Streptococcus salivarius: goed of slecht? Dit zegt de wetenschap
Verrucomicrobia darm: rol van Akkermansia en andere sleutelsoorten
Wat is Streptococcus salivarius?
Streptococcus salivarius (kortweg S. salivarius) is een van nature voorkomende bacterie die vooral leeft in de mond, de keel en de bovenste luchtwegen. De bacterie wordt ook in het darmkanaal aangetroffen en is een normale bewoner van het menselijk microbioom. Het is een van de eerste bacteriën die zich na de geboorte in het lichaam vestigt. De naam verwijst naar speeksel (saliva), waar de bacterie in grote hoeveelheden voorkomt.
Is Streptococcus salivarius goed of slecht?
Voor de meeste mensen is S. salivarius een nuttige, onschadelijke bacterie. Bepaalde stammen worden bewust als probioticum gebruikt, vooral ter ondersteuning van de mondgezondheid. De bacterie helpt schadelijke micro-organismen op afstand te houden en ondersteunt het afweersysteem.
Toch is het antwoord niet zwart-wit. In zeldzame gevallen, meestal bij mensen met een verzwakt immuunsysteem, kan S. salivarius betrokken raken bij infecties. De bacterie is dus overwegend goed, maar niet in elke situatie volledig risicoloos.
Kenmerken van Streptococcus salivarius
- Gram-positieve bacterie
- bolvormig (kokken), meestal gerangschikt in ketens of paren
- facultatief anaeroob: kan overleven met en zonder zuurstof
- behoort tot het geslacht Streptococcus en de familie Streptococcaceae
- nauw verwant aan Streptococcus thermophilus, de bacterie die wordt gebruikt voor het maken van yoghurt
Waar komt Streptococcus salivarius voor?
- in de mondholte, op de tong en in tandplak
- in de keel en de bovenste luchtwegen
- in het maag-darmkanaal
- in zuivelproducten en andere gefermenteerde voedingsmiddelen
Biologische kenmerken en werking van Streptococcus salivarius
Hoe ziet Streptococcus salivarius eruit?
S. salivarius is een bolvormige bacterie (kok) die onder de microscoop meestal zichtbaar is als ketens of paren. De naam Streptococcus betekent letterlijk "gedraaide ketting" en verwijst naar deze rangschikking. Daarmee onderscheidt de bacterie zich van stafylokokken, die in trosvormige clusters groeien. Beide zijn Gram-positief, maar de rangschikking is een belangrijk verschil.
Wat doet Streptococcus salivarius in het lichaam?
S. salivarius produceert antimicrobiële stoffen, waaronder bacteriocines die salivaricines worden genoemd (salivaricine A en B). Deze stoffen remmen de groei van andere bacteriën, waaronder Streptococcus pyogenes, de veroorzaker van keelontstekingen. Zo draagt S. salivarius bij aan het evenwicht in de mond, de keel en de darmen.
Daarnaast kan de bacterie het afweersysteem ondersteunen via het slijmvlies-immuunsysteem en de barrièrefunctie van de darmwand helpen versterken.
Rol in de mondgezondheid
Omdat S. salivarius van nature in de mond leeft, speelt de bacterie een rol bij de eerste afweer tegen infecties. De bacterie hecht zich aan het mond- en keelslijmvlies, waardoor het voor ziekteverwekkers moeilijker wordt om zich te vestigen. Deze eigenschap is de basis van de probiotische stammen K12 en M18, die verderop in dit artikel worden besproken.
Verrucomicrobia darm: rol van Akkermansia en andere sleutelsoorten
De invloed van Streptococcus salivarius op de gezondheid
Mondgezondheid en keel
Bepaalde probiotische stammen van S. salivarius, zoals K12 en M18, worden onderzocht op hun effect op de mondgezondheid. Onderzoek suggereert dat deze stammen kunnen bijdragen aan een frisse adem en het aantal terugkerende keel- en oorontstekingen kunnen verminderen. Vooral de stam K12 is bestudeerd bij terugkerende keelontstekingen (faryngitis) en middenoorontstekingen (otitis media), onder andere bij kinderen. De resultaten verschillen per persoon, en een probioticum vervangt geen medische behandeling.
Luchtwegen
Omdat S. salivarius van nature de bovenste luchtwegen koloniseert, kan de bacterie ook daar een beschermende rol spelen. Een gevarieerd microbioom in mond en keel helpt mogelijk om ziekteverwekkers weg te houden en het afweersysteem in balans te houden.
Darmgezondheid
In de darm draagt S. salivarius bij aan een evenwichtig microbioom. De bacterie concurreert met schadelijke micro-organismen en produceert onder andere melkzuur tijdens de afbraak van koolhydraten. Een stabiel en divers microbioom is belangrijk voor de spijsvertering, de opname van voedingsstoffen en het afweersysteem.
Waarom zit Streptococcus in yoghurt?
In yoghurt zit niet de stam die in de mond leeft, maar een nauw verwante ondersoort: Streptococcus salivarius subsp. thermophilus, ook wel Streptococcus thermophilus genoemd. Samen met Lactobacillus bulgaricus vormt deze bacterie de startercultuur van yoghurt. De bacteriën zetten melksuiker (lactose) om in melkzuur, waardoor melk dikker wordt en een friszure smaak krijgt.
Verschil met Streptococcus pyogenes
Streptococcus pyogenes is een andere streptokok, maar heeft geen probiotische rol. Deze soort kan keelontsteking, roodvonk, huidinfecties en in zeldzame gevallen ernstigere infecties veroorzaken. Het is belangrijk de twee soorten niet door elkaar te halen: S. salivarius is overwegend nuttig, S. pyogenes is een bekende ziekteverwekker.
Verschil met Lactobacillus salivarius
Lactobacillus salivarius wordt vaak in één adem genoemd met Streptococcus salivarius, maar het is een andere bacterie. Lactobacillus is staafvormig, Streptococcus is bolvormig. Lactobacillus salivarius komt van nature voor in het lichaam en wordt net als S. salivarius als probioticum bestudeerd, bijvoorbeeld voor de darmgezondheid en de spijsvertering. De bacterie wordt aangetroffen in sommige gefermenteerde voedingsmiddelen, zoals yoghurt, kefir en zuurkool.
Staphylococcus of Streptococcus?
De vraag of "staphylococcus salivarius" Gram-positief is, berust meestal op verwarring tussen de twee geslachten. Streptococcus salivarius is Gram-positief en bolvormig. Een erkende soort "Staphylococcus salivarius" bestaat niet; waarschijnlijk wordt Streptococcus salivarius bedoeld.
Streptococcus salivarius als probioticum: K12 en M18
Welke probiotica bevatten Streptococcus salivarius?
Probiotica met S. salivarius bevatten vrijwel altijd een van twee onderzochte stammen: BLIS K12 of M18. Deze stammen worden meestal verwerkt in zuigtabletten die langzaam in de mond oplossen, zodat de bacteriën het mond- en keelslijmvlies kunnen bereiken.
Wat is BLIS K12?
BLIS K12 is de bekendste probiotische stam van Streptococcus salivarius. BLIS staat voor Bacteriocin-Like Inhibitory Substances, een verwijzing naar de salivaricines die deze stam produceert. De stam werd oorspronkelijk geïsoleerd uit de mond van een gezond kind.
Werkt BLIS K12?
Onderzoek suggereert dat S. salivarius K12 het aantal keelontstekingen kan verminderen bij mensen die hier vaak last van hebben en de mondgezondheid kan ondersteunen. Ook is onderzocht of de stam het risico op andere luchtweginfecties kan verlagen; hiervoor is meer onderzoek nodig. De resultaten zijn veelbelovend, maar niet bij iedereen even uitgesproken. Een probioticum is een ondersteunende maatregel en vervangt geen behandeling van een bestaande infectie.
Wat is de M18-stam?
M18 is een tweede bekende probiotische stam van S. salivarius. Deze stam produceert bacteriocines en enzymen die tandplak en cariësbacteriën kunnen remmen. M18 wordt daarom vooral onderzocht als ondersteuning van de tandgezondheid.
Overzicht van de probiotische stammen
- BLIS K12: onderzocht voor het verminderen van terugkerende keel- en oorontstekingen en voor een frisse adem
- M18: onderzocht voor de tandgezondheid, waaronder het remmen van tandplak en cariësbacteriën
Waar kun je S. salivarius K12 kopen?
S. salivarius K12 is verkrijgbaar als voedingssupplement in de vorm van zuigtabletten, kauwtabletten of poeder. Deze producten worden verkocht bij apotheken, reformwinkels en online supplementwinkels. Let bij de aankoop op het volgende:
- de specifieke stam op het etiket, bij voorkeur BLIS K12 of M18
- het aantal bacteriën per dosis (CFU)
- de houdbaarheidsdatum en bewaarinstructies
- een kwaliteitskeurmerk van de fabrikant
Voor wie zijn deze supplementen interessant?
S. salivarius-supplementen worden vooral onderzocht voor mensen met terugkerende keel- of oorontstekingen en voor wie de mondgezondheid wil ondersteunen. Omdat de effecten per persoon verschillen, is het verstandig om bij twijfel een arts of apotheker te raadplegen.
Veiligheid, bijwerkingen en veelgestelde vragen
Is Streptococcus salivarius veilig?
Voor gezonde mensen wordt Streptococcus salivarius als veilig beschouwd. De bacterie komt van nature voor in het lichaam en wordt in veel landen als probioticum op de markt gebracht. Bijwerkingen zijn zeldzaam en meestal mild, zoals een opgeblazen gevoel of winderigheid in het begin van het gebruik.
Wanneer is voorzichtigheid geboden?
Mensen met een verzwakt afweersysteem, zoals patiënten die chemotherapie ondergaan of mensen met een ernstige chronische ziekte, moeten voorzichtig zijn met probiotica. Ook mensen met bepaalde hartklepaandoeningen wordt soms geadviseerd om geen probiotica te gebruiken. Overleg in deze situaties altijd eerst met een arts.
Wanneer moet je medisch advies inwinnen?
Neem contact op met een huisarts bij aanhoudende keelklachten, koorts of tekenen van een infectie. Een probioticum vervangt geen medische behandeling en is geen geneesmiddel.
Veelgestelde vragen over Streptococcus salivarius
Is Streptococcus salivarius goed of slecht?
Streptococcus salivarius is overwegend een goede bacterie. Het is een normale bewoner van mond en darmen, en bepaalde stammen worden als probioticum gebruikt. In zeldzame gevallen kan de bacterie infecties veroorzaken, vooral bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.
Wat doet Streptococcus salivarius?
De bacterie remt schadelijke micro-organismen via bacteriocines, ondersteunt het afweersysteem en draagt bij aan een evenwichtig microbioom in mond, keel en darmen.
Is Streptococcus salivarius Gram-positief?
Ja. Streptococcus salivarius is een Gram-positieve, bolvormige bacterie (kok) die in ketens of paren groeit. Een erkende soort "Staphylococcus salivarius" bestaat niet; hiermee wordt meestal Streptococcus salivarius bedoeld.
Is Streptococcus salivarius hetzelfde als Lactobacillus salivarius?
Het zijn verschillende bacteriën. Streptococcus salivarius is bolvormig (kokken) en leeft vooral in de mond en bovenste luchtwegen. Lactobacillus salivarius is staafvormig en wordt vooral bestudeerd voor de darmgezondheid. Beide worden als probioticum onderzocht.
Waarom zit Streptococcus in yoghurt?
Yoghurt wordt gemaakt met Streptococcus salivarius subsp. thermophilus. Samen met Lactobacillus bulgaricus zet deze bacterie melksuiker om in melkzuur, waardoor de yoghurt dikker wordt en een friszure smaak krijgt.
Welke ziektes kan Streptococcus pyogenes veroorzaken?
Streptococcus pyogenes kan keelontsteking, roodvonk, huidinfecties zoals krentenbaard en in zeldzame gevallen ernstigere infecties veroorzaken. Deze soort is niet hetzelfde als Streptococcus salivarius.
Wat doodt Streptococcus salivarius?
Een gezond afweersysteem houdt S. salivarius van nature in balans. Bepaalde antibiotica, zoals penicilline, kunnen streptokokken remmen. Ook bacteriocines van andere bacteriën kunnen de groei van S. salivarius beïnvloeden.
Waar kan ik Streptococcus salivarius K12 kopen?
K12-supplementen zijn verkrijgbaar als zuigtabletten, kauwtabletten of poeder bij apotheken, reformwinkels en online supplementwinkels. Kies bij voorkeur een product waarop de stam BLIS K12 duidelijk wordt vermeld.
Conclusie
Streptococcus salivarius is een veelzijdige, overwegend nuttige bacterie die van nature voorkomt in de mond, keel en darmen. De bacterie helpt schadelijke micro-organismen te remmen, ondersteunt het afweersysteem en wordt via stammen als K12 en M18 toegepast in probiotica voor de mondgezondheid. Voor de meeste mensen is S. salivarius veilig, maar bij een verzwakt immuunsysteem is voorzichtigheid geboden. Wie overweegt een supplement te gebruiken, kan het beste eerst advies vragen aan een arts of apotheker.
Find more details about Belangrijke darmsoorten
You can find more information on the related topics below.