Ontstekingsmarkers bij PDS: verschil met IBD en advies
Kort antwoord: bij het prikkelbare darm syndroom (PDS) zijn ontstekingsmarkers in bloed en ontlasting meestal normaal. PDS is doorgaans geen ontstekingsziekte zoals inflammatoire darmziekten (IBD), waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Tests zoals fecaal calprotectine en CRP kunnen artsen helpen om een actieve darmontsteking minder waarschijnlijk te maken, maar een uitslag moet altijd samen met je klachten en andere onderzoeken worden beoordeeld.
Is PDS een ontstekingsziekte?
Over het algemeen niet. PDS wordt gezien als een aandoening waarbij de darm en de communicatie tussen de darm en de hersenen anders reageren. Buikpijn, een opgeblazen gevoel en veranderingen in de stoelgang kunnen daardoor ontstaan zonder dat er zichtbare weefselschade of een duidelijke ontsteking aanwezig is.
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
Sommige mensen met PDS kunnen wel subtiele veranderingen in de afweer of darmgevoeligheid hebben. Dat is niet hetzelfde als de aanhoudende ontsteking en mogelijke weefselschade bij IBD. PDS is ook geen klassieke auto-immuunziekte. IBD is een immuungemedieerde aandoening; de precieze oorzaak is complex en verschilt per persoon.
PDS en IBD: wat is het verschil?
PDS en IBD kunnen enkele klachten delen, maar het zijn verschillende aandoeningen. Bij IBD is er een aantoonbare ontsteking in het maag-darmkanaal. Bij PDS staan vooral pijn, een veranderde darmwerking en overgevoeligheid van de darm centraal.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
| Kenmerk | PDS | IBD |
|---|---|---|
| Aard | Aandoening van de darm-herseninteractie, meestal zonder zichtbare weefselschade | Ontstekingsziekte met mogelijke schade aan het darmslijmvlies |
| Ontstekingsmarkers | Meestal niet verhoogd | Kunnen verhoogd zijn, afhankelijk van activiteit en ernst |
| Klachten | Buikpijn, opgeblazen gevoel, diarree, obstipatie of afwisseling daarvan | Onder andere diarree, buikpijn, bloedverlies, vermoeidheid en gewichtsverlies |
| Onderzoek | Diagnose op basis van klachten en het uitsluiten van andere oorzaken | Kan aanvullend onderzoek vereisen, zoals bloedonderzoek, ontlastingstesten, endoscopie of beeldvorming |
De grenswaarden van laboratoriumtests kunnen per laboratorium, leeftijd en situatie verschillen. Een normale waarde sluit niet iedere aandoening uit en een verhoogde waarde bewijst op zichzelf geen IBD.
Welke ontstekingsmarkers worden onderzocht?
Bij aanhoudende darmklachten kan een huisarts gericht onderzoek aanvragen. Veelgebruikte markers zijn:
- Fecaal calprotectine: een ontlastingstest die aanwijzingen kan geven voor ontsteking in de darm. Een normale uitslag maakt een actieve IBD doorgaans minder waarschijnlijk.
- CRP: een eiwit in het bloed dat kan stijgen bij ontsteking of infectie in het lichaam. CRP kan bij sommige darmontstekingen echter normaal blijven.
- BSE: de bezinking is een algemene bloedtest die soms past bij ontstekingsactiviteit, maar niet specifiek is voor IBD.
- Bloedbeeld: kan onder andere bloedarmoede laten zien. Dat resultaat heeft meerdere mogelijke oorzaken en moet in context worden bekeken.
- Fecaal lactoferrine: een aanvullende ontlastingstest die aanwijzingen kan geven voor activiteit van ontstekingscellen in de darm.
Bij PDS zijn deze waarden vaak niet afwijkend. Daarom worden ze vooral gebruikt om andere oorzaken van klachten te onderzoeken. Bespreek de betekenis van je uitslag met je huisarts; gebruik geen losse grenswaarde als zelfdiagnose.
Welke klachten passen bij PDS?
Veelvoorkomende klachten zijn:
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →- buikpijn of buikkrampen, soms minder na de stoelgang;
- een opgeblazen gevoel of een zichtbare opgezette buik;
- diarree, obstipatie of een afwisseling daarvan;
- winderigheid;
- het gevoel dat de darm niet volledig leeg is;
- slijm bij de ontlasting;
- misselijkheid of een veranderd gevoel na het eten.
Klachten kunnen wisselen en worden bij sommige mensen beïnvloed door stress, slaap, hormonale veranderingen, een darminfectie of bepaalde voedingsmiddelen. Dat betekent niet dat één oorzaak voor iedereen geldt.
Welke voedingsmiddelen kun je bij PDS beter vermijden?
Er is geen universele lijst met voedingsmiddelen die iedereen met PDS moet vermijden. Mogelijke triggers zijn onder andere grote maaltijden, veel cafeïne, alcohol, vet of sterk gekruid eten, koolzuurhoudende dranken en bepaalde fermenteerbare koolhydraten. De reactie verschilt per persoon.
Houd tijdelijk een eenvoudig voedings- en klachtendagboek bij en let ook op portiegrootte en eettempo. Schrap niet zonder begeleiding steeds meer voedingsmiddelen. Een laag-FODMAPdieet kan voor sommige mensen helpen om triggers te onderzoeken, maar doe dit bij voorkeur met een diëtist. Het dieet is niet bedoeld als blijvende, onnodig strenge beperking.
Wat kan helpen bij PDS-klachten?
- Eet regelmatig, neem rustig de tijd en kauw goed.
- Drink voldoende en pas cafeïne of alcohol aan als je merkt dat deze klachten uitlokken.
- Beweeg regelmatig binnen wat voor jou haalbaar is.
- Probeer stress en slaapproblemen aan te pakken, bijvoorbeeld met ontspanningsoefeningen of begeleiding.
- Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts of een diëtist, zeker voordat je een streng eliminatiedieet volgt.
Er bestaat geen enkele behandeling die PDS bij iedereen geneest. De aanpak is meestal gericht op het verminderen van klachten en het verbeteren van het dagelijks functioneren. Verander voorgeschreven medicatie niet zonder overleg met een zorgverlener.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Hoe lang duurt een PDS-opvlamming?
Een PDS-opvlamming kan enkele dagen tot weken duren, maar het verloop verschilt sterk per persoon. Klachten kunnen daarna afnemen en later opnieuw optreden. Neem contact op met je huisarts als de klachten nieuw zijn, duidelijk verergeren, niet verbeteren of je dagelijks leven sterk beperken. Een aanhoudende verandering in je ontlasting verdient medische beoordeling.
Wanneer zijn klachten ernstig?
Ernstige of nieuwe klachten zijn niet automatisch PDS. Neem contact op met je huisarts bij:
- bloed bij de ontlasting of zwarte, teerachtige ontlasting;
- onbedoeld gewichtsverlies;
- koorts of een ziek gevoel;
- diarree die je regelmatig 's nachts wakker maakt;
- hevige of constante buikpijn;
- aanhoudend braken of tekenen van uitdroging;
- een duidelijke verandering in je ontlastingspatroon;
- een familiegeschiedenis van IBD of darmkanker.
Zoek met spoed medische hulp bij hevige toenemende buikpijn, veel bloedverlies, flauwvallen of ernstige uitdroging. De huisarts kan afhankelijk van je situatie bloed- en ontlastingstests aanvragen of je verwijzen naar een maag-darm-leverarts.
Veelgestelde vragen over PDS en ontstekingsmarkers
Is PDS een ontstekingsziekte?
Nee, PDS wordt doorgaans niet beschouwd als een ontstekingsziekte. Ontstekingsmarkers zijn meestal normaal, hoewel kleine immuunveranderingen bij sommige mensen kunnen voorkomen.
2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →Is er een genezing voor PDS?
Er is geen universele genezing voor PDS. Veel mensen kunnen hun klachten wel leren beheersen met een passende combinatie van leefstijl, voedingsaanpassingen en, wanneer nodig, begeleiding of medicatie via een zorgverlener.
Welke voedingsmiddelen moet ik vermijden bij PDS?
Dat verschilt per persoon. Houd mogelijke triggers bij zonder onnodig veel voedingsmiddelen te schrappen. Een diëtist kan helpen om een laag-FODMAPdieet veilig en tijdelijk toe te passen.
Wat zijn symptomen van een ernstige PDS-opvlamming?
Een PDS-opvlamming kan veel buikpijn, diarree, obstipatie en een opgeblazen gevoel geven. Bloedverlies, koorts, onbedoeld gewichtsverlies, nachtelijke diarree, aanhoudend braken of hevige constante pijn zijn alarmsymptomen die niet zomaar aan PDS mogen worden toegeschreven. Neem dan contact op met een arts.
Samenvatting
- Ontstekingsmarkers bij PDS, zoals calprotectine en CRP, zijn meestal normaal.
- PDS verschilt van IBD, waarbij aantoonbare darmontsteking aanwezig kan zijn.
- Er is geen voedingsmiddelenlijst die voor iedereen met PDS geldt.
- Een arts moet nieuwe, aanhoudende, ernstige of zorgwekkende klachten beoordelen.