Darmen laten controleren: welke onderzoeken zijn er?
Kort antwoord: darmen laten controleren kan met een FIT-ontlastingstest, een coloscopie of een ander onderzoek. Welke optie geschikt is, hangt af van de reden voor het onderzoek: het bevolkingsonderzoek werkt met een ontlastingstest, terwijl je bij aanhoudende klachten meestal eerst contact opneemt met de huisarts. Die kan beoordelen of aanvullend onderzoek nodig is.
Hieronder lees je welke darmonderzoeken er zijn, hoe het bevolkingsonderzoek naar darmkanker verloopt, hoe je je voorbereidt op een coloscopie en wanneer je medische hulp moet zoeken.
Welke darmonderzoeken zijn er?
De meest voorkomende onderzoeken zijn:
Ontdek de microbioom test
ISO-gecertificeerd EU-laboratorium • Monster blijft stabiel tijdens verzending • GDPR-veilige gegevens
- Ontlastingstest of FIT: deze test zoekt naar kleine hoeveelheden, vaak onzichtbaar, bloed in de ontlasting. In Nederland wordt de FIT gebruikt binnen het bevolkingsonderzoek naar darmkanker.
- Coloscopie: bij dit kijkonderzoek bekijkt een arts de binnenkant van de dikke darm met een flexibele slang en camera. Soms kan de arts tijdens dezelfde afspraak een poliep verwijderen of een stukje weefsel afnemen.
- Bloedonderzoek: dit kan aanvullende informatie geven, bijvoorbeeld wanneer de arts verschillende mogelijke oorzaken van klachten onderzoekt. Bloedonderzoek bekijkt de darm zelf niet rechtstreeks.
- Beeldvorming of ander endoscopisch onderzoek: afhankelijk van je klachten en voorgeschiedenis kan de arts een andere vorm van onderzoek voorstellen.
Een microbioomtest, zoals de InnerBuddies darmmicrobioomtest, brengt de samenstelling van bacteriën in ontlasting in kaart. Zo’n test kan aanvullende informatie geven over de darmflora, maar stelt geen diagnose en vervangt geen onderzoek of advies van een arts.
Hoe werkt het bevolkingsonderzoek naar darmkanker?
In Nederland ontvangen mensen van 55 tot en met 75 jaar doorgaans periodiek een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek. De planning en voorwaarden kunnen wijzigen. Controleer daarom altijd de informatie op je uitnodiging of bij Bevolkingsonderzoek Nederland.
- Je ontvangt een uitnodiging met een testset en uitleg.
- Je verzamelt thuis een kleine hoeveelheid ontlasting met het meegeleverde buisje.
- Je stuurt het materiaal volgens de instructies terug naar het laboratorium.
- Je ontvangt de uitslag. Bij een niet-afwijkende uitslag krijg je meestal later opnieuw een uitnodiging.
- Bij bloed in de ontlasting wordt doorgaans een vervolgonderzoek besproken, meestal een coloscopie. Bloed betekent niet automatisch dat je darmkanker hebt.
Heb je klachten, val je buiten de doelgroep of maak je je zorgen? Wacht dan niet op een uitnodiging, maar bespreek je situatie met de huisarts.
Bekijk voorbeeldaanbevelingen van het InnerBuddies-platform
Bekijk alvast de aanbevelingen voor voeding, supplementen, het voedingsdagboek en recepten die InnerBuddies kan genereren op basis van je darmmicrobioomtest
Hoe vaak moet je een darmtest doen?
Binnen het bevolkingsonderzoek krijg je in Nederland doorgaans eens per twee jaar een uitnodiging zolang je binnen de betreffende leeftijdsgroep valt. Dit is anders wanneer je klachten hebt of eerder een afwijkende uitslag kreeg. In die situaties bepaalt een arts of vervolgonderzoek nodig is en wanneer dat plaatsvindt.
Herhaaldelijk zelf thuistests uitvoeren is geen goede manier om aanhoudende klachten te beoordelen. Een test kan een afwijkende uitslag geven zonder dat duidelijk is wat de oorzaak is, of klachten niet volledig verklaren.
Kun je zelf een darmonderzoek aanvragen?
Je kunt zelf contact opnemen met je huisarts wanneer je klachten hebt of je zorgen maakt over je darmen. De huisarts bespreekt je klachten, medische voorgeschiedenis en eventuele risicofactoren en bepaalt of verwijzing of aanvullend onderzoek passend is.
Het bevolkingsonderzoek werkt met een uitnodiging en is niet hetzelfde als een onderzoek dat je vanwege klachten via de huisarts krijgt. Een commerciële thuistest of microbioomtest is geen vervanging voor een FIT binnen het bevolkingsonderzoek of voor medisch onderzoek.
Hoe bereid je je voor op een coloscopie?
Voor een betrouwbare coloscopie moet de dikke darm zo schoon mogelijk zijn. Het ziekenhuis of de kliniek geeft je persoonlijke instructies. Meestal gaat het om:
- enkele dagen een aangepast of vezelarm voedingspatroon volgen;
- op het voorgeschreven moment een laxeermiddel drinken;
- vanaf een bepaald tijdstip nuchter blijven of alleen toegestane heldere dranken gebruiken;
- vooraf doorgeven welke medicijnen, voedingssupplementen en antistollingsmiddelen je gebruikt.
Volg altijd de instructies van jouw zorgverlener, ook als die afwijken van algemene informatie. Neem contact op met de afdeling als je moet braken, de voorbereiding niet lukt of je twijfelt over medicijnen of drinken.
Hoe verloopt een coloscopie?
Bij een coloscopie brengt de arts een flexibele slang via de anus in de dikke darm. De camera maakt het mogelijk om het darmslijmvlies te bekijken. Zo nodig kan de arts een poliep verwijderen of een biopt nemen voor verder onderzoek.
Het onderzoek zelf duurt vaak ongeveer 20 tot 30 minuten, maar de totale afspraak duurt langer door de voorbereiding en nazorg. Je kunt een roesje of pijnstilling aangeboden krijgen, afhankelijk van de instelling, je gezondheid en de gemaakte afspraken. Vraag vooraf wat bij jou mogelijk is.
Hoe pijnlijk is een coloscopie?
De ervaring verschilt per persoon. Veel mensen ervaren door een roesje of pijnstilling vooral weinig ongemak, maar tijdens een coloscopie kunnen druk, een opgeblazen gevoel of buikkrampen optreden. Ook de voorbereiding met laxeermiddelen wordt regelmatig als vervelend ervaren.
Bespreek angst voor pijn, eerdere ervaringen en je medicatie vooraf met de arts of verpleegkundige. Na afloop zijn lichte krampen of een opgeblazen gevoel vaak tijdelijk. Neem direct contact op met de zorgverlener bij hevige of toenemende buikpijn, aanhoudend veel bloedverlies, koorts, ernstige duizeligheid of andere klachten die je niet vertrouwt.
Wat onderzoekt een ontlastingstest?
De FIT zoekt naar bloed dat je niet met het blote oog kunt zien. Dat bloed kan verschillende oorzaken hebben, waaronder een poliep, maar ook andere aandoeningen. Een afwijkende uitslag is daarom geen diagnose. Meestal wordt een vervolgonderzoek besproken om de oorzaak verder te onderzoeken.
Lees de instructies bij jouw testset zorgvuldig. De manier van verzamelen, bewaren en terugsturen is belangrijk voor een bruikbare uitslag. Heb je menstruatie, aambeien of een andere omstandigheid die mogelijk invloed heeft op de test? Vraag bij twijfel advies aan de organisatie die de test uitvoert.
Word lid van de InnerBuddies-community
Voer elke paar maanden een darmmicrobioomtest uit en volg je vooruitgang terwijl je onze aanbevelingen opvolgt
Wat zijn de 7 mogelijke signalen van darmkanker?
De volgende signalen kunnen verschillende oorzaken hebben en wijzen niet automatisch op darmkanker. Bespreek klachten die aanhouden, terugkeren of niet duidelijk verklaard zijn met je huisarts.
- bloed of slijm bij de ontlasting;
- een blijvende verandering in het ontlastingspatroon, zoals diarree, verstopping of afwisselend beide;
- een verandering in de vorm of dikte van de ontlasting;
- buikpijn of buikkrampen die blijven terugkomen;
- het gevoel dat de darm na de ontlasting niet volledig leeg is;
- onverklaarbaar gewichtsverlies of minder eetlust;
- ongewone vermoeidheid of bloedarmoede door ijzertekort zonder duidelijke oorzaak.
Deze klachten komen ook voor bij veelvoorkomende, minder ernstige aandoeningen. Alleen medisch onderzoek kan helpen om de oorzaak vast te stellen.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Maak een afspraak bij de huisarts als klachten aanhouden, verergeren of steeds terugkomen. Neem ook contact op bij bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies, een aanhoudende verandering in je stoelgang of vermoeidheid zonder duidelijke verklaring.
Bij plotselinge hevige buikpijn, veel bloedverlies, flauwvallen of een ernstig zieke indruk is snelle medische hulp nodig.
Veelgestelde vragen over darmen laten controleren
Hoe kan ik mijn darmen laten controleren?
Via het bevolkingsonderzoek begint dit meestal met een FIT-ontlastingstest. Bij klachten bespreek je met de huisarts welk onderzoek passend is. Dat kan een coloscopie, bloedonderzoek, beeldvorming of een ander onderzoek zijn.
Welke darmonderzoeken zijn er?
De belangrijkste onderzoeken zijn de FIT-ontlastingstest en de coloscopie. Afhankelijk van de situatie kan de arts aanvullend bloedonderzoek, beeldvorming of een ander endoscopisch onderzoek inzetten. Een microbioomtest is geen diagnostisch darmonderzoek.
Hoe pijnlijk is een coloscopie?
Dat verschilt per persoon. Een roesje of pijnstilling kan het ongemak verminderen, maar druk of krampen blijven mogelijk. Vraag vooraf welke begeleiding en pijnstilling worden aangeboden.
Kun je zelf een darmonderzoek aanvragen?
Je kunt zelf een afspraak maken met de huisarts als je klachten hebt of je zorgen maakt. De huisarts beoordeelt welk onderzoek nodig is. Het bevolkingsonderzoek krijg je via een uitnodiging; een commerciële thuistest vervangt geen medisch onderzoek.
Hoe vaak moet je een darmtest doen?
Binnen het Nederlandse bevolkingsonderzoek ontvang je doorgaans elke twee jaar een uitnodiging. Bij klachten of een afwijkende uitslag bepaalt een arts het vervolg en de timing.
Kan een microbioomtest een coloscopie vervangen?
Nee. Een microbioomtest geeft informatie over de samenstelling van de darmflora, maar kan darmkanker of een andere aandoening niet uitsluiten of vaststellen. Bij klachten is medisch advies belangrijk.
Kort samengevat
Darmen laten controleren kan met een ontlastingstest, coloscopie of ander onderzoek. De juiste keuze hangt af van de aanleiding en wordt bij klachten in overleg met de huisarts bepaald. Volg de voorbereidingsinstructies voor een coloscopie zorgvuldig en zoek medische hulp bij verontrustende klachten. Een microbioomtest kan aanvullende informatie over de darmflora geven, maar is geen vervanging voor medische zorg.