum waartoe de bacterie nog wél gevoelig is, zoals flucloxacilline, cefalosporines, clindamycine of cotrimoxazol.
- MRSA-infecties: deze vragen om reservemiddelen via infuus of tabletten, zoals vancomycine, daptomycine of linezolid.
- Dragerschap: soms volgt een dekolonisatiebehandeling met neuszalf en antiseptische waslotions om de bacterie te verminderen.
Kun je genezen van MRSA? Ja: met de juiste behandeling is volledige genezing van een MRSA-infectie goed mogelijk. Bij hardnekkig dragerschap kan een arts een dekolonisatiebehandeling voorstellen. Gebruik nooit zelf restjes antibiotica en deel medicijnen niet met anderen: onjuist gebruik bevordert juist nieuwe resistentie.
Wat moet je doen als je MRSA hebt?
- Volg de instructies van je arts op en kom naar alle afspraken, ook de controlekweken.
- Bedek wonden met schoon, droog verband en raak ze zo weinig mogelijk aan.
- Was regelmatig je handen met water en zeep en gebruik een eigen handdoek.
- Deel geen handdoeken, scheermesjes, kleding of andere persoonlijke spullen.
- Was beddengoed, handdoeken en gebruikte kleding bij voorkeur op 60 °C.
- Meld je MRSA-dragerschap bij elke medische of tandheelkundige behandeling.
Wat als je in contact bent geweest met iemand met MRSA?
Paniek is niet nodig: na een eenmalig, kort contact is de kans op besmetting klein. Pas goede handhygiëne toe en houd eventuele wondjes of huiduitslag in de gaten. Ontstaan er klachten die op een infectie wijzen, neem dan contact op met je huisarts en vermeld het MRSA-contact. Word je opgenomen in het ziekenhuis? Meld dan dat je contact hebt gehad met MRSA; de zorginstelling kan zo eventueel extra voorzorgsmaatregelen nemen.
Preventietips voor thuis en in de gemeenschap
- Was je handen met water en zeep, vooral na het sporten, na toiletbezoek en voor het eten.
- Bedek snij-, schaaf- en steenpuisten met schoon verband tot ze genezen zijn.
- Deel geen handdoeken, scheermesjes of sportuitrusting.
- Reinig gedeelde oppervlakken in badkamer, keuken en kleedkamer regelmatig.
- Douche na het sporten of na intensief huidcontact.
- Volg in ziekenhuizen en verpleeghuizen altijd de hygiëne-instructies van het personeel op.
MRSA en het microbioom
Staphylococcus aureus maakt van nature deel uit van het huid- en neusmicrobioom. Een gezond en divers microbioom wordt geassocieerd met een betere weerstand tegen overgroei van schadelijke stammen zoals MRSA. Onderzoekers kijken onder meer of probiotica en gerichte huidverzorging dit natuurlijke evenwicht kunnen helpen ondersteunen; altijd als aanvulling, nooit als vervanging van medische behandeling. Meer over dit thema lees je in ons artikel S. aureus en de balans van het huidmicrobioom. Voor meer inzichten in huid- en darmgezondheid ga je naar InnerBuddies.com.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Veelgestelde vragen over MRSA
Wat gebeurt er als je MRSA hebt?
Meestal draag je de bacterie zonder klachten. Ontstaat er een infectie, dan is die harder te behandelen omdat standaardantibiotica niet werken; in het ziekenhuis gelden bovendien isolatiemaatregelen om verspreiding te voorkomen. Met de juiste behandeling is MRSA goed onder controle te krijgen.
Wat zijn de symptomen van MRSA?
Vaak een rode, gezwollen en pijnlijke huidplek met pus, zoals bij steenpuisten, een abces of krentenbaard. Bij een ernstiger infectie komen koorts, koude rillingen en een algemeen ziekelijk gevoel erbij. Alleen een kweek door een arts geeft zekerheid.
Wat is de oorzaak van MRSA?
MRSA is ontstaan door intensief antibioticagebruik, waardoor stafylokokken met het resistentiegen mecA de kans kregen zich te verspreiden, vooral in ziekenhuizen en de veehouderij. Een infectie ontstaat als de bacterie via een wond of medische ingreep het lichaam binnendringt.
Hoe lang in quarantaine MRSA?
Er is geen vaste termijn: ziekenhuizen handhaven isolatie zolang MRSA aantoonbaar is, doorgaans tot meerdere kweken achter elkaar negatief zijn, eventueel na een dekolonisatiebehandeling. Dragerschap duurt vaak enkele weken tot maanden.