Welke darmbacteriën ontbreken bij depressie? Dit zegt onderzoek

Kort antwoord: In een veelbesproken onderzoek uit 2019 kwamen de bacteriegroepen Dialister en Coprococcus gemiddeld minder vaak voor bij mensen met depressieve klachten. In andere onderzoeken zijn ook verschillen gezien in onder meer butyraat-producerende bacteriën, zoals Faecalibacterium prausnitzii en Roseburia. Dit zijn groepsverschillen: ze bewijzen niet dat een tekort aan deze bacteriën depressie veroorzaakt en zeggen niets definitiefs over één persoon.

Hieronder lees je wat de wetenschap wel en niet laat zien, hoe de darm-hersen-as mogelijk betrokken is en welke algemene, veilige stappen je kunt nemen. Deze informatie vervangt geen beoordeling of behandeling door een arts of psycholoog.

Welke darmbacteriën worden in verband gebracht met depressieve klachten?

De bekendste aanwijzingen komen uit een studie uit 2019, gepubliceerd in Nature Microbiology. De onderzoekers vergeleken de darmmicrobiota van een grote groep deelnemers met hun kwaliteit van leven en depressieve klachten. Dialister en Coprococcus waren gemiddeld minder aanwezig bij deelnemers met meer depressieve klachten.

Ontdek de microbioom test

ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens

Microbioom test kit

Het gaat hierbij om bacteriegroepen, ook wel geslachten genoemd, en niet om één afzonderlijke bacterie of stam. Binnen een geslacht kunnen soorten en stammen verschillende eigenschappen hebben. Bovendien had niet iedereen met depressieve klachten dezelfde microbiota en had niet iedereen zonder klachten deze bacteriegroepen in dezelfde hoeveelheid.

Andere onderzoeken rapporteren soms lagere hoeveelheden van:

Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform

Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest

Bekijk voorbeeld aanbevelingen

• Butyraat-producerende bacteriën, waaronder Faecalibacterium prausnitzii en Roseburia. Butyraat is een korteketenvetzuur dat onder meer de darmwand helpt ondersteunen.
• Bifidobacterium en Lactobacillus. Deze geslachten komen ook voor in sommige probiotische producten, maar de aanwezigheid in de darm zegt niet automatisch iets over het effect van een supplement.
• De microbiële diversiteit. Sommige studies vinden een lagere diversiteit bij mensen met depressieve klachten, maar de uitkomsten zijn niet volledig consistent en worden beïnvloed door bijvoorbeeld voeding, medicatie, leeftijd en leefomgeving.

Is er een verband tussen darmklachten en depressie?

Er kan een verband zijn tussen darmklachten, veranderingen in de darmmicrobiota en depressieve klachten, maar dat verband is complex. Darmklachten kunnen stress en dagelijks functioneren beïnvloeden. Omgekeerd kunnen langdurige stress, somberheid, veranderde eetlust, slaap en medicatie invloed hebben op de spijsvertering en de samenstelling van de darmmicrobiota.

Een verband betekent niet dat darmklachten de oorzaak zijn van een depressie. Depressie ontstaat door een combinatie van biologische, psychologische en sociale factoren. Bij aanhoudende of ernstige darm- of stemmingsklachten is beoordeling door een zorgprofessional belangrijk.

Associatie is geen bewezen oorzaak

Het meeste onderzoek naar darmbacteriën en depressie is observationeel. Zulke studies kunnen laten zien dat twee kenmerken samen voorkomen, maar niet welke factor de andere veroorzaakt. Mogelijke verklaringen zijn onder meer:

• De darmmicrobiota kan via metabolieten, de darmbarrière en immuun- of stressprocessen bijdragen aan signalen die met stemming samenhangen.
• Depressieve klachten kunnen via stress, voeding, beweging en slaap de darm beïnvloeden.
• Andere factoren, zoals antibiotica, maagzuurremmers, alcohol, chronische aandoeningen of sociaaleconomische omstandigheden, kunnen beide beïnvloeden.

Daarom is het te eenvoudig om depressie te beschrijven als een tekort aan bepaalde darmbacteriën of als uitsluitend een darmprobleem.

Hoe werkt de darm-hersen-as?

De darm en de hersenen communiceren voortdurend via zenuwen, hormonen, het immuunsysteem en stoffen die door het lichaam en de microbiota worden gevormd. Deze communicatie wordt vaak de darm-hersen-as genoemd.

2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →

• Korteketenvetzuren: Bacteriën die vezels afbreken kunnen stoffen zoals butyraat produceren. Die stoffen spelen een rol bij de omgeving in de darm, maar het is niet bewezen dat een verandering hierin op zichzelf depressie veroorzaakt.
• Stressregulatie: De darm en het stresssysteem beïnvloeden elkaar. Langdurige stress kan bijvoorbeeld de darmbeweging en darmgevoeligheid veranderen.
• Signaalstoffen: Darmbacteriën kunnen stoffen vormen of beïnvloeden die betrokken zijn bij zenuw- en immuunsignalen. Dat betekent niet dat deze stoffen rechtstreeks de hersenen bereiken of automatisch de stemming verbeteren.
• Serotonine: Het grootste deel van de serotonine in het lichaam bevindt zich buiten de hersenen. Probiotica kunnen daarom niet eenvoudig worden beschouwd als een manier om serotonine in de hersenen te verhogen. Daarvoor is geen algemeen, overtuigend bewijs.

Welke emotie zit op je darmen?

Er zit niet één specifieke emotie letterlijk op de darmen. Emoties zoals stress, angst en spanning kunnen wel invloed hebben op darmbewegingen, gevoeligheid en klachten. Ook buikklachten kunnen op hun beurt zorgen voor meer zorgen of spanning. Deze wisselwerking is echt, maar betekent niet dat klachten alleen tussen de oren zitten of dat één emotie de oorzaak is.

Wat kun je zelf doen voor je darmgezondheid?

Er bestaat geen bewezen dieet of probioticum dat depressie geneest. Wel kun je met algemene gezondheidskeuzes je lichaam en darmgezondheid ondersteunen.

1. Eet gevarieerd en vezelrijk

Kies regelmatig voor groente, fruit, peulvruchten, noten, zaden en volkorenproducten. Een geleidelijke opbouw van vezels en voldoende drinken kan helpen om maag-darmklachten door een plotselinge verandering te beperken. Reageert je buik gevoelig op bepaalde producten, bespreek aanpassingen dan met een huisarts of diëtist.

2. Kies eventueel gefermenteerde producten

Producten zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi kunnen levende micro-organismen bevatten. De samenstelling verschilt per product en niet iedereen verdraagt ze goed. Kies bijvoorbeeld ongezoete varianten en bouw rustig op.

3. Beweeg, slaap en herstel

Regelmatige beweging, een vast slaapritme en manieren om stress te verminderen ondersteunen de algemene gezondheid. Ze zijn geen vervanging voor psychologische of medische behandeling, maar kunnen daar wel naast bestaan.

Word lid van de InnerBuddies-community

Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt

Neem een ​​InnerBuddies-lidmaatschap

4. Wees kritisch met probiotica

Onderzoek naar probiotica en stemming laat wisselende resultaten zien. Het mogelijke effect hangt af van de specifieke stam, combinatie, dosering en persoon. Er is geen probioticum dat algemeen wordt aanbevolen om depressie te behandelen of serotonine in de hersenen te verhogen. Vraag bij medicatie, zwangerschap, een verminderde afweer of ernstige klachten advies aan een arts of apotheker.

5. Zie een microbiometest niet als diagnose

Een commerciële microbiometest geeft meestal een momentopname en meet vaak relatieve verhoudingen. Verschillende laboratoria gebruiken verschillende methoden. De uitslag kan daarom niet vaststellen of je depressie, dysbiose of een tekort aan een bepaalde bacterie hebt. Bespreek een uitslag met een gekwalificeerde zorgprofessional en pas niet op eigen initiatief medicatie aan.

Wat zijn de beperkingen van het onderzoek?

• Veel studies zijn observationeel en tonen geen oorzaak-gevolgrelatie.
• Onderzoekers gebruiken verschillende methoden om de microbiota en depressieve klachten te meten.
• Voeding, medicatie, leeftijd, leefomgeving, slaap en andere gezondheidsfactoren kunnen de resultaten beïnvloeden.
• Geslachten zoals Dialister en Coprococcus bevatten meerdere soorten en stammen.
• Een groepsgemiddelde kan niet worden gebruikt om de gezondheid van één persoon te beoordelen.

Veelgestelde vragen

Welke darmbacteriën ontbreken bij depressie?

In een invloedrijke studie uit 2019 kwamen Dialister en Coprococcus gemiddeld minder voor bij mensen met depressieve klachten. Andere studies noemen onder meer verschillen in Faecalibacterium en Roseburia. Het gaat om associaties, niet om een persoonlijke diagnose.

Welke probiotica helpen tegen depressie?

Er is geen probioticum waarvan overtuigend is aangetoond dat het depressie behandelt of geneest. Sommige onderzoeken naar specifieke combinaties van bacteriestammen melden kleine of wisselende veranderingen in stemming, maar de resultaten zijn niet algemeen toepasbaar. Bespreek het gebruik met een zorgprofessional.

Kunnen probiotica serotonine verhogen?

Probiotica kunnen mogelijk invloed hebben op bepaalde darmprocessen en signaalstoffen, maar er is geen betrouwbaar algemeen bewijs dat ze serotonine in de hersenen verhogen. Stop niet met voorgeschreven antidepressiva en verander je behandeling niet zonder overleg met je arts of psychiater.

2-minuten zelfcheck Is een darmmicrobioomtest nuttig voor jou? Beantwoord een paar korte vragen en ontdek of een microbioomtest echt nuttig is voor jou. ✔ Duurt slechts 2 minuten ✔ Gebaseerd op je klachten & leefstijl ✔ Duidelijke ja/nee aanbeveling Check of een test bij mij past →

Heeft stress invloed op je darmen?

Ja. Stress kan de darmbeweging, gevoeligheid en klachten beïnvloeden. Ook aanhoudende buikklachten kunnen stressvol zijn. Bij langdurige, hevige of nieuwe klachten is medisch advies verstandig.

Wanneer moet je hulp zoeken?

Neem contact op met je huisarts bij aanhoudende somberheid, verlies van interesse, ernstige slaapproblemen, terugkerende darmklachten, bloed bij de ontlasting of onverklaard gewichtsverlies. Heb je gedachten aan zelfdoding of jezelf beschadigen, zoek dan direct hulp via je huisarts, de huisartsenpost of 112 bij acuut gevaar. In Nederland kun je ook 113 Zelfmoordpreventie bereiken via 113.nl of 0800-0113.

Conclusie

Onderzoek brengt vooral Dialister en Coprococcus in verband met depressieve klachten, maar laat niet zien dat het ontbreken van deze bacteriën depressie veroorzaakt. De darm-hersen-as is een actief onderzoeksgebied. Een gevarieerd voedingspatroon, voldoende vezels, beweging, slaap en stressherstel kunnen je algemene gezondheid ondersteunen. Gebruik probiotica of microbiometests niet als vervanging voor professionele zorg en bespreek aanhoudende klachten met je huisarts.

Dit artikel is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies.

Bron

Valles-Colomer, M. et al. (2019). The neuroactive potential of the human gut microbiota in quality of life and depression. Nature Microbiology.